Pakistan China 5 point ceasefire proposal : युद्धविरामासाठी पाकिस्तान आणि चीनकडून ५ कलमी कार्यक्रमाचा प्रस्ताव, दोन्ही देशांचा नेमका उद्देश काय?

पाकिस्तान आणि चीनकडून ५ कलमी कार्यक्रम

तत्काळ युद्धबंदी, ऊर्जा आणि अणु प्रकल्पांसारख्या महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांचे संरक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार वाटाघाटी सुरू करण्याचे आवाहन करताना या दोन्ही देशांनी संतुलित ५ कलमी कार्यक्रम आखला असल्याची माहिती इशाक दार यांनी दिली.

होरमुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz): जागतिक व्यापारासाठी महत्त्वाची असलेली ही सामुद्रधुनी नागरी आणि व्यापारी जहाजांसाठी सुरक्षित ठेवण्यावर या प्रस्तावात भर दिला आहे. चीनचा यात थेट स्वार्थ आहे. इराणचा सर्वात मोठा तेल आयातदार देश असल्याने, आखाती ऊर्जा पुरवठ्यातील दीर्घकाळचा व्यत्यय सहन करण्याची बीजिंगची फारशी तयारी नाही. त्यामुळे, मध्यस्थीच्या प्रयत्नांमधील त्यांचा सहभाग हा जितका राजनैतिक आहे, तितकाच तो आर्थिक सुरक्षेशीही संबंधित आहे. पाकिस्तानसाठी मात्र, हे गणित वेगळे आणि अधिक गुंतागुंतीचे आहे.

इस्लामाबादने गेल्या काही आठवड्यांत वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात गुपचूपपणे मध्यस्थाची भूमिका बजावली आहे. या प्रक्रियेशी परिचित असलेल्या अधिकाऱ्यांच्या मते, तणाव वाढत असतानाही पाकिस्तानने अप्रत्यक्ष देवाणघेवाण सुलभ केली आहे. इराण संघर्षामुळे पाकिस्तानमध्ये अंतर्गत अशांतता निर्माण झाली आहे, विशेषतः शिया समुदायांमध्ये, जे इराणी नेतृत्वपदावरील व्यक्तींच्या हत्या आणि इस्लामाबादची अमेरिकेच्या धोरणाशी असलेली कथित जवळीक यावर प्रतिक्रिया देत आहेत. निदर्शने, राजकीय संदेश आणि सांप्रदायिक संवेदनशीलतेमुळे देशांतर्गत नाजूक परिस्थिती उघड झाली आहे.

दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या प्रस्तावावर थेट भाष्य करणे टाळले असले, तरी “इराणसोबतच्या वाटाघाटी चांगल्या सुरू आहेत” असे सांगून सकारात्मक संकेत दिले आहेत.

वास्तवातील अडथळे:

कागदावर हा प्रस्ताव आशादायक वाटत असला, तरी प्रत्यक्षात जमिनीवर अजूनही हल्ले सुरूच आहेत. इराणने अद्याप अधिकृतपणे चर्चेला संमती दिलेली नाही आणि अमेरिकेच्या लष्करी कारवायाही सुरू आहेत. हा प्रस्ताव केवळ एक संकेत ठरेल की प्रत्यक्ष युद्धबंदीचा मार्ग मोकळा करेल, हे येणारा काळच ठरवेल.