भारतीय संरक्षण दलात मोठे फेरबदल; लष्करप्रमुखांसह उपप्रमुख आणि हवाई दलातही नव्या नियुक्त्या

विशेष म्हणजे, देशातील सर्वात जुन्या रणगाडा तुकडी पैकी एक असलेल्या ‘२ लँसर्स’ मधून लष्करप्रमुख बनणारे जनरल सेठ हे तिसरे अधिकारी आहेत. तसेच, गेल्या ३० वर्षांत लष्करप्रमुख बनणारे ते ‘आर्मर्ड कॉर्प्स’चे (रणगाडा विभाग) पहिलेच अधिकारी ठरले आहेत. यापूर्वी १९९४ ते १९९७ या काळात जनरल शंकर रॉय चौधरी यांनी आर्मर्ड कॉर्प्समधून येत लष्कराचे नेतृत्व केले होते.

हवाई दलातही मोठे बदल: एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित नवे उपप्रमुख

लष्करासोबतच भारतीय हवाई दलातही महत्त्वपूर्ण बदल झाले आहेत. चीफ ऑफ स्टाफ कमिटीच्या चेअरमनचे ‘चीफ ऑफ इंटिग्रेटेड डिफेन्स स्टाफ’ म्हणून कार्यरत असलेले एअर मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी आता हवाई दलाचे नवीन उपप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. एअर मार्शल नागेश कपूर यांच्या निवृत्तीनंतर ही जागा रिक्त झाली होती.

• विस्तीर्ण अनुभव: ६ डिसेंबर १९८६ रोजी हवाई दलाच्या फायटर स्ट्रीममध्ये दाखल झालेल्या एअर मार्शल दीक्षित यांना विविध प्रकारची लढाऊ आणि मालवाहू विमाने उडवण्याचा दांडगा अनुभव आहे.
• विमानांचे प्रकार: त्यांनी मिराज-२०००, मिगची विविध व्हेरिएंट्स, एचपीटी-३२, एएन-३२, एव्ह्रो, किरण, जग्वार, आयएल-७८, हॉक आणि देशांतर्गत बनावटीचे ‘तेजस’ या विमानांचे यशस्वी उड्डाण केले आहे.
• महत्त्वाच्या मोहिमा: एक अनुभवी ‘टेस्ट पायलट’ आणि क्वालिफाइड फ्लाईंग इन्स्ट्रक्टर म्हणून त्यांनी ‘ऑपरेशन सफेद सागर’, ‘ऑपरेशन रक्षक’ आणि ‘ऑपरेशन सिंधूर’ यांसारख्या अनेक महत्त्वाच्या मोहिमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला आहे.

लेफ्टनंट जनरल संदीप जैन लष्कराचे नवे उपप्रमुख; एअर मार्शल तेजिंदर सिंग नवे CISC

या अंतर्गत फेरबदलांमध्ये, यापूर्वी लष्कराच्या दक्षिण कमांडचे प्रमुख असलेले लेफ्टनंट जनरल संदीप जैन यांनी बुधवारी लष्कराचे नवीन उपप्रमुख म्हणून जबाबदारी स्वीकारली. तर दुसरीकडे, एअर मार्शल तेजिंदर सिंग यांनी नवे सीआयएससी म्हणून पदभार स्वीकारला आहे.

लेफ्टनंट जनरल संदीप जैन यांचा परिचय: जून १९८८ मध्ये ‘महार रेजिमेंट’मध्ये दाखल झालेल्या लेफ्टनंट जनरल जैन यांच्याकडे संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) दक्षिण सुदानमधील शांतता मोहिमेचे नेतृत्व करण्याचा, तसेच नियंत्रण रेषेवर (LoC) आणि ईशान्य भारतात दहशतवादविरोधी कारवाया हाताळण्याचा प्रदीर्घ अनुभव आहे. याशिवाय त्यांनी ‘ऑपरेशन पवन’मध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

एअर मार्शल तेजिंदर सिंग यांचा परिचय: १३ जून १९८७ रोजी हवाई दलात दाखल झालेल्या एअर मार्शल तेजिंदर सिंग यांच्याकडे ४,५०० तासांपेक्षा जास्त काळ विमान उड्डाणाचा अनुभव आहे. नवीन जबाबदारी स्वीकारण्यापूर्वी ते ‘साऊथ वेस्टर्न एअर कमांड’चे एअर ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ (AOC-in-C) म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या जागी आता एअर मार्शल पी. व्ही. शिवानंद यांनी साऊथ वेस्टर्न एअर कमांडचे प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. शिवानंद हे डिसेंबर १९८८ मध्ये हवाई दलात दाखल झाले होते.

पुणे आणि जयपूर लष्करी कमांडला मिळाले नवीन प्रमुख

देशाच्या संरक्षणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या दोन लष्करी कमांड्सचे प्रमुखही आता बदलले आहेत:

संरक्षण दलातील हे व्यापक बदल आगामी काळातील आधुनिक युद्धतंत्र, तिन्ही दलांमधील समन्वय आणि आत्मनिर्भरतेला गती देण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.