कर्नाटकातील तरुण पिढीमध्ये एचआयव्ही-एड्स (HIV) संसर्गाचा प्रसार वेगाने वाढल्याचे आकडेवारीतून समोर आले आहे. राज्यातील १८ ते २५ वयोगटातील तब्बल ७,००० हून अधिक विद्यार्थी आणि तरुण एचआयव्ही पॉझिटिव्ह आढळले आहेत. या गंभीर परिस्थितीची दखल घेत कर्नाटक सरकारने आता राज्यातील सर्व शासकीय, अनुदानित आणि खाजगी अभियांत्रिकी तसेच पदवी महाविद्यालयांमध्ये एचआयव्ही तपासणी आणि समुपदेशन शिबिरे आयोजित करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या संदर्भातील वृत्त ‘मनीकंट्रोल’ या वृत्तसंस्थेने दिले आहे.
कर्नाटक राज्य एड्स प्रतिबंधक संस्थेच्या शिफारशीनुसार, विश्वेश्वरय्या तंत्रज्ञान विद्यापीठ आणि उच्च शिक्षण विभागाने सर्व कॉलेजांमध्ये ‘एकात्मिक आरोग्य शिबिरे’ भरवण्याची तयारी सुरू केली आहे.
तरुण वयोगटात एचआयव्हीचा धोका का वाढला?
कर्नाटक राज्य एड्स प्रतिबंधक संस्थेच्या आकडेवारीनुसार, १८ ते ३५ या वयोगटात एचआयव्हीचा संसर्ग चिंताजनक रीतीने वाढला आहे.
- वर्ष २०२३-२४: या वयोगटातील बाधित रुग्णांची संख्या ४४,५०० होती.
- वर्ष २०२५-२६: हीच संख्या वाढून ६६,६०० वर पोहोचली आहे.
यातच १८ ते २५ या महाविद्यालयीन वयोगटातील ७,००० हून अधिक तरुणांना एचआयव्हीचे निदान झाल्याचे ‘डेक्कन क्रॉनिकल’च्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. यामुळेच सरकारने थेट कॉलेज कॅम्पसवर जाऊन जनजागृती आणि स्वेच्छेने चाचणी मोहीम तीव्र करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
कर्नाटकातील एकूण परिस्थिती चिंताजनक
राष्ट्रीय एड्स नियंत्रण संस्थेच्या (NACO) ‘संकलक २०२४’ अहवालानुसार, देशात सर्वाधिक एचआयव्ही बाधित रुग्ण असलेल्या राज्यांमध्ये कर्नाटक तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.
| प्रमुख आकडेवारी | एकूण संख्या |
|---|---|
| राज्यातील एकूण एचआयव्ही बाधित | सुमारे २.६० लाख |
| औषधोपचार (ART) घेणारे रुग्ण | २.०५ लाख |
| निदान न झालेले (अज्ञातात असलेले) रुग्ण | सुमारे ५४,००० |
आरोग्य अधिकाऱ्यांच्या मते, राज्यातील तब्बल ५४ हजार लोकांना स्वतःला एचआयव्हीचा संसर्ग झाला आहे याची कल्पनाच नाही. हीच साखळी तोडण्यासाठी कॉलेज स्तरावर व्यापक तपासणी आवश्यक बनली आहे.
चाचणी सक्तीची असेल का?
कॉलेज प्रशासनाला ही आरोग्य शिबिरे, समुपदेशन आणि चाचण्या आयोजित करणे बंधनकारक करण्यात आले असले, तरी विद्यार्थ्यांवर चाचणीची कोणतीही सक्ती नसेल.
कर्नाटक राज्य शासनाची भूमिका काय आहे?
कोणत्याही विद्यार्थ्याची चाचणी त्याच्या पूर्ण संमतीशिवाय (Informed Consent) केली जाणार नाही. या मोहिमेचा मुख्य उद्देश भीती घालवणे, मोकळेपणाने संवाद साधणे आणि ज्यांना गरज आहे त्यांना वेळेत मोफत उपचार उपलब्ध करून देणे हा आहे.
गोपनीयतेसाठी ‘क्यूआर कोड’ आधारित नवीन तंत्रज्ञान
विद्यार्थ्यांच्या मनातील संकोच आणि गोपनीयतेचा विचार करून KSAPS ने ‘QR Code Based HIV Self-Risk Assessment Tool’ सुरू केले आहे.
- हे कसे काम करेल?
विद्यार्थी कॉलेजमधील क्यूआर कोड स्कॅन करून स्वतःच्या वर्तनावरून आणि संभाव्य धोक्यावरून गोपनीय पद्धतीने एचआयव्ही धोक्याचे मूल्यांकन करू शकतील. - गोपनीयता:
या डिजिटल साधनामुळे विद्यार्थ्यांची ओळख पूर्णपणे गुप्त राहते आणि आवश्यक असल्यास त्यांना जवळच्या सरकारी आरोग्य केंद्राची माहिती मिळते.
काय आहे ‘९५-९५-९९’ उद्दिष्ट?
हे पाऊल KSAPS च्या ‘मास’ (Mobilisation for AIDS Suraksha – MAS) या मोहिमेचा एक भाग आहे. या मोहिमेअंतर्गत तीन प्रमुख उद्दिष्टे ठेवण्यात आली आहेत:
- ९५% एचआयव्ही बाधितांना त्यांच्या संसर्गाची माहिती असणे.
- ९५% निदान झालेल्या रुग्णांना उपचारांशी जोडणे.
- ९९% रुग्णांमध्ये उपचारांद्वारे व्हायरसचे प्रमाण नियंत्रित करून संसर्ग पसरण्यापासून रोखणे.
तरुणांमधील वाढता संसर्ग रोखल्याशिवाय हे ध्येय गाठणे शक्य नसल्याने कर्नाटक सरकारने महाविद्यालयांना या मोहिमेचे मुख्य केंद्र बनवले आहे.
