Flight Seat Selection Rules: विमान प्रवासात ‘विंडो सीट’ किंवा आवडीची जागा मिळवण्यासाठी आता प्रवाशांना खिशाला कात्री लावण्याची गरज पडणार नाही. नागरी हवाई वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) २० मार्च रोजी एक सुधारित परिपत्रक जारी केले असून, २० एप्रिल २०२६ पासून प्रत्येक विमानातील किमान ६० टक्के जागा कोणत्याही अतिरिक्त शुल्काशिवाय उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश दिले आहेत.
नेमका निर्णय काय आहे?
सध्या विमान कंपन्या केवळ १५ ते २० टक्के जागाच विनामूल्य देतात, तर उर्वरित जागांसाठी २०० ते २१०० रुपयांपर्यंत शुल्क आकारले जाते. मात्र, नवीन नियमानुसार:
- विमान कंपन्यांना प्रत्येक विमानातील ६०% जागा मोफत (अतिरिक्त शुल्काशिवाय) ठेवाव्या लागतील.
- एकाच PNR अंतर्गत बुकिंग केलेल्या कुटुंबाला किंवा प्रवाशांना शक्यतोवर एकत्र (शेजारी) जागा देणे बंधनकारक असेल.
- बुकिंग इंटरफेसवर कोणत्या जागा मोफत आहेत आणि कोणत्या सशुल्क, हे स्पष्टपणे दाखवावे लागेल.
पारदर्शक धोरणाची अंमलबजावणी
‘डीजीसीए’ने स्पष्ट केले आहे की, विमान कंपन्यांनी आपले जागा वाटप धोरण पारदर्शक ठेवावे. सीट सिलेक्शन व्यतिरिक्त इतर ऐच्छिक सेवा, जसे की क्रीडा साहित्य किंवा संगीत वाद्ये वाहून नेण्याचे शुल्क, वेबसाइटवर कोणत्याही गोंधळाशिवाय प्रसिद्ध करावे लागेल. विमान कंपन्यांनी या निर्णयाला विरोध केला असला, तरी प्रवाशांच्या हितासाठी ३० दिवसांच्या मुदतीनंतर (२० एप्रिल) हा नियम लागू होणार आहे.
विमान कंपन्यांचा विरोध
इंडिगो, एअर इंडिया आणि स्पाईसजेट यांसारख्या प्रमुख विमान कंपन्यांनी या निर्णयाला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. ‘फेडरेशन ऑफ इंडियन एअरलाइन्स’ (FIA) नुसार, ६० टक्के जागा मोफत दिल्यास महसुलात मोठी घट होईल आणि ती भरून काढण्यासाठी विमानाची तिकिटे महाग होऊ शकतात. मात्र, मंत्रालयाने प्रवाशांना समान संधी मिळवून देण्यासाठी हा निर्णय मागे घेण्यास नकार दिला आहे.
प्रवाशांना काय फायदा होईल?
या निर्णयामुळे विशेषतः कुटुंबासोबत प्रवास करणाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. यापूर्वी सोयीच्या जागा मिळवण्यासाठी द्यावे लागणारे हजारो रुपये आता वाचणार आहेत.
