भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) ‘दूरसंचार ग्राहक संरक्षण (तेरावी सुधारणा) विनियम, २०२६’ जारी केले आहेत. हे नियम २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी अधिकृतपणे प्रसिद्ध करण्यात आले. या निर्णयामुळे मोबाईल डेटा न वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी केवळ व्हॉइस आणि SMS असलेले रिचार्ज पर्याय अधिक सहज उपलब्ध होणार आहेत.

नेमका काय बदल होणार?

नवीन नियमांनुसार, दूरसंचार कंपन्यांनी व्हॉइस, SMS आणि डेटा असलेल्या प्रत्येक संबंधित Special Tariff Voucher (STV) सोबत त्याच वैधतेचा केवळ व्हॉइस आणि SMS असलेला पर्याय उपलब्ध करून द्यावा लागणार आहे. या व्हॉइस आणि SMS पॅकची किंमत संबंधित डेटा पॅकच्या तुलनेत प्रमाणानुसार कमी ठेवण्याची तरतूद आहे.

याचा फायदा प्रामुख्याने अशा ग्राहकांना होऊ शकतो, ज्यांना मोबाईल डेटाची गरज नसते आणि ते फोनचा वापर प्रामुख्याने कॉलिंग किंवा SMSसाठी करतात.

कमी कालावधीचे रिचार्ज पर्याय मिळणार

TRAIने हा बदल करण्यामागे कमी कालावधीच्या व्हॉइस आणि SMS पॅकची गरज असल्याचे सांगितले आहे. एप्रिल २०२६ मध्ये जारी केलेल्या मसुद्यातही प्रत्येक संबंधित वैधता कालावधीसाठी व्हॉइस आणि SMS-ओन्ली पॅक उपलब्ध करून देण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला होता.

यामुळे ग्राहकांना गरज नसलेल्या डेटासाठी पैसे खर्च करण्याऐवजी त्यांच्या वापरानुसार रिचार्ज निवडण्याचा पर्याय मिळणार आहे.

फीचर फोन वापरणाऱ्यांना फायदा

अनेक ग्राहक अजूनही फीचर फोन किंवा साधे मोबाईल वापरतात. काही जण दुसरे SIM कार्ड फक्त बँकेचे संदेश, OTP किंवा महत्त्वाचे SMS मिळवण्यासाठी सक्रिय ठेवतात. अशा ग्राहकांसाठी डेटा नसलेले रिचार्ज पर्याय अधिक उपयुक्त ठरू शकतात.

ग्राहकांना काय फायदा होईल?

  • केवळ कॉलिंग आणि SMSसाठी स्वतंत्र रिचार्ज पर्याय मिळतील.
  • गरज नसलेल्या डेटासाठी पैसे देण्याची आवश्यकता कमी होईल.
  • वेगवेगळ्या वैधतेनुसार व्हॉइस-SMS पॅक उपलब्ध होतील.
  • फीचर फोन वापरणाऱ्या ग्राहकांना त्यांच्या गरजेनुसार रिचार्ज निवडता येईल.
  • दुसरे SIM कार्ड सक्रिय ठेवणाऱ्या ग्राहकांनाही याचा फायदा होऊ शकतो.

TRAIच्या अधिकृत नियमांनुसार, प्रत्येक संबंधित व्हॉइस-SMS-डेटा STVच्या वैधतेशी संबंधित व्हॉइस-SMS-ओन्ली STV उपलब्ध करून देणे आणि त्याची किंमत प्रमाणानुसार कमी ठेवणे आवश्यक करण्यात आले आहे.