भारताचे पहिले खासगी रॉकेट ‘विक्रम-१’अवकाशात ‘या’ दिवशी झेपावणार; ‘मिशन आगमन’ची तयारी पूर्ण

भारताचे पहिले खाजगी ऑर्बिटल रॉकेट

भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक डॉ. विक्रम साराभाई यांच्या नावावरून या रॉकेटचे नाव ‘विक्रम-१’ ठेवण्यात आले आहे. हे सात मजली उंच रॉकेट असून ते संपूर्णपणे भारतात खाजगीरीत्या तयार केलेले पहिले ऑर्बिटल रॉकेट आहे. यापूर्वी २०२२ मध्ये स्कायरूट कंपनीने ‘विक्रम-एस’ या पहिल्या सब-ऑर्बिटल रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण केले होते. मात्र, ‘विक्रम-१’ हे उपग्रहांना पृथ्वीच्या कक्षेत पोहोचवणारे पहिले मोठे रॉकेट ठरणार आहे.

‘विक्रम-१’ ची वैशिष्ट्ये

हे रॉकेट ३५० किलोग्रॅमपर्यंतचे उपग्रह पृथ्वीपासून सुमारे ४५० किलोमीटर उंचीवर ‘लो अर्थ ऑर्बिट’मध्ये स्थापित करू शकते. रॉकेट वजनाने हलके आणि मजबूत राहण्यासाठी ‘ऑल-कार्बन कंपोझिट’ रचनेचा वापर करण्यात आला आहे. यामध्ये स्कायरूटने स्वतः विकसित केलेले ३D-प्रिंटेड रॉकेट इंजिन वापरले आहे, ज्यामुळे खर्च कमी होतो आणि उत्पादन वेगवान होते.

इस्रोच्या माजी शास्त्रज्ञांचे स्वप्न

स्कायरूट एरोस्पेस या हैदराबादमधील कंपनीची स्थापना ‘इस्रो’ चे माजी शास्त्रज्ञ पवन कुमार चंदना आणि नागा भारत डाका यांनी केली आहे. पवन कुमार चंदना यांनी सांगितले की, “या मोहिमेचा मुख्य उद्देश रॉकेटच्या उड्डाण काळातील प्रत्यक्ष कामगिरीची अचूक माहिती गोळा करणे हा आहे, जेणेकरून भविष्यात अधिक विश्वासार्ह व्यावसायिक मोहिमा आखता येतील.” तर नागा भारत डाका यांनी या प्रवासाला एक मोठे स्वप्न पूर्ण होण्यासारखे म्हटले असून सरकार, इस्रो आणि ‘इन-स्पेस’कडून मिळालेल्या सहकार्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली आहे.

व्यावसायिक आणि तांत्रिक भरारी

‘मिशन आगमन’ अंतर्गत भारताचे तसेच आंतरराष्ट्रीय ग्राहकांचे उपग्रह अवकाशात पाठवले जाणार आहेत. ही मोहीम केवळ एका रॉकेटचे उड्डाण नसून, जागतिक अंतराळ बाजारात भारताच्या खाजगी कंपन्यांच्या प्रवेशाची घोषणा आहे. स्कायरूट आणि अग्निकुल कॉस्मॉस सारख्या कंपन्यांमुळे आता भारताचे खाजगी क्षेत्रही उपग्रह प्रक्षेपणात मोठी भूमिका बजावण्यासाठी सज्ज झाले आहे. येत्या काही आठवड्यांत होणारे हे उड्डाण भारताच्या अंतराळ क्षेत्राला एका नव्या युगात घेऊन जाईल.