White House Quietly Revises US-India Trade : भारत आणि अमेरिकेदरम्यान अंतरिम व्यापार कराराच्या आराखड्यावर गेल्या आठवड्यात शनिवारी सहमती झाली. त्याअंतर्गत दुहेरी व्यापाराला चालना देण्यासाठी अनेक वस्तूंवर आयातशुल्क कमी करण्यात येणार असून हा आराखडा तत्काळ लागू केला जाणार आहे. यातूनच पुढे द्विपक्षीय व्यापार करार केला जाणार आहे. दरम्यान, या व्यापार करारावर भारतातील कृषी क्षेत्रातून आक्षेप घेण्यात आला आहे. तसंच, या डीलवर अनेकांनी टीकाही केली. असं असतानाच मंगळवारी व्हाईट हाऊसने त्यांच्या वेबसाईटवर प्रसिद्ध केलेल्या या कराराच्या आराखड्यातील काही शब्दरचना बदलली असून अटीही सुधारण्यात आल्या आहेत. इंडिया टुडेने यासंदर्भातील वृत्त दिलं आहे.
सक्ती नाही इच्छा
भारत ५०० अब्ज अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त किमतीची अमेरिकन उत्पादने खरेदी करण्यास वचनबद्ध आहे, असं आधी करारात नमूद करण्यात आल होतं. आता त्यात बदल करून “खरेदी करण्याचा हेतू” अशी सुधारणा करण्यात आला आहे. हा या करारातील महत्त्वाचा घटक हता. भारत आणि अमेरिकेने परस्पर फायदेशीर व्यापार करारासाठी आराखडा तयार केल्यानंतर व्हाईट हाऊसने मंगळवारी कराराच्या प्रमुख अटींची रूपरेषा देणारे पत्रक जारी केले. या दस्तऐवजात असे म्हटले आहे की भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक वस्तू आणि अमेरिकन अन्न आणि कृषी उत्पादनांच्या विस्तृत श्रेणीवरील शुल्क काढून टाकेल किंवा कमी करेल.
कृषी शब्द वगळला
मूळ करारातील आराखड्यात, “भारताने अधिक अमेरिकन उत्पादने खरेदी करण्यास आणि ५०० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त अमेरिकन ऊर्जा, माहिती आणि संप्रेषण तंत्रज्ञान, कृषी, कोळसा आणि इतर उत्पादने खरेदी करण्यास वचनबद्ध आहे”, असं म्हटलं होतं. परंतु, व्हाईट हाऊसच्या वेबसाइटवर सध्या उपलब्ध असलेल्या आवृत्तीत म्हटलं आहे की, भारत अधिक अमेरिकन उत्पादने खरेदी करू शकतो. तसेच उत्पादन श्रेणींच्या यादीतून “कृषी” हा शब्द वगळण्यात आला आहे.
डाळींवर शुल्क वाढणार?
त्याचप्रमाणे, आधीच्या आवृत्तीत असं नमूद केलं होतं की, “भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक वस्तू आणि अमेरिकन अन्न आणि कृषी उत्पादनांच्या विस्तृत श्रेणीवरील शुल्क काढून टाकेल किंवा कमी करेल, ज्यामध्ये वाळलेल्या डिस्टिलर धान्य (डीडीजी), लाल ज्वारी, काजू, ताजे आणि प्रक्रिया केलेले फळे, काही डाळी, सोयाबीन तेल, वाइन आणि स्पिरिट्स आणि अतिरिक्त उत्पादने यांचा समावेश आहे.” सुधारित आवृत्तीमध्ये या यादीतून “काही विशिष्ट डाळींचा” संदर्भ वगळण्यात आला आहे.
गेल्या आठवड्यात, भारत आणि अमेरिकेने अंतरिम व्यापार करारासाठी आराखडा जारी करण्यात आला, ज्या अंतर्गत दोन्ही देश द्विपक्षीय व्यापार वाढविण्यासाठी विविध वस्तूंवरील आयात शुल्क कमी करतील.प्रस्तावित करारानुसार, अमेरिका भारतीय वस्तूंवरील आयात शुल्क सध्याच्या ५० टक्क्यांवरून १८ टक्क्यांपर्यंत कमी करेल. त्या बदल्यात, भारत सर्व अमेरिकन औद्योगिक उत्पादनांवरील आयात शुल्क आणि अमेरिकन अन्न आणि कृषी वस्तूंच्या विस्तृत श्रेणीतील आयात शुल्क काढून टाकेल किंवा लक्षणीयरीत्या कमी करेल, ज्यामध्ये वाळलेल्या डिस्टिलरचे धान्य, जनावरांच्या चाऱ्यासाठी लाल ज्वारी, झाडांच्या काजू, ताजी आणि प्रक्रिया केलेली फळे, सोयाबीन तेल, वाइन आणि स्पिरिट्स यांचा समावेश आहे.
दोन्ही बाजूंनी जारी केलेल्या संयुक्त निवेदनानुसार, भारताने पुढील पाच वर्षांत ५०० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स किमतीची अमेरिकन ऊर्जा उत्पादने, विमाने आणि विमानांचे सुटे भाग, मौल्यवान धातू, तंत्रज्ञान उत्पादने आणि कोकिंग कोळसा खरेदी करण्याचे नियोजित केले आहे.
