ओमानच्या समुद्रकिनाऱ्याजवळ अमेरिकन नौदलाचा मालवाहू जहाजावर भीषण हल्ला! ३ भारतीय खलाशांचा मृत्यू

‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ ओलांडताना अमेरिकेकडून हल्ला

अमेरिकन लष्कराने दिलेल्या माहितीनुसार, ‘एमटी सेटबेलो’ (MT Settebello) या पलाऊ देशाचा ध्वज असलेल्या तेलवाहू जहाजाने अमेरिकेने लागू केलेल्या सागरी बंदीचे उल्लंघन करण्याचा प्रयत्न केला. ओमानच्या किनाऱ्यालगत असलेल्या आणि आंतरराष्ट्रीय यांत्रिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या समजल्या जाणाऱ्या ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनी’बाहेर ही घटना घडली. अमेरिकन नौदलाने इशारा देऊनही जहाजाने मार्ग न बदलल्याने हा हल्ला करण्यात आल्याचा दावा अमेरिकेने केला आहे.

या जहाजावर एकूण २४ भारतीय कर्मचारी तैनात होते. हल्ल्यानंतर ‘फॉर्वर्ड सीमेन्स युनियन ऑफ इंडिया’चे (FSUI) सरचिटणीस मनोज यादव यांनी सांगितले की:

“सध्या आमचा या जहाजाशी थेट संपर्क होऊ शकलेला नाही. पण मिळालेल्या ताज्या माहितीनुसार, ३ भारतीय खलाशांचा मृत्यू झाला आहे. मृत पावलेल्यांमध्ये एका कॅडेट आणि एका फिटरचा समावेश असून ते हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेशातील देवरिया आणि आंध्र प्रदेशचे रहिवासी होते.”

भारताकडून तीव्र निषेध

या संपूर्ण प्रकरणावर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने अधिकृत पत्रक जारी करत पुढील माहिती दिली आहे:

• २१ भारतीयांची सुटका: जहाजावरील २४ भारतीय कर्मचाऱ्यांपैकी २१ जणांना सुखरूप वाचवण्यात यश आले आहे.
• दूतावास सक्रिय: ओमानमधील भारतीय दूतावास तिथल्या स्थानिक प्रशासनाच्या सतत संपर्कात असून, बेपत्ता खलाशासाठी ‘सर्च अँड रेस्क्यू’ (शोध मोहीम) वेगाने राबवली जात आहे.
• परिस्थिती चिंताजनक: या प्रदेशात सातत्याने सागरी वाहतुकीवर होणारे हल्ले अत्यंत चिंताजनक असून, चालू असलेल्या युद्धामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

भारताने सर्व संबंधित देशांना तात्काळ तणाव कमी करण्याचे आणि राजनैतिक माध्यमातून शांतता प्रस्थापित करण्याचे आवाहन केले आहे.

“अमेरिकेला जहाजावरील भारतीयांची माहिती नव्हती? हे अशक्य!”

या घटनेनंतर खलाशांच्या संघटनेने अमेरिकेच्या भूमिकेवर गंभीर सवाल उपस्थित केले आहेत. आंतरराष्ट्रीय सागरी कायद्यानुसार, प्रत्येक जहाजाला आपल्या प्रवासादरम्यान सर्व कर्मचाऱ्यांची नावे आणि त्यांच्या राष्ट्रीयत्वाची माहिती प्रत्येक बंदरावर सादर करावी लागते.

‘एफएसयूआय’चे (FSUI) सरचिटणीस मनोज यादव यांनी अमेरिकेवर निशाणा साधताना म्हटले, “अमेरिकन नौदलाला या जहाजावर भारतीय नागरिक आहेत याची माहिती नव्हती, यावर विश्वास ठेवणे कठीण आहे. अमेरिकेला सर्व काही माहीत होते. जर जहाजाने त्यांच्या सूचनांचे पालन केले नव्हते, तर त्यांच्यावर थेट क्षेपणास्त्र हल्ला करण्याऐवजी जहाज जप्त करता आले असते. हा निष्पाप खलाशांचा जीव घेण्याचा प्रकार आहे.”

मध्य-पूर्व आशियातील वाढत्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे सध्या अरबी समुद्र आणि ओमानच्या आखातातील सागरी व्यापारी मार्ग असुरक्षित बनले आहेत. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने घेतलेल्या या आक्रमक भूमिकेमुळे आणि भारतीय खलाशांच्या मृत्यूमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची राजनैतिक भूमिका काय असेल, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.

सागरी नियम काय सांगतात?

आंतरराष्ट्रीय सागरी नियमांनुसार, प्रत्येक जहाजाला बंदरात येताना आणि तिथून निघताना खलाशांची संपूर्ण यादी सादर करावी लागते. या यादीत प्रत्येक कर्मचाऱ्याचे नाव, पद आणि राष्ट्रीयत्वाची माहिती असते. त्यामुळे जहाजावरील कर्मचाऱ्यांची ओळख संबंधित अधिकाऱ्यांना आधीच उपलब्ध असते. या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय समुद्री मार्गांवरील सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला असून, पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षाचे परिणाम जागतिक व्यापार आणि भारतीय खलाशांच्या सुरक्षेवरही दिसू लागल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.