Gen Z Slang Dictionary: तुम्ही Gen-Z तरुणांच्या तोंडून Delulu, Solulu, FOMO असे कित्येक शब्द ऐकले असतील. हे शब्द कानावर पडले की वयस्कर मंडळी किंवा जनरेशन-एक्स (Gen-X) चे लोक क्षणभर गोंधळातच पडतात. “अरे, ही पोरं नक्की कोणती भाषा बोलतातय?” असा प्रश्न अनेकांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसतो. अनेकदा घरातली मोठी माणसं अशा शब्दांकडे बघून कपाळावर हात मारतात, काहीजण याला भाषेचा अपभ्रंश म्हणून हसण्यावारी नेतात, तर काहीजण “आमच्या काळात अशी कसली भलतीच भाषा नव्हती” असं म्हणत डोकेदुखी मानतात. पण दुसरीकडे, तरुण पिढीसाठी मात्र हे शब्द म्हणजे त्यांची एक वेगळी ओळख, कूल ॲटिट्यूड आणि भावना कमीत कमी शब्दांत व्यक्त करण्याचा एक भन्नाट मार्ग बनला आहे.
इंटरनेट आणि सोशल मीडियाच्या जगात जन्मलेला हा जेन-जी (Gen-Z) च्या भाषेचा ट्रेंड आता फक्त रील्स, व्हॉट्सॲप ग्रुप्स किंवा कॉलेजच्या कट्ट्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. धक्कादायक आणि मजेशीर बाब म्हणजे, नेहमी गंभीर आणि क्लिष्ट भाषेत चर्चा करणाऱ्या आपल्या देशाच्या संसदेतही आता हेच भन्नाट शब्द घुमू लागले आहेत!
संसदेत जेव्हा ‘Delulu’ आणि ‘FOMO’ शब्द वापरले जातात… (When the words ‘Delulu’ and ‘FOMO’ are used in Parliament…)
सध्या देशाच्या राजकारणात आणि संसदेच्या सभागृहात एक भलताच नवा रंग पाहायला मिळतोय. एरवी अत्यंत गंभीर, क्लिष्ट कायदेशीर भाषा, हिंदी-उर्दूचे भारीभरकम शेरोशायरीचे दाखले आणि तासनतास चालणारे कोरडे वादविवाद यासाठी प्रसिद्ध असलेली आपली संसद अचानक भलतीच ‘कूल’ वाटू लागली आहे. लोकसभेच्या पावसाळी अधिवेशनात खासदार जेव्हा एकमेकांवर टीका करण्यासाठी किंवा आपले मुद्दे मांडण्यासाठी सोशल मीडियावरील भन्नाट मीम्स आणि जेन-जी (Gen-Z) च्या भाषेचा वापर करतात, तेव्हा ऐकणारा प्रत्येकजण क्षणभर थक्क होतो. देशाचे ज्येष्ठ मंत्री जेव्हा विरोधी पक्षाला “MIA” किंवा “FOMO” ग्रस्त म्हणतात, तेव्हा हे स्पष्ट होतं की, इंटरनेटची ही भन्नाट भाषा आता फक्त रील आणि व्हॉट्सॲप चॅटपुरती मर्यादित राहिलेली नाही; ती थेट देशाच्या सर्वोच्च सभागृहात धडकली आहे!
पण प्रश्न असा पडतो की, अचानक ६०-७० वर्षांचे नेतेही ही इंटरनेटची भाषा का बोलू लागले आहेत? तर याचं साधं उत्तर म्हणजे—देशातील आजचा तरुण राजकारण आणि मुद्दे वृत्तवाहिन्यांपेक्षा जास्त इंस्टाग्राम रील्स आणि मीम्सद्वारे पाहतोय. जंतर-मंतरवरील विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनापासून ते दिल्लीच्या गल्ल्यांपर्यंत Gen-Z तरुणांनी आपल्या मागण्या मांडण्यासाठी ज्या भन्नाट शब्दांचा वापर केला, तोच ट्रेंड आता नेत्यांनीही पकडला आहे. तरुण मतदारांशी नातं जोडायचं असेल, तर त्यांचीच भाषा बोलावी लागेल हे राजकीय पक्षांना चांगलंच समजलं आहे.
जर तुम्हालाही संसदेत किंवा सोशल मीडियावर हे नेते नक्की काय बोलत आहेत हे समजून घ्यायचं असेल, तर या नव्या Gen-Z डिक्शनरीवर एक नजर टाकणं गरजेचं आहे.
Gen-Z डिक्शनरी: हे भन्नाट शब्दांचे अर्थ जाणून घ्या (Gen-Z Dictionary: Decoding the Internet Lingo)
१. क्लॉक इट (Clock It – Truth Revealed)
जेव्हा कुणी एखादी गोष्ट अगदी अचूक पकडतं, एखाद्याचा खोटेपणा उघडा पाडतं किंवा थेट मुद्द्यावर बोट ठेवतं, तेव्हा ही Gen-Z तरुण पिढी म्हणते “Clock It!”. मूळचा हा शब्द अमेरिकेतील पॉप कल्चरमधून आला असला, तरी आता संसदेतही विरोधकांची धूळधाण उडवण्यासाठी खासदार याचा सर्रास वापर करत आहेत. सोप्या भाषेत सांगायचं तर, “तुम्ही मुद्द्याचं बोललात आणि बरोबर पकडलंत!”
२. डेलुलु आणि डेलुलु इज सोलुलु (Delulu & Delulu is Solulu – Living in Illusion)
‘डेल्यूजनल’ (Delusional) म्हणजेच वास्तवापासून दूर राहून स्वतःच्याच काल्पनिक जगात वावरणं. या लांबलचक शब्दाचा Gen-Z ने अगदी गोड आणि छोटा शब्द केलाय – ‘Delulu’! संसदेत सत्ताधारी आणि विरोधक एकमेकांना “तुम्ही भलत्याच काल्पनिक जगात जगताय” असं सांगण्यासाठी याचा वापर करत आहेत. यातच आणखी एक मजेशीर जोड म्हणजे ‘Delulu is Solulu’! म्हणजेच जेव्हा एखाद्या समस्येवर काहीच उपाय नसतो, तेव्हा काल्पनिक जगात राहून स्वप्न पाहणंच हा एकमेव मार्ग (Solution/Solulu) उरतो!
३. फोमो (FOMO – Fear Of Missing Out)
हा शब्द तसा जुनाच आहे, पण सोशल मीडियाच्या युगात तो चांगलाच गाजतोय. ‘फियर ऑफ मिसिंग आउट’ म्हणजेच आपण कुठतरी मागे तर पडत नाही ना, बाकीचे सगळे मज्जा मारतायत आणि आपणच एकटे राहिलोय, ही जी मनात सतत असणारी धाकधूक असते, त्याला FOMO म्हणतात. राजकारणात सध्या कुठल्या मुद्द्यावर प्रसिद्धीची संधी हुकू नये म्हणून धडपडणाऱ्या नेत्यांना टोमणा मारण्यासाठी हा शब्द वापरला जात आहे.
४. एमआयए (MIA – Missing In Action)
लष्करी भाषेतून आलेला हा शब्द इंटरनेट पिढीने आपल्या गरजेनुसार बदलून घेतला. जेव्हा एखादा मित्र चॅट ग्रुपवरून किंवा महत्त्वाच्या प्लॅनिंगमधून अचानक गायब होतो, तेव्हा त्याला ‘MIA’ म्हटलं जातं. राजकारणातही ऐन वेळी गायब होणाऱ्या नेत्यांना किंवा आयत्या वेळी उपस्थित न राहणाऱ्या विरोधकांना टोला लगावण्यासाठी हा शब्द एकदम फिट बसतो.
५. वास्तेगुना हुइया’ (Vasteguna Huiya) नक्की काय आहे?
५. कुचू-पुचू आणि वास्तेगुना हुइया (Kuchu Puchu & Vasteguna Huiya)
वास्तेगुना हुइया (Vasteguna Huiya): या शब्दाचा मूळ उगम अमेरिकन सैन्यातील (विशेषतः U.S. Navy SEALs) “Hooyah” या उत्साहवर्धक युद्धाच्या घोषणेत (Battle Cry) आहे, जो सैनिकांचा उच्च उत्साह आणि सहमती दर्शवण्यासाठी वापरला जातो. पुढे २०१५ मधील प्रसिद्ध Vine व्हिडिओतील “Can I get a hoya?” या डायलॉगमुळे हा शब्द सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला. इंटरनेट, रील्स आणि मीम्सच्या माध्यमातून भारतीय Gen-Z संस्कृतीत प्रवास करताना याच “Hoya” च्या उच्चाराचा अपभ्रंश होऊन त्याला “वास्तेगुना हुइया” असे मजेशीर रूप मिळाले. तरुण पिढी याचा वापर कोणताही विशिष्ट शब्दशः अर्थ मांडण्यासाठी करत नसून, केवळ मित्रांमध्ये उत्साह वाढवण्यासाठी, गमतीशीर अभिवादन (Greeting) करण्यासाठी किंवा एखाद्या प्रसंगात अचानक रंजकता आणण्यासाठी एक ‘पंचलाइन’ किंवा ‘इंटरनेट स्लँग’ म्हणून करते. Gen-Z तरुण या शब्दाचा वापर विशिष्ट अर्थ मांडण्यासाठी नसून, मित्रांना अनोख्या पद्धतीने ग्रीटिंग करण्यासाठी, एखाद्या गंभीर प्रसंगात अवखळपणा आणण्यासाठी किंवा आपण सोशल मीडिया ट्रेंडशी कनेक्टेड आहोत हे दाखवण्यासाठी एक रंजक कोडवर्ड म्हणून करतात.
कुचू-पुचू (Kuchu Puchu): लहान मुलांशी बोलताना वापरली जाणारी ही भाषा आता उपरोधाचं मोठं शस्त्र बनली आहे. आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांनी राजकीय नेत्यांना चिडवण्यासाठी आणि लाडात आडून टोमणा मारण्यासाठी “प्लीज कुचू-पुचू राजीनामा द्या ना” असे मिश्किल स्लोगन वापरले.
६. यू एट इट (You Ate It – Flawless Performance)
जेव्हा एखादी व्यक्ती एखादं काम इतकं जबरदस्त करते की समोरचे सगळे अवाक होतात, तेव्हा कौतुक करण्यासाठी Gen-Z म्हणते “You Ate It!”. म्हणजे “भावा, तू तर धूर काढलास!” किंवा “भावा, तू विषयच संपवलास!”. संसदेत एखाद्या खासदाराने तुफान भाषण केलं तर तरुण त्याला नक्कीच हेच प्रमाणपत्र देतील.
७. इट्स ६-७ आणि सिक (It’s 6-7 & Sick – Neutral Feelings & Unmatched Coolness)
पूर्वीच्या काळात जेव्हा एखादी गोष्ट ५०-५० असते किंवा मध्यम स्वरूपाची असते, तेव्हा आजची पिढी त्याला गमतीत ‘It’s 6-7’ म्हणते. तर ‘Sick’ या शब्दाचा इंग्रजीतील मूळ अर्थ आजारी असा असला, तरी इंटरनेटच्या जगात याचा अर्थ भयंकर ‘कूल’, जबरदस्त किंवा खतरनाक असा होतो.
संसदेतील ही भाषिक क्रांती दाखवून देते की, वेळ बदलली आहे आणि वेळेसोबत संवादाची माध्यमंही बदलली आहेत. हिंदीतील कठीण शब्द किंवा गालिबच्या शेरोशायरीचे दिवस मागे पडून आता इंस्टाग्राम रील्सचे हे छोटे, चटपटीत शब्द देशाच्या धोरणांवर चर्चा करताना वापरले जात आहेत.
हे योग्य की अयोग्य यावर मतं वेगवेगळी असू शकतात, पण एक गोष्ट मात्र नक्की… आता संसद आधीपेक्षा नक्कीच जास्त रंजक आणि आजच्या तरुण पिढीला समजेल अशी झाली आहे असं म्हणायला हरकत नाही.
