हत्येचा कट भोवला! माजी मंत्री विनय कुलकर्णींचे विधानसभा सदस्यत्व रद्द, धारवाडमध्ये पोटनिवडणुकीचे वारे

अपात्रतेचे कारण आणि कायदेशीर प्रक्रिया

बंगळुरु येथील विशेष न्यायालयाने १५ एप्रिल २०२६ रोजी विनय कुलकर्णी यांना हत्येच्या कटात दोषी ठरवले होते. भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद १९१(१)(ई) आणि लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ च्या कलम ८ नुसार, कोणत्याही लोकप्रतिनिधीला दोन वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वर्षांची शिक्षा झाल्यास तो तात्काळ अपात्र ठरतो.

या नियमानुसार, कुलकर्णी यांच्या शिक्षेच्या दिनांकापासून (१५ एप्रिल) त्यांचे सदस्यत्व रद्द करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, जोपर्यंत उच्च न्यायालय त्यांच्या शिक्षेला स्थगिती देत नाही, तोपर्यंत त्यांची सुटका झाल्यानंतर पुढील सहा वर्षांसाठी त्यांना कोणतीही निवडणूक लढवता येणार नाही.

२०१६ चे थरारक हत्याकांड

हे संपूर्ण प्रकरण १५ जून २०१६ रोजी घडलेल्या एका घटनेशी संबंधित आहे. धारवाडमधील सप्तपूर भागातील एका जिममध्ये भाजपाचे जिल्हा पंचायत सदस्य योगेशगौडा गौडा यांची निर्घृण हत्या करण्यात आली होती. त्यावेळी विनय कुलकर्णी हे राज्याच्या मंत्रिमंडळात मंत्री होते.

सुरुवातीला या प्रकरणाचा तपास स्थानिक पोलिसांनी केला, मात्र गौडा यांच्या कुटुंबीयांच्या मागणीवरून २०१९ मध्ये हा तपास सीबीआय (CBI) कडे सोपवण्यात आला. सीबीआयने आपल्या आरोपपत्रात कुलकर्णी यांना या हत्येचा ‘मुख्य सूत्रधार’ म्हणून घोषित केले. राजकीय स्पर्धेतून गौडा यांचा काटा काढण्यासाठी कुलकर्णी यांनी भाडोत्री मारेकऱ्यांकरवी ही हत्या घडवून आणल्याचा ठपका ठेवण्यात आला होता.

शिक्षा आणि न्यायालयीन घटनाक्रम

विशेष न्यायालयाने विनय कुलकर्णी यांच्यासह १५ जणांना दिनांक १५ एप्रिल २०२६ रोजी दोषी ठरवले. न्यायालयाने कुलकर्णी यांना जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली. सध्या ते कारागृहात आपली शिक्षा भोगत आहेत.

यापूर्वी कुलकर्णी यांना २०२० मध्ये अटक झाली होती. सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांना २०२१ मध्ये जामीन दिला होता, मात्र साक्षीदारांवर दबाव टाकल्याच्या आरोपावरून जून २०२५ मध्ये त्यांचा जामीन रद्द करण्यात आला होता. अखेर सर्व साक्षीदारांची साक्ष नोंदवून झाल्यानंतर फेब्रुवारी २०२६ मध्ये त्यांना पुन्हा जामीन मिळाला होता, पण आता शिक्षेमुळे त्यांना पुन्हा तुरुंगात जावे लागले आहे.

राजकीय परिणाम

विनय कुलकर्णी यांच्या अपात्रतेमुळे २२४ सदस्य संख्या असलेल्या कर्नाटक विधानसभेतील काँग्रेसचे संख्याबळ एकाने कमी झाले आहे. धारवाड मतदारसंघासाठी आता पोटनिवडणूक घेतली जाणार आहे. दरम्यान, राज्यातील इतर दोन रिक्त जागांसाठी ९ एप्रिल रोजी मतदान झाले असून, त्याचा निकाल उद्या म्हणजेच ४ मे रोजी जाहीर होणार आहे. या निकालांकडे आणि धारवाडच्या आगामी पोटनिवडणुकीकडे आता संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.