उपोषणानंतर थेट जेवण का देत नाहीत? नारळपाणी, मध किंवा ज्यूसनेच उपोषण का सोडवलं जातं? जाणून घ्या वैद्यकीय कारण…

मिळालेल्या माहितीनुसार, नीट पेपर लीक प्रकरणाशी संबंधित मागण्यांसाठी उपोषणाला बसलेले सोनम वांगचुक यांचे उपोषण अनेक दिवसांपासून सुरू आहे. त्यांनी सरकारसमोर काही अटी मांडल्या असून, त्यांपैकी एखादी अट मान्य झाल्यास उपोषण सोडण्याची तयारी दर्शवली आहे. दरम्यान, त्यांना दिल्लीतील सफदरजंग रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं आहे. या पार्श्वभूमीवर उपोषणानंतर आहाराची सुरुवात कशी केली जाते, याबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.

उपोषणानंतर धोकादायक ठरू शकतं थेट जेवण

एखादी व्यक्ती अनेक दिवस उपोषणावर असेल, तर तिची पचनसंस्था मंदावते. शरीराची अन्न पचवण्याची सवय काही काळासाठी कमी होते. अशा वेळी अचानक भाकरी, भात किंवा इतर जड अन्न दिल्यास पोट आणि आतड्यांवर ताण येऊ शकतो. त्यामुळे पोटदुखी, उलट्या, अपचन किंवा इतर गंभीर त्रास होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळेच डॉक्टर सुरुवातीला सहज पचणारे द्रवपदार्थ देण्याचा सल्ला देतात. त्यामुळे पचनसंस्था हळूहळू पुन्हा कार्यरत होण्यास मदत होते.

रिफीडिंग सिंड्रोमचा धोका कमी करण्यासाठी

दीर्घकाळ उपाशी राहिल्यानंतर शरीरातील ऊर्जा आणि पोषणतत्त्वांची पातळी मोठ्या प्रमाणात घटते. अशा वेळी अचानक भरपेट अन्न घेतल्यास रिफीडिंग सिंड्रोम नावाचा गंभीर वैद्यकीय धोका निर्माण होऊ शकतो. या अवस्थेत शरीराला पोषक तत्त्वांचं संतुलन राखणं कठीण होतं आणि काही वेळा त्याचे गंभीर परिणामही होऊ शकतात. म्हणूनच डॉक्टर प्रथम द्रव स्वरूपातील, सहज पचणारे पदार्थ देऊन शरीराला पुन्हा अन्न स्वीकारण्यासाठी तयार करतात.

नारळपाणी आणि ज्यूस लगेच ऊर्जा का देतात?

अनेक दिवस उपाशी राहिल्यामुळे शरीरातील ग्लुकोजचं प्रमाण कमी होतं. त्यामुळे अशक्तपणा, चक्कर येणं आणि थकवा जाणवू शकतो. नारळपाणी, फळांचा ताजा रस किंवा मध मिसळलेलं पाणी यामध्ये नैसर्गिक साखर असते. ही साखर शरीरात लवकर शोषली जाते आणि शरीराला झटपट ऊर्जा मिळण्यास मदत करते.

शरीरातील पाण्यासह खनिजांची कमतरता भरून काढण्यासाठी

दीर्घ उपोषणामुळे शरीरात पाण्याबरोबरच पोटॅशियम, सोडियम व मॅग्नेशियमसारख्या आवश्यक इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता निर्माण होऊ शकते. नारळपाण्यात हे घटक नैसर्गिकरुत्या उपलब्ध असल्याने शरीरातील पाणी आणि खनिजांचं संतुलन पुन्हा प्रस्थापित करण्यास मदत होते. त्यामुळे स्नायू आणि मज्जासंस्था पूर्ववत कार्य करण्यास साह्य मिळतं.

त्यानंतरच सुरू होतो सामान्य आहार

वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, उपोषण संपल्यानंतर पहिल्या २४ ते ४८ तासांत हलके द्रवपदार्थ देण्याला प्राधान्य दिलं जातं. शरीर ते व्यवस्थित पचवू लागल्यानंतरच हळूहळू पेज, दलिया, खिचडी यांसारखे हलके पदार्थ दिले जातात. त्यानंतरच नियमित आहार सुरू केला जातो. त्यामुळे पचनसंस्थेवर अनावश्यक ताण येत नाही आणि शरीर सुरक्षितपणे पूर्वस्थितीत येण्यास मदत होते.

म्हणूनच उपोषण संपवताना नारळपाणी, मध किंवा फळांचा रस देण्यामागे केवळ परंपरा नसून, त्यामागे शरीराच्या सुरक्षिततेशी संबंधित महत्त्वाचं वैद्यकीय कारण दडलं आहे. अशा पद्धतीनं आहाराची सुरुवात केल्यास शरीराला पुन्हा सामान्य स्थितीत आणणं अधिक सुरक्षित आणि सोपं ठरतं.