दररोज वापरल्या जाणाऱ्या ‘टेबल’ला मराठीत काय म्हणतात माहितीये का? उत्तर ऐकून तुम्हालाही बसेल आश्चर्याचा धक्का!

बहुतेक लोकांचा पहिला अंदाज असतो की ‘टेबल’ हा मराठीच शब्द असावा. कारण- लहानपणापासून आपण तोच शब्द ऐकत आलो आहोत. शाळेतील शिक्षक असोत किंवा घरातील मोठी माणसं… सर्व जण ‘टेबल’ असंच म्हणतात. त्यामुळे अनेकांना या शब्दाला मराठीत दुसरा पर्याय असेल, याची कल्पनाही नसते.

इंग्रजी शब्दांनी मराठीवर मिळवलेलं वर्चस्व

गेल्या काही वर्षांत आपल्या बोलण्यात इंग्रजी शब्दांचं प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढलं आहे. मोबाईल, चार्जर, बॅग, फॅन, टीव्ही, कॉम्प्युटर अशा अनेक वस्तूंची मराठी नावं अनेकांना माहितीच नसतात. ‘टेबल’ही त्याच यादीतील एक वस्तू आहे.

विशेष म्हणजे काही शब्द रोजच्या वापरात इतके बेमालूमपणे मिसळून गेले आहेत की, त्यांची मूळ भाषा कोणती हेही लक्षात राहत नाही. अनेक वेळा मराठी संभाषणात इंग्रजी शब्द सहजतेनं वापरले जातात आणि त्यात आपल्याला काही चुकीचं वाटतही नाही.

टेबलचा प्रवास घराघरातून ऑफिसपर्यंत

पूर्वीच्या काळात लाकडापासून बनवलेली जड टेबलं घरात प्रतिष्ठेचं प्रतीक मानली जायची. अभ्यासासाठी स्वतंत्र टेबल असणं ही मोठी गोष्ट समजली जायची. आज परिस्थिती बदलली असली तरी टेबलचं महत्त्व अजिबात कमी झालेलं नाही.

ऑफिसमध्ये संगणक ठेवण्यासाठी मोठी टेबलं असतात; तर घरात जेवणासाठी डायनिंग टेबल वापरलं जातं. विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यासाचं टेबल आवश्यक मानलं जातं. अगदी चहाचा कप ठेवण्यासाठी छोटासा टी-पॉयसुद्धा घरात असतोच.

म्हणजेच ‘टेबल’ ही वस्तू केवळ फर्निचर नसून, आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनली आहे.

मराठी भाषा आणि हरवत चाललेले शब्द

मराठी भाषेत अनेक सुंदर आणि अर्थपूर्ण शब्द आहेत. मात्र, इंग्रजीचा वाढता प्रभाव पाहता, अनेक पारंपरिक शब्द मागे पडताना दिसतात. नवीन पिढीला अनेक शुद्ध मराठी शब्द माहिती नसल्याची खंत भाषातज्ज्ञ व्यक्त करतात.

विशेष म्हणजे काही शब्द इतके साधे सोपे असतात की, त्यांचा मराठी पर्याय ऐकून लोक आश्चर्यचकित होतात. ‘टेबल’बाबतही काहीसं असंच आहे.

मग ‘टेबल’ला मराठीत काय म्हणतात?

इतका वेळ वाचताना ज्याची उत्सुकता लागून‌ राहिली होती, त्या प्रश्नाचं उत्तर आता समोर आलं आहे.

‘टेबल’ला प्रतिशब्द ‘मेज’.

होय! अनेकांनी हा शब्द ऐकला असेल; पण तो टेबलसाठीच मराठीत पर्यायी शब्द म्हणून वापरला जातो हे फार कमी लोकांना माहीत आहे. जुनी मराठी पुस्तके, कथा आणि सरकारी भाषेत मेज हा शब्द मोठ्या प्रमाणात वापरला जात असे.

भाषा जपा, शब्द जिवंत ठेवा

आजच्या आधुनिक काळात इंग्रजी शब्द वापरणं चुकीचं नाही; मात्र आपल्या मातृभाषेतील सुंदर शब्दांना जपणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे. कारण- भाषा केवळ संवादाचं साधन नसून, ती संस्कृतीची ओळख असते.

कदाचित पुढच्या वेळी ‘टेबल’ म्हणण्याऐवजी तुम्ही अभिमानानं ‘मेज’ शब्द वापराल!