ओमानच्या आखातात अमेरिकन नौदलाने एका मोठ्या कारवाईत इराणचा ध्वज असलेल्या ‘तुस्का’ (TOUSKA) नावाच्या अजस्त्र मालवाहू जहाजाला रोखून आपल्या ताब्यात घेतले आहे. अमेरिकेने इराणवर टाकलेला नौदल वेढा (Naval Blockade) तोडण्याचा प्रयत्न या जहाजाने केला असता, अमेरिकन युद्धनौकेने आक्रमक पवित्रा घेत ही कारवाई केली. स्वतः राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘ट्रुथ सोशल’ या आपल्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून या घटनेची पुष्टी केली आहे.
नेमकी घटना काय?
मिळालेल्या माहितीनुसार, ‘तुस्का’ हे जहाज सुमारे ९०० फूट लांब असून त्याचे वजन एखाद्या विमानवाहू युद्धनौकेइतके आहे. हे जहाज अमेरिकेचा नौदल वेढा ओलांडून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करत होते. अमेरिकन नौदलाची मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र विनाशिका ‘यूएसएस स्प्रुआन्स’ (USS SPRUANCE) हिने या जहाजाला ओमानच्या आखातात अडवले आणि थांबण्याचा इशारा दिला.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, “इराणी कर्मचाऱ्यांनी आमचा इशारा ऐकण्यास नकार दिला. परिणामी, आमच्या नौदलाने त्यांच्या इंजिन रूममध्ये छिद्र पाडून त्यांना तिथेच रोखले. सध्या हे जहाज आणि त्यावरील कर्मचारी अमेरिकन मरीनच्या ताब्यात आहेत.”
जहाजावर निर्बंध
‘तुस्का’ या जहाजावर यापूर्वीच्या बेकायदेशीर हालचालींमुळे अमेरिकेच्या तिजोरी विभागाकडून (U.S. Treasury) आधीच निर्बंध लादण्यात आले होते. हे जहाज संशयास्पद हालचालींमध्ये सामील असल्याचा अमेरिकेचा दावा आहे. “आम्ही आता या जहाजाचा पूर्ण ताबा घेतला असून, त्यामध्ये नक्की काय साठा आहे, याची तपासणी केली जात आहे,” असेही ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले.
तणाव वाढण्याची शक्यता
या घटनेमुळे आखाती देशांमधील आणि विशेषतः अमेरिका-इराणमधील लष्करी तणाव शिगेला पोहोचला आहे. इराणने आपल्या जहाजावर झालेल्या या हल्ल्याबाबत अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. मात्र, अमेरिकेने घेतलेल्या या आक्रमक भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय समुद्री मार्गावरील सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या दाव्यानुसार, हे जहाज आता पूर्णपणे अमेरिकेच्या निगराणीखाली असून त्यातील मालाची तपासणी सुरू आहे. या कारवाईमुळे इराणला मोठा आर्थिक आणि सामरिक फटका बसण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
ही घटना मध्य पूर्वेतील एका अत्यंत तणावपूर्ण शनिवार-रविवारच्या घडामोडींचा भाग आहे, जिथे अमेरिका आणि इराण यांच्यात हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर (Strait of Hormuz) वर्चस्व मिळवण्यासाठी संघर्ष सुरू आहे. अमेरिकेने १७ एप्रिल रोजी ही सामुद्रधुनी ‘खुली’ असल्याचे जाहीर केले होते, त्यानंतर लगेचच इराणी दलांनी एका टँकरवर गोळीबार केला आणि सामुद्रधुनीमध्ये एका कंटेनर जहाजावर क्षेपणास्त्राने हल्ला झाला.
१८ एप्रिलपर्यंत, अमेरिकेने निर्बंध लादलेली दोन एलपीजी जहाजे ट्रान्झिट दरम्यान अर्ध्यातून मागे फिरल्यानंतर, इराणने या सामुद्रधुनीची पूर्णपणे नाकेबंदी केल्याचे दिसून येत आहे. अमेरिकेने जहाजावर हल्ला केल्यानंतर, इराणी दलांनीही ड्रोनच्या साहाय्याने अमेरिकेच्या काही लष्करी जहाजांवर हल्ला केला, असे रॉयटर्सने वृत्त दिले आहे.
