चीनच्या नामांतराच्या प्रयत्नांना भारताचे प्रत्युत्तर; अरुणाचल प्रदेशातील २७ महत्त्वाच्या ठिकाणांना अधिकृत नकाशावर स्थान

अरुणाचल सरकारशी चर्चा करून निर्णय

गृह मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, भारत सरकारने अरुणाचल प्रदेश राज्य सरकारच्या सल्ल्यानंतर एकूण २७ ठिकाणे/भौगोलिक वैशिष्ट्ये सर्वे ऑफ इंडियाच्या अधिकृत नकाशावर समाविष्ट करण्यात आली आहेत.

चीनकडून वारंवार नामांतराचा प्रयत्न

भारताचा हा निर्णय चीनकडून अरुणाचल प्रदेशातील ठिकाणांना ‘प्रमाणित’ चिनी नावे देण्याच्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाचा मानला जात आहे. चीन अरुणाचल प्रदेशाला झांगनान म्हणून संबोधतो आणि आतापर्यंत अनेक वेळा राज्यातील ठिकाणांची नावे बदलल्याच्या याद्या जाहीर केल्या आहेत. भारताने चीनच्या या कृतीचा सातत्याने निषेध केला असून, अशा प्रकारे ठिकाणांची नावे बदलल्याने अरुणाचल प्रदेशावरील भारताच्या सार्वभौमत्वावर कोणताही परिणाम होत नसल्याचे सांगितले आहे.

प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेजवळील लोंगजूचाही समावेश

अधिकृत नकाशावर नोंदवण्यात आलेल्या ठिकाणांमध्ये लोंगजूचा समावेश आहे. हे ठिकाण प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेच्या जवळ आहे. १९५९ मध्ये चिनी सैन्याच्या घुसखोरीनंतर भारत-चीन सीमेवरील तणावाचे हे सुरुवातीच्या केंद्रांपैकी महत्त्वाचे केंद्र ठरले होते. अप्पर सुबनसिरी जिल्ह्यातील माजा गावाचाही या यादीत समावेश करण्यात आला आहे.

१९६२ च्या युद्धाशी संबंधित ठिकाणांनाही स्थान

अधिसूचित करण्यात आलेल्या ठिकाणांमध्ये ज़ोजि ला, रिझा ला आणि पुकुर ला यांसारख्या अनेक उंचावरील खिंडींचा समावेश आहे. १९६२ च्या भारत-चीन युद्धातील सुरुवातीच्या लढाईंपैकी एक लढाई जिथे झाली होती, त्या थाग ला या ठिकाणालाही अधिकृत नकाशावर औपचारिकपणे चिन्हांकित करण्यात आले आहे.

जसवंत गढ आणि युद्धस्मारकांचाही समावेश

तवांगकडे जाणाऱ्या मार्गावरील जसवंत गढ या ठिकाणाचाही नकाशावर समावेश करण्यात आला आहे. येथे १९६२ च्या युद्धातील शौर्यगाथेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या जवान जसवंत सिंह रावत यांचे स्मारक आहे. तसेच १९६२ च्या युद्धातील शहीद त्रिलोक सिंह थापा यांच्या स्मरणार्थ उभारण्यात आलेल्या शेर-ए-थापा मेमोरियलचाही यादीत समावेश आहे.

सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या जयरामपूरलाही स्थान

चांगलांग जिल्ह्यातील जयरामपूर हे पूर्व अरुणाचल प्रदेश तसेच म्यानमार सीमेकडे सुरक्षा दलांच्या हालचालींसाठी महत्त्वाचे लॉजिस्टिक केंद्र आहे. या ठिकाणाचाही अधिकृत नकाशावर समावेश करण्यात आला आहे.

ही आहेत नकाशावर नोंदवलेली २७ ठिकाणे

• लोंगजू
• माजा
• बिसा
• ज़ोजि ला
• रिझा ला
• पुकूर ला
• थाग ला
• सांभो सरोवर
• बारा कुंडून
• छोटा कुंडून
• धन बारी
• प्रीतनगर
• बुद्धमंदिर
• जयरामपूर
• तेरितनगर
• रामनगर
• जसवंत गढ
• सागर
• पद्मा
• ज्योतिनगर
• बैसाखी
• शेर-ए-थापा मेमोरियल
• छोटा रोपुक
• बारा रोपुक
• शिवाजी नगर
• सुनपुरा
• कामलांग नगर

२०१७ पासून चीनकडून नामांतराच्या याद्या

चीनने २०१७ मध्ये अरुणाचल प्रदेशातील सहा ठिकाणांची नावे बदलल्याची पहिली यादी जाहीर केली होती. त्यानंतर २०२१ मध्ये १५ ठिकाणांची आणि २०२३ मध्ये आणखी ११ ठिकाणांची नावे जाहीर करण्यात आली.

भारताने प्रत्येक वेळी चीनच्या या दाव्यांना फेटाळून लावत अरुणाचल प्रदेश हा भारताचा अविभाज्य भाग असल्याचे स्पष्ट केले आहे. चीनने घेतलेल्या प्रशासकीय किंवा नकाशाविषयक उपाययोजनांचा भारताच्या कायदेशीर व प्रादेशिक भूमिकेवर कोणताही परिणाम होत नाही.