‘इंडियाज गॉट लेटेंट’ (India’s Got Latent) या शोदरम्यान दिव्यांग व्यक्तींबद्दल केलेल्या अयोग्य आणि आक्षेपार्ह टिप्पणीप्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाने गुरुवारी एक महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला आहे. न्यायालयाने प्रसिद्ध युट्यूबर व हास्यकलाकार समय रैना याच्यासह पाच कलाकारांविरोधात नोंदवण्यात आलेले सर्व प्रलंबित गुन्हे रद्द केले आहेत.

सरन्यायाधीश सूर्य कांत, न्यायमूर्ती बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहना यांच्या खंडपीठाने हा आदेश दिला.

‘या’ पाच कलाकारांना मिळाला दिलासा

सर्वोच्च न्यायालयाने ज्या पाच हास्यकलाकारांना या प्रकरणात पूर्णपणे दोषमुक्त करत दिलासा दिला आहे, त्यांची नावे खालीलप्रमाणे:

  • समय रैना (Samay Raina)
  • विपुल गोयल (Vipul Goyal)
  • बलराज परमजीत सिंग घाई (Balraj Paramjeet Singh Ghai)
  • सोनाली ठक्कर ऊर्फ सोनाली आदित्य देसाई (Sonali Thakkar)
  • निशांत जगदीश तन्वर (Nishant Jagdish Tanwar)

“तरुण कलाकार सकारात्मक दिशेने काम करत आहेत” — सर्वोच्च न्यायालय

न्यायालयाने दिलेल्या आदेशात या सर्व कलाकारांनी दिव्यांग बांधवांच्या कल्याणासाठी आणि निधी उभारणीसाठी केलेल्या प्रयत्नांचे विशेष कौतुक केले.

“जेव्हा प्रामाणिक प्रयत्न केले जातात, तेव्हा त्याचे सकारात्मक परिणाम निश्चितच दिसून येतात. हे सर्व अत्यंत हुशार आणि तरुण कलाकार आहेत. त्यांनी आता योग्य आणि सकारात्मक दिशेने पाऊल टाकले आहे, त्यामुळे त्याचा समाजाला नक्कीच चांगला फायदा होईल.” – सर्वोच्च न्यायालय

न्यायालयाने या पाचही कलाकारांवरील गुन्हे आणि त्यासंबंधीची न्यायालयीन कारवाई रद्द केली असली, तरी डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अशा प्रकारच्या कार्यक्रमांवर योग्य ते नियंत्रण कसे ठेवता येईल आणि दिव्यांगांच्या हक्कांचे रक्षण कसे करता येईल, या व्यापक मुद्द्यावर पुढील सुनावणी सुरूच ठेवणार असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

नेमके प्रकरण काय होते?

१४ नोव्हेंबर २०२४ रोजी मुंबईतील खार हॅबिटॅट येथे ‘इंडियाज गॉट लेटेंट’ या शोचे चित्रीकरण झाले होते. हा शो प्रसारित झाल्यानंतर त्यातील काही वक्तव्यांवरून मोठा वाद निर्माण झाला होता. ‘क्यूर एसएमए इंडिया फाउंडेशन’ (Cure SMA India Foundation) या स्वयंसेवी संस्थेने (NGO) सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली होती.

‘स्पायनल मस्क्युलर ॲट्रॉफी’ (SMA – पाठीच्या कण्याशी संबंधित एक दुर्मिळ आजार) या गंभीर आजाराच्या उपचारांवरील खर्चाबाबत आणि दिव्यांगांबद्दल या शोमध्ये अनुचित तसेच संवेदनशील नसलेली टिप्पणी करण्यात आल्याचा आरोप याचिकेत करण्यात आला होता.

न्यायालयाने आधी दिलेल्या दणक्यानंतर कलाकारांचे सुधारात्मक पाऊल

याआधीच्या सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने समय रैना आणि इतर कलाकारांना दिव्यांगांच्या मदतीसाठी दरमहा किमान दोन कार्यक्रमांचे आयोजन करण्याचे आदेश दिले होते. मात्र, सुरुवातीला या आदेशांचे योग्य पालन न झाल्याने न्यायालयाने नाराजी व्यक्त करत कलाकारांना प्रत्येकी ३ लाख रुपयांचा दंड ठोठावला होता.

मात्र, त्यानंतर या सर्व कलाकारांनी न्यायालयात प्रतिज्ञापत्र सादर करून आपल्या चुकांमध्ये सुधारणा केल्याचे दाखवून दिले.

  • पुण्यात बुद्धिबळ स्पर्धा: मार्च महिन्यात पुण्यात दिव्यांग बांधवांसाठी एका भव्य बुद्धिबळ स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले.
  • १२.५ कोटींचा निधी: या सर्व विशेष कार्यक्रमांच्या माध्यमातून सुमारे १२.५ कोटी रुपयांचा निधी उभारण्यात आला असून, तो दिव्यांगांच्या कल्याणासाठी वापरला जाणार आहे.
  • आणखी ४ शोचे आयोजन: येत्या काळात अधिक निधी उभारण्यासाठी आणखी चार विशेष कार्यक्रमांचे नियोजन करण्यात आले आहे.

या सर्व प्रयत्नांची दखल घेत न्यायालयाने कलाकारांची भूमिका कौतुकास्पद असल्याचे मान्य केले आणि त्यांच्यावरील सर्व गुन्हे रद्द केले.

इतर सेलिब्रिटींची याचिका प्रलंबित

दरम्यान, याच वादात अडकलेला प्रसिद्ध पॉडकास्टर आणि ‘बीअर बायसेप्स’ (Beer Biceps) नावाने प्रसिद्ध असलेला रणवीर अलाहबादिया (Ranveer Allahabadia) याच्यासह युट्यूबर आशिष चंचलानी यांच्यावरही गुन्हे दाखल झाले होते. रणवीर अलाहबादिया याने दाखल केलेली याचिका अजूनही सर्वोच्च न्यायालयात प्रलंबित असून, न्यायालयाने त्याला अटकेपासून तात्पुरते संरक्षण दिले आहे.