Trump Iran Peace Plan Rejection US Iran : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी संघर्षग्रस्त होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा आणि सात दिवसांच्या आत मध्य पूर्वेतील युद्ध थांबवण्याचा इराणचा प्रस्ताव फेटाळला आहे. तसंच, नोव्हेंबरमधील मध्यावधी निवडणुकांनंतर पुन्हा बॉम्बफेक सुरू होण्याची शक्यता त्यांनी आपल्या सहकाऱ्यांजवळ व्यक्त केली आहे, असं ‘वॉल स्ट्रीट जर्नल’ने अज्ञात अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने वृत्त दिलं आहे.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी संयुक्त राष्ट्रांमध्ये पत्रकारांना दिलेल्या माहितीनुसार, तेहरानने कतारच्या मध्यस्थांमार्फत वॉशिंग्टनकडे आपला शांतता प्रस्ताव पाठवला होता. या करारामुळे धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचा जलमार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी आणि प्रादेशिक संघर्ष थांबवण्यासाठी सात दिवसांचा काउंटडाऊन सुरू होईल, असं त्यांनी सांगितलं होतं. त्यानंतर हे वृत्त समोर आले आहे. या वरिष्ठ इराणी राजनैतिक अधिकाऱ्याने म्हटलं होतं की, “जर अमेरिकेच्या बाजूने करार करण्यासाठी आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यासाठी गांभीर्य असेल, तर आता सर्व काही तयार आहे.”
सकारात्मक चर्चा सुरू
“अमेरिकेच्या बाजूने करार करण्याची आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याची खरोखरच तयारी असेल, तर आता सर्व काही सज्ज आहे”, असं इराणच्या सर्वोच्च राजनैतिक अधिकाऱ्याने म्हटलं होतं. यापूर्वी, एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने ‘रॉयटर्स’ या वृत्तसंस्थेला सांगितलं होतं की, वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात मध्यस्थांच्या माध्यमातून सकारात्मक आणि रचनात्मक चर्चा सुरू आहे. परंतु, इराण आपल्या मागण्या पूर्ण करेल याबाबत ट्रम्प यांना वैयक्तिकरित्या शंका होती, असं ‘वॉल स्ट्रीट जर्नल’ च्या अहवालात म्हटलं आहे. त्यात पुढे नमूद करण्यात आलं आहे की, अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना सांगितलं की ते पुन्हा एकदा बॉम्बहल्ला मोहीम सुरू होण्याची शक्यता पाहत आहेत.
शनिवार, २६ सप्टेंबरपर्यंत, इराण आपल्या शांतता प्रस्तावावर अमेरिकेकडून अधिकृत प्रतिसादाची वाट पाहत होता. न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या सभेदरम्यान (UN General Assembly) सुरू असलेल्या राजनैतिक प्रयत्नांनी या सात महिने जुन्या युद्धाचे जागतिक धोके अधोरेखित केले आहेत, ज्या युद्धाने जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी वाहतूक मार्गांपैकी एका मार्गावरील तेल पुरवठा गंभीरपणे विस्कळीत केला आहे. हा संघर्ष प्रदेशातील इतर विविध भागांमध्येही पसरला आहे.
इराणच्या योजनेला अमेरिकेने मान्यता दिल्यास, युद्धात सामील असलेले पक्ष “परस्पर संमती असलेल्या विषयांवर” व्यापक चर्चा सुरू करू शकतात, असं आराघची यांनी सांगितलं. इराण होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करेल आणि लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील शत्रुत्व संपुष्टात येईल. या योजनेच्या बदल्यात अमेरिकेने इराणी बंदरांवरील आपली नाकेबंदी उठवणं, इराणचा गोठवलेला निधी मुक्त करणे आणि त्याच्या तेल निर्बंधांमधून सूट देणं आवश्यक आहे.
इराणचा हा सात दिवसांचा प्रस्ताव मुत्सद्देगिरीचे अनेक प्रयत्न अपयशी ठरल्यानंतर आला आहे. या संघर्षाची सुरुवात २८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलच्या समन्वित हल्ल्यांनी झाली होती. तेव्हापासून, हे युद्ध कधी शांतता तर कधी पुन्हा हल्ले अशा चढ-उतारांमधून गेले आहे, ज्यामध्ये हजारो लोकांचा बळी गेला आहे आणि इराणच्या पारंपारिक सैन्याचे नुकसान झाले असून त्याच्या आधीच कमकुवत झालेल्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला आहे. इराण आणि पश्चिम आशियातील समर्थक गटांनी संपूर्ण प्रदेशात हा संघर्ष पसरवून प्रत्युत्तर दिलं आहे. इराणी लष्कराने आखातातील अमेरिकेच्या मित्र देशांवर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांनी हल्ले केले आहेत, तर येमेनमधील त्यांच्या हुथी मित्रपक्षांनी सौदीच्या हितांना लक्ष्य केलं आहे.
