“लग्न झाल्यापासून अनेक वर्षे आम्ही फक्त एकाच गोष्टीची वाट पाहत होतो…. आमच्या घरात लहान मुलाचे पाऊल पडावे, घर आनंदाने भरून जावे. पण आमचे हेच स्वप्न आमच्यासाठी कधीही न विसरता येणारी एक वाईट आठवण बनेल, असे आम्हाला स्वप्नातही वाटले नव्हते…” अत्यंत जड अंतःकरणाने एक पती आपली व्यथा मांडत होता.
दिल्ली-एनसीआरमध्ये राहणाऱ्या एका उच्चशिक्षित दाम्पत्याची सरोगसीच्या नावाखाली लाखो रुपयांची फसवणूक झाल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. दक्षिण दिल्लीतील एका नामांकित आयव्हीएफ (IVF) हॉस्पिटलने या दाम्पत्याला जुळी मुले होणार असल्याचे सांगून, शेवटी एक बाळ मृत जन्माला आल्याचे सांगितले. तर दुसरे जिवंत बाळ त्यांचे अपत्य नसल्याचा संशय या दाम्पत्याने व्यक्त केला आहे. या संपूर्ण प्रकरणात फसवणूक आणि सरोगसीच्या नावाखाली सुरू असलेल्या मोठ्या रॅकेटचा संशय व्यक्त करत न्यायालयाने याप्रकरणी ‘एफआयआर’ नोंदवण्याचे आदेश दिले आहेत.
‘घर पूर्ण व्हावे, एवढीच इच्छा होती…’
२०१५ मध्ये विवाहबंधनात अडकलेल्या या दाम्पत्याला अनेक वर्षांनंतरही मूल होत नव्हते. वय चाळीशीच्या पार गेल्यानंतर आणि अनेक डॉक्टरांनी आयव्हीएफद्वारे गर्भधारणेची शक्यता फेटाळल्यानंतर, त्यांनी दक्षिण दिल्लीतील ‘एससीआय इंटरनॅशनल हॉस्पिटल’ गाठले. सरोगसीसाठी हे एक उत्तम हॉस्पिटल असल्याचे त्यांना सांगण्यात आले होते.
हॉस्पिटल प्रशासनाने त्यांच्यासाठी एका सरोगेट मातेची व्यवस्था केली. काही दिवसांतच सरोगेट माता जुळ्या मुलांना जन्म देणार असल्याची आनंददायी बातमी दाम्पत्याला देण्यात आली. मात्र, येथूनच संशयाची सुई फिरू लागली.
सुरुवातीपासूनच लपवाछपवी आणि संशयास्पद व्यवहार
दाम्पत्याने केलेल्या आरोपांनुसार, हॉस्पिटलने त्यांना सुरुवातीपासूनच सरोगेट मातेला भेटू दिले नाही.
- तपासणी करण्यास नकार: दाम्पत्याने जेव्हा सरोगेट मातेची स्वतंत्र डॉक्टरांकडून सोनोग्राफी करण्याची मागणी केली, तेव्हा ‘तिच्या पोटात दुखत आहे’ असे कारण सांगून ती फेटाळण्यात आली. हॉस्पिटल स्वतःच सोनोग्राफी अहवाल पाठवत राहिले, जे नेहमीच ‘परफेक्ट’ असायचे.
- सरोगेट मातेचे वय: फेब्रुवारी २०२१ मध्ये दाम्पत्याला पहिल्यांदा सरोगेट मातेचा फोटो दाखवण्यात आला. ती महिला सुमारे ४० वर्षांची वाटत होती, मात्र हॉस्पिटलने ती केवळ ३० वर्षांची असल्याचा दावा केला.
- पाचव्या महिन्यात सपाट पोट: जुलै २०२१ मध्ये जेव्हा दाम्पत्याची सरोगेट मातेशी प्रत्यक्ष भेट झाली, तेव्हा पाच महिन्यांची गरोदर असूनही तिचे पोट पूर्णपणे सपाट होते. तरीही डॉक्टरांवरील विश्वासामुळे त्यांनी जास्त संशय घेतला नाही.
‘मुलगी मृत जन्मली आणि मृतदेह गायब केला!’
२२ ऑगस्ट २०२१ रोजी अचानक दाम्पत्याला धक्कादायक बातमी मिळाली. सरोगेट मातेने जुळ्या मुलांना जन्म दिला असून, मुलगी मृत जन्माला आली आहे, तर मुलगा जिवंत असून त्याला अतिदक्षता विभागात (ICU) ठेवण्यात आले आहे.
“आम्हाला त्या मृत नवजात मुलीला पाहण्याची किंवा तिच्यावर अंत्यसंस्कार करण्याचीही संधी दिली गेली नाही. तिचा मृतदेह परस्पर नष्ट करण्यात आला,” असा गंभीर आरोप करत या दाम्पत्याने तीव्र संताप व्यक्त केला. जेव्हा त्यांनी सरोगेट मातेला भेटण्याचा हट्ट केला, तेव्हा ‘बाळंतपण झाल्यानंतर ती निघून गेली असून, ती तुम्हाला भेटण्यास बांधील नाही,’ असे उद्धट उत्तर हॉस्पिटलने दिले.
न्यायालयाचा दणका आणि पोलीस चौकशी
हॉस्पिटल प्रशासनाने आपले जैविक अपत्य नसलेले बाळ आपल्या गळ्यात मारण्याचा प्रयत्न केला आणि फसवणूक केली, असा आरोप करत दाम्पत्याने न्यायालयात धाव घेतली.
बचाव पक्षाचे वकील अमित कैन यांनी न्यायालयात युक्तिवाद केला की, सरोगेट मातेच्या ओळखीचा कोणताही अधिकृत पुरावा हॉस्पिटलने सादर केला नाही. यावर सुनावणी करताना साकेत न्यायालयाच्या ज्युडिशियल मॅजिस्ट्रेट देवांशी जन्मेजा यांनी डिसेंबर २०२४ मध्ये पोलिसांना तात्काळ गुन्हा दाखल करण्याचे आदेश दिले.
न्यायालयाचे निरीक्षण:
“या प्रकरणातील सर्व पुरावे पाहता फसवणूक आणि बनावट कागदपत्रे तयार केल्याचा संशय येतो. यामागे कमर्शियल सरोगसीचे मोठे रॅकेट असण्याची शक्यता असून, याची सखोल चौकशी होणे गरजेचे आहे.”
यानंतर ग्रेटर कैलास-१ पोलीस ठाण्यात विश्वासघात आणि फसवणुकीच्या कलमांखाली एफआयआर दाखल करण्यात आला. दरम्यान, या प्रकरणी हॉस्पिटलने सत्र न्यायालयात धाव घेतली असून, जानेवारी २०२५ मध्ये न्यायालयाने हॉस्पिटलवरील कठोर कारवाईला तूर्तास स्थगिती दिली आहे. हॉस्पिटलने असा दावा केला आहे की दाम्पत्याने जिवंत असलेल्या मुलाचा ताबा घेण्यास नकार दिला.
एकूण बिल तब्बल ४१ लाख
गेल्या अनेक वर्षांपासून न्याय मिळवण्यासाठी धडपडणाऱ्या या दाम्पत्याची मानसिक अवस्था अत्यंत वाईट झाली आहे.
“आयव्हीएफ आणि सरोगसीच्या नावाखाली लोकांच्या भावनांशी खेळून त्यांना लुटले जाते. आमच्यासारख्या ग्राहकांना त्यांनी केवळ चालते-बोलते पैशांचे पाकीट समजले. आमचे एकूण बिल तब्बल ४१ लाख रुपये सांगण्यात आले होते, त्यापैकी ७ लाख रुपयांपेक्षा अधिक रक्कम आम्ही भरली होती,” असा आरोप पीडित पतीने केला.
या कायदेशीर लढाईमुळे निर्माण झालेल्या प्रचंड तणावाखाली हे दाम्पत्य सध्या वावरत असून, येत्या ११ ऑगस्ट रोजी या प्रकरणाची पुढील सुनावणी होणार आहे.
