Israel used white phosphorus in Lebanon: पश्चिम आशियातील युद्ध अधिक तीव्र होत असताना ‘ह्यूमन राईट्स वॉच’ या आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार संस्थेने गंभीर आरोप केला आहे. संस्थेच्या म्हणण्यानुसार, इस्रायलच्या सैन्याने लेबनॉनमधील दक्षिण भागातील निवासी परिसरात ‘व्हाईट फॉस्फरस’ शस्त्रांचा वापर केल्याची पडताळणी केली आहे.
संस्थेच्या अहवालानुसार, ३ मार्च २०२६ रोजी दक्षिण लेबनॉनमधील योहमोर या शहरातील घरांवर इस्रायली सैन्याने तोफखान्याद्वारे ‘एअरबर्स्ट व्हाईट फॉस्फरस’चा मारा केला. या हल्ल्यानंतर किमान दोन घरे आणि एका कारला आग लागल्याचेही समोर आले आहे.
‘व्हाईट फॉस्फरस’चा वापर अत्यंत चिंताजनक
‘ह्यूमन राईट्स वॉच’ने या घटनेशी संबंधित सात छायाचित्रांची पडताळणी करून त्यांचे भौगोलिक स्थान निश्चित केल्याचे सांगितले. या छायाचित्रांमध्ये नागरी संरक्षण कर्मचारी आगीवर नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न करताना दिसतात. संस्थेचे लेबनॉन संशोधक रम्झी कैस यांनी सांगितले की, निवासी भागात पांढऱ्या फॉस्फरसचा वापर करणे अत्यंत चिंताजनक असून त्याचे नागरिकांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात.
त्यांच्या मते, ‘व्हाईट फॉस्फरस’ हा अत्यंत ज्वलनशील पदार्थ असल्यामुळे तो शरीरावर पडल्यास मृत्यू किंवा गंभीर भाजल्या जखमा होऊ शकतात. अशा जखमांमुळे पीडितांना आयुष्यभर त्रास सहन करावा लागू शकतो.
‘व्हाईट फॉस्फरस’ म्हणजे काय?
‘व्हाईट फॉस्फरस’ हा एक रासायनिक पदार्थ असून तो तोफखाना, बॉम्ब आणि रॉकेटमध्ये वापरला जातो. हा पदार्थ ऑक्सिजनच्या संपर्कात येताच पेट घेतो आणि त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात आग लागण्याची शक्यता असते. लष्करांकडून याचा वापर प्रामुख्याने लक्ष्य चिन्हांकित करणे किंवा सिग्नल देणे यासाठी केला जातो. मात्र लोकवस्ती असलेल्या भागात त्याचा वापर केल्यास गंभीर मानवी हानी होण्याचा धोका असतो. आंतरराष्ट्रीय मानवतावादी कायद्यानुसार अशा भागात ‘एअरबर्स्ट व्हाईट फॉस्फरस’चा वापर अविवेकी मानला जातो.
दोन तोफखान्यांतून डागलेले शस्त्र दिसल्याचा दावा
‘ह्यूमन राईट्स वॉच’ने सांगितले की ३ मार्च रोजी सोशल मीडियावर शेअर झालेल्या एका छायाचित्राची पडताळणी करण्यात आली. या छायाचित्रात योहमोर शहरातील निवासी भागावर हवेत स्फोट होत असलेली किमान दोन तोफखाना-डागलेली ‘व्हाईट फॉस्फरस’ शस्त्रे दिसत असल्याचा दावा संस्थेने केला आहे. संस्थेनुसार, छायाचित्रातील धुराचा नमुना M825-series 155mm तोफखाना प्रक्षेपणातून बाहेर पडणाऱ्या विशिष्ट ‘नकल’ आकाराच्या (knuckle shape) धुराशी जुळतो, ज्यामध्ये पांढरा फॉस्फरस असतो.
