“ट्रम्पला संपवा, अमेरिका-इस्रायल मुर्दाबाद”; इराणचे सर्वोच्च नेते खामेनी यांच्या अंत्ययात्रेत सूडाच्या घोषणा!

‘तडजोड नाही, फक्त सूड!’ कफन बांधून लोक रस्त्यावर

खामेनी यांच्या शवपेटीजवळ इंग्रजीत ‘Kill Trump’ (ट्रम्पला संपवा) असे लिहिलेले फलक लावण्यात आले होते. संपूर्ण परिसरात “कोणतीही तडजोड नाही, शरणागती नाही, फक्त सूड!” अशा घोषणा गुंजत होत्या.

अंत्यविधीपूर्वी झालेल्या एका काव्यवाचनात कवी मोहम्मद रसुली याने, “आता कफन हेच आमचे वस्त्र आहे. तुमच्या रक्ताची शपथ, ट्रम्पचा वध करणे ही आमची जबाबदारी आहे,” असे म्हटले. ‘ट्रम्प अजूनही जिवंत कसे?’ असा सवाल करत त्याने खामेनी यांच्या मृत्यूला जबाबदार असणाऱ्यांना न मारणे हा कलंक ठरेल, असे भावनाप्रधान आवाहन केले. या आवाहनाला उपस्थित जनसमुदायाने मोठ्याने ओरडून पाठिंबा दिला. कडक ऊन असूनही अनेक नागरिक ‘कफन’ परिधान करून आले होते, जे त्यांच्या हौतात्म्याची तयारी दर्शवत होते.

९७ वर्षीय जाफर सोभानी यांनी केले प्रार्थनेचे नेतृत्व; चिमुरडीच्या शवपेटीने डोळे पाणावले

खामेनी यांच्या अंत्यविधीची मुख्य प्रार्थना कुम (Qom) येथील ९७ वर्षीय अयातुल्ला जाफर सोभानी यांनी करवून घेतली (किंवा प्रार्थनेचे नेतृत्व केले). खामेनी यांच्यासोबत त्यांच्या कुटुंबातील चार सदस्यांसाठीही प्रार्थना करण्यात आली. यामध्ये त्यांची सून झहरा हद्दाद अदेल आणि अवघ्या १४ महिन्यांची नात झहरा मोहम्मदी गोलपायगानी हिचा समावेश होता. या चिमुरडीची लहान शवपेटी पाहून उपस्थितांचे डोळे पाणावले आणि वातावरण अधिकच भावनिक झाले.

या सोहळ्याला इराणचे राजकीय, लष्करी आणि न्यायालयीन क्षेत्रातील सर्वच दिग्गज उपस्थित होते. अल्-कुड्स फोर्सचे कमांडर इस्माईल कानी आणि आयआरजीसी (IRGC) कमांडर अहमद वाहिदी यांची उपस्थिती विशेष लक्षवेधी ठरली. अमेरिकेसोबत झालेल्या युद्धबंदीमुळे या कार्यक्रमावर कोणताही हल्ला होणार नाही, असा विश्वास इराणी प्रशासनाला होता.

नवे सर्वोच्च नेते मोजताबा खामेनी अनुपस्थित; चर्चांना उधाण

वडील अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर अवघ्या १० दिवसांत इराणचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्त झालेले मोजताबा खामेनी या अंत्यविधीला उपस्थित नव्हते. त्यांचे भाऊ मुस्तफा, मसूद आणि मीसम हे वडिलांच्या शवपेटीजवळ उभे असताना मोजताबा यांची अनुपस्थिती सर्वांच्या नजरेत भरली. अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मोजताबा हे नुकत्याच झालेल्या हल्ल्यात जखमी झाले आहेत. मात्र, त्यांच्या चेहऱ्याला कायमचे अपंगत्व आल्याच्या किंवा शस्त्रक्रियेने अवयव काढावा लागल्याच्या चर्चांचे प्रशासनाने खंडन केले आहे.

“गरज पडल्यास कुदळाने लढू, पण झुकणार नाही”

सुमारे ३० हजार क्षमतेचे प्रार्थना सभागृह पहाटेच पूर्ण भरले होते. ३६ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त तापमान असतानाही, पहिल्याच दिवशी अनधिकृत आकड्यांनुसार २० लाखांहून अधिक लोकांनी तेहरानमध्ये हजेरी लावली. दूरवरून आलेल्या या लोकांसाठी शाळा, मशिदी आणि कार्यालयांचे तात्पुरत्या निवासात रूपांतर करण्यात आले होते.

‘द गार्डियन’ या वृत्तसंस्थेशी बोलताना लैला अहमदी या महिलेने भावना व्यक्त केल्या, “गरज पडल्यास आम्ही अमेरिकेशी कुदळ-फावड्याने लढू, पण मागे हटणार नाही.”

तर ७० वर्षीय पुस्तक अनुवादक हुसेन देहघन म्हणाले की, पाश्चिमात्य देशांनी कितीही टीका केली, तरी इराणी जनतेच्या मनात खामेनी यांच्याबद्दल आदर आहे. सरकारशी अंतर्गत मतभेद असू शकतात, पण याचा अर्थ असा नाही की आम्ही कोणत्याही परकीय हस्तक्षेपाचे समर्थन करू. इराणमध्ये सुधारणा हव्या आहेत, पण त्या अंतर्गत पातळीवर व्हाव्यात, बाहेरील देशांच्या दबावातून नव्हे, अशीच भावना बहुतांश इराणी नागरिकांची आहे.

खामेनी यांचे पार्थिव आता तेहराननंतर कुम आणि इराकमधील दोन पवित्र शहरांमध्ये नेण्यात येईल. त्यानंतर १९३९ मध्ये ज्या मशहद शहरात त्यांचा जन्म झाला, तिथे त्यांच्यावर अंतिम संस्कार केले जातील.