रोज मोबाईलवर ‘हॅलो’ म्हणणाऱ्यांनो, मोबाईलला मराठीत काय म्हणतात तुम्हाला माहितीये का? उत्तर जाणून घ्या…

हा प्रश्न ऐकायला साधा वाटतो; मात्र अनेक सुशिक्षित लोकांनाही याचे उत्तर माहीत नसते. कारण- आपण दैनंदिन बोलण्यात इतके इंग्रजी शब्द वापरू लागलो आहोत की, त्यांचे मराठी पर्याय हळूहळू विस्मरणात जात आहेत. मोबाईल हा त्यापैकीच एक शब्द आहे.

विशेष म्हणजे अनेक जण मोबाईलला मराठीत दूरध्वनी म्हणतात. काही जण भ्रमणध्वनी, असे उत्तर देतात. तर काहींना वाटते की, मोबाईल हा शब्दच आता मराठी भाषेचा भाग झाला आहे. त्यामुळे त्याला वेगळा मराठी शब्द असू शकत नाही; परंतु भाषातज्ज्ञांचे मत यापेक्षा वेगळे आहे.

मराठी ही अत्यंत समृद्ध आणि वैभवशाली भाषा मानली जाते. अनेक आधुनिक वस्तूंना मराठीत सुंदर आणि अर्थपूर्ण शब्द देण्यात आले आहेत. रेल्वे, दूरचित्रवाणी, संगणक, आकाशवाणी, दूरध्वनी अशा अनेक शब्दांचा आपण अभिमानाने वापर करतो. मग मोबाईलसाठीही मराठीत एखादा खास शब्द असणारच, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात निर्माण होतो.

याच प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी अनेकांनी शब्दकोश, भाषा अभ्यासक आणि शासकीय प्रकाशने यांचा आधार घेतला. काही ठिकाणी वेगवेगळे पर्याय आढळतात. त्यामुळे संभ्रम आणखी वाढतो. नेमका कोणता शब्द योग्य मानायचा, याबाबत चर्चा रंगत असते.

दरम्यान, मराठी भाषेच्या जतनासाठी काम करणाऱ्या अनेक संस्थांनी दैनंदिन वापरातील इंग्रजी शब्दांना मराठी पर्याय वापरण्याचे आवाहन केले आहे. कारण- भाषा जिवंत राहते ती तिच्या वापरामुळे. आपण जितके मराठी शब्द वापरू, तितकी भाषा अधिक समृद्ध होत जाते.

आता सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे मोबाईलसाठी योग्य मराठी शब्द कोणता?

तर याचे उत्तर आहे ‘भ्रमणध्वनी’.

भ्रमण म्हणजे फिरणे किंवा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाणे आणि ध्वनी म्हणजे आवाज. दूरध्वनी ऐकण्याची सुविधा असलेले जे साधन आपण सोबत घेऊन फिरू शकतो, त्या साधनाला भ्रमणध्वनी, असे म्हणतात. त्यामुळे मोबाईल फोनसाठी ‘भ्रमणध्वनी’ हा शब्द सर्वाधिक योग्य आणि प्रचलित मराठी पर्याय मानला जातो.

पुढच्या वेळी कोणी तुम्हाला विचारले की, मोबाईलला मराठीत काय म्हणतात, तर आत्मविश्वासाने उत्तर द्या ‘भ्रमणध्वनी’. हा शब्द केवळ मराठीची गोडी वाढवत नाही, तर आपल्या भाषेच्या समृद्ध परंपरेचीही आठवण करून देतो.