निर्मला सीतारामन यांचा ‘डीपफेक’ व्हिडिओ अन् मस्क यांच्या SpaceX शेअर्सचं आमिष, पुण्यातल्या व्यावसायिकाला गंडा कसा घातला?

असं रचलं फसवणुकीचं जाळ…

तक्रारदार ५६ वर्षीय व्यावसायिक जून महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात इन्स्टाग्राम वापरत असताना त्यांना एक जाहिरात दिसली. या व्हिडिओमध्ये केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन ‘फॉरेक्स ट्रेडिंग’ (परकीय चलनातील व्यापार) आणि त्यातून मिळणाऱ्या भरघोस परताव्याबद्दल माहिती देताना दिसत होत्या. ही जाहिरात खरी वाटल्याने व्यावसायिकाने दिलेल्या लिंकवर क्लिक केले.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा व्हिडिओ AI (एआय) तंत्रज्ञानाचा वापर करून बनवलेला “डीपफेक” व्हिडिओ होता, जेणेकरून लोकांचा सहजासहजी विश्वास बसावा. जाहिरातीवर क्लिक केल्यानंतर व्यावसायिकाला एका सायबर भामट्याचा फोन आला. भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या विकासात योगदान आणि उच्च परताव्याचे आश्वासन देत त्याने व्यावसायिकाचा विश्वास जिंकला.

• कागदपत्रांची मागणी: भामट्यांनी सुरुवातीला ओळख पटवण्यासाठी वैयक्तिक माहिती आणि रद्द केलेला धनादेश (Cancelled Cheque) मागवून घेतला.
• टेलिग्रामद्वारे संपर्क: त्यानंतर टेलिग्रामवर एक ‘अकाउंट मॅनेजर’ नियुक्त करून ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्मची लिंक पाठवण्यात आली.
• पहिली गुंतवणूक: व्यावसायिकाने सुरुवातीला २०,३४१ रुपये गुंतवले. ही रक्कम त्यांच्या ऑनलाइन खात्यावर दिसू लागली.
• जाळ्यात ओढण्यासाठी नफा: भामट्यांनी व्यावसायिकाच्या बँक खात्यात १,००० रुपये ‘नफा’ म्हणून जमा केले. यामुळे प्लॅटफॉर्म खरा असल्याचा व्यावसायिकाचा ठाम विश्वास बसला.

एलॉन मस्क यांच्या ‘SpaceX’ च्या शेअर्सचे आमिष

विश्वास संपादन केल्यानंतर भामट्यांनी खरा खेळ सुरू केला. एलॉन मस्क यांच्या ‘SpaceX’ कंपनीचे शेअर्स आयपीओ (IPO) येण्यापूर्वीच खरेदी करण्याची ‘खास संधी’ असल्याचे त्यांना सांगण्यात आले. अत्यंत कमी वेळेत प्रचंड नफा मिळेल असे सांगून त्यांना मोठी गुंतवणूक करण्यास प्रवृत्त केले गेले.

२ जून ते २३ जुलै दरम्यान या व्यावसायिकाने तब्बल ३६ व्यवहारांद्वारे १ कोटी ७ लाख रुपये भामट्यांच्या विविध बँक खात्यांमध्ये वर्ग केले.

३.९८ कोटींचा आभासी नफा आणि फसवणूक

व्यावसायिकाला जाळ्यात अडकवून ठेवण्यासाठी भामट्यांनी ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर त्यांचा नफा सातत्याने वाढताना दाखवला.

• आभासी नफा: डॅशबोर्डवर त्यांची गुंतवणूक थेट ३ कोटी ९८ लाख रुपये झाली असल्याचे दिसत होते.
• विश्वास वाढवण्यासाठी परतावा: मध्येच त्यांना सुमारे ७ लाख रुपये काढण्याची परवानगी देण्यात आली, ज्यामुळे त्यांचा विश्वास अधिक दृढ झाला आणि त्यांनी ती रक्कम पुन्हा गुंतवली.

मात्र, जेव्हा त्यांनी पूर्ण ३.९८ कोटी रुपये काढण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा सायबर भामट्यांनी विविध करांच्या नावाखाली आणखी पैशांची मागणी केली. पैसे देण्यास नकार दिल्यानंतर भामट्यांनी संपर्क तोडला. आपली फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच व्यावसायिकाने राष्ट्रीय सायबर गुन्हे पोर्टलवर आणि त्यानंतर पुणे सायबर पोलिसांत तक्रार नोंदवली.

सायबर पोलिसांचे आवाहन आणि काळजी

सायबर पोलिसांनी नागरिकांना सोशल मीडिया किंवा मेसेजिंग ॲप्सवर येणाऱ्या कोणत्याही अज्ञात लिंकवरून ट्रेडिंग ॲप्स डाउनलोड न करण्याचे आवाहन केले आहे.

महत्त्वाची टीप: कोणत्याही सायबर फसवणुकीची घटना घडल्यास त्वरित १९३० या राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधावा किंवा cybercrime.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर तक्रार नोंदवावी. वेळेत तक्रार केल्यास फसवणूक झालेली रक्कम फ्रीझ करण्याची शक्यता वाढते.