“मला एक कबुली द्यायची आहे… मी एक ‘दिमागी नक्षलवादी’ आहे,” अशा शब्दांत राज्यसभा खासदार आणि ज्येष्ठ कायदेतज्ज्ञ कपिल सिब्बल यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि भाजपावर जोरदार निशाना साधला आहे. कोची येथे आयोजित एका कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी हे वक्तव्य केले. सत्ताधारी पक्षाकडून विरोधक आणि विचारवंतांवर केल्या जाणाऱ्या टीकेचा समाचार घेण्यासाठी त्यांनी पंतप्रधान मोदींच्या विधानाचा संदर्भ देत हा खोचक टोला लगावला. या संदर्भातील वृत्त ‘इंडिया टुडे’ या वृत्तसंस्थेने दिले आहे.
घोडेबाजार आणि लोकशाही या विषयावर आयोजित व्याख्यानात सिब्बल बोलत होते. “लोकप्रतिनिधींची खरेदी-विक्री (घोडेबाजार) हा केवळ एक राजकीय घोटाळा नसून ते देशाच्या लोकशाहीपुढील आणि संविधानावरील अत्यंत गंभीर संकट आहे,” असा इशाराही त्यांनी या वेळी दिला.
नेमके काय म्हणाले कपिल सिब्बल?
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काही दिवसांपूर्वी ‘दिमागी नक्षलवाद्यां’पासून सावध राहण्याचा इशारा दिला होता. “असे लोक समाजाला धोका निर्माण करतात, त्यामुळे त्यांना ओळखा आणि बाजूला करा,” असे आवाहन मोदींनी केले होते. याच विधानाचा संदर्भ देत सिब्बल यांनी भाषणाच्या सुरुवातीलाच “मी दिमागी नक्षलवादी आहे” अशी मिश्किल कबुली देत सत्ताधाऱ्यांना टोला लगावला.
‘पूर्वी विक्रेते फसवायचे, आता खरेदीदार फसवतात!’
राजकारणातील आमदारांच्या खरेदी-विक्रीवर भाष्य करताना त्यांनी प्राचीन काळातील उदाहरणे दिली. सिब्बल म्हणाले, “पूर्वीच्या काळात युद्धाचा निकाल ठरवण्यात घोड्यांची भूमिका महत्त्वाची असायची. त्यामुळे घोडे विकणारे व्यापारी ग्राहकांना फसवायचे; पण आज चित्र बदलले आहे. पूर्वी विक्रेता फसवणूक करायचा, तर आज खरेदीदार (राजकीय पक्ष) फसवणूक करत आहे. हाच आजच्या राजकारणातील मोठा फरक आहे.”
घोडेबाजार म्हणजे लोकशाहीचा अपमान!
लोकप्रतिनिधींच्या फोडाफोडीवर कडक शब्दांत ताशेरे ओढताना सिब्बल यांनी स्पष्ट केले की, घोडेबाजार ही अत्यंत विकृत प्रथा आहे.
- जनतेच्या कौलाची चोरी: निवडणुकीनंतर पैशांचे आमिष, मंत्रिपदे किंवा शासकीय तपास यंत्रणांची भीती दाखवून अनैतिक मार्गाने बहुमत मिळवले जाते.
- मतदारांशी प्रतारणा: नागरिक एका पक्षाला किंवा विचारसरणीला मतदान करतात, परंतु सत्तेची खुर्ची भलत्याच पक्षाच्या हातात सोपवली जाते.
- संविधानिक संकट: हा प्रकार केवळ राजकीय पटलावरचा खेळ नसून देशाच्या संसदीय लोकशाहीच्या पायावर केलेला प्रत्यक्ष हल्ला आहे.
कधी उघडपणे रोख रक्कम आणि पदांचे आमिष दाखवून, तर कधी ‘पक्षांतर किंवा विलीनीकरण’ या गोंडस नावाखाली आमदारांची खरेदी-विक्री केली जाते. यामुळे जनतेने दिलेल्या जनादेशाचा थेट अपमान होतो, अशी तीव्र खंतही त्यांनी या वेळी व्यक्त केली.
