Shocking Viral Video: Can eggs cause cancer? ग्राहक-जागृतीसाठी काम करणाऱ्या Trustified नावाच्या यूट्यूब चॅनेलने अलीकडेच एक व्हिडिओ शेअर केला असून यामुळे भारतीय अंड्यांच्या बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. या व्हिडिओमध्ये दावा करण्यात आला आहे की, एका ब्लाइंड लॅब टेस्टमध्ये अंड्यात AOZ हा घटक आढळला आहे. हा घटक नायट्रोफुरान या बंदी घालण्यात आलेल्या औषधगटाचा मेटाबोलाइट आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर या औषधी घटकाचा संबंध कॅन्सरचा धोका वाढवणाऱ्या घटकांशी जोडला जातो. हा पदार्थ Eggoz या ‘अँटिबायोटिक-फ्री’ आणि ‘प्रीमियम क्वालिटी’ उत्पादनांचे आश्वासन देणाऱ्या ब्रँडच्या अंड्यांमध्ये आढळल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
या आरोपामुळे प्रचंड खळबळ उडाली आहे. भारतासारख्या देशात अन्नसुरक्षेबाबत नेहमीच भीतीचे वातावरण असते. अंड्यांमुळे कॅन्सर होतो असा दावाही लोकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण करतो. Reddit, X, WhatsApp ग्रुप्स आणि अगदी घरच्या नाश्त्याच्या टेबलांवरही या विषयावर चर्चा होते.
Eggoz वाद नेमका काय आहे?
Trustified च्या व्हिडिओमध्ये चाचणी केलेल्या अंड्यांमध्ये AOZ (0.74 मायक्रोग्रॅम/किलो) आढळल्याचा दावा करण्यात आला आहे. AOZ हा नायट्रोफुरान समूहातील पदार्थांचा मेटाबोलाइट आहे. अनेक देशांमध्ये ही नायट्रोफुरान संयुगे पाळीव प्राण्यांसाठी वापरण्यास बंदी आहे. कारण दीर्घकालीन संपर्कामुळे DNA ला हानी होण्याचा आणि कॅन्सरचा संभाव्य धोका प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये दिसून आला आहे. Eggoz या ब्रँडने आपला संपूर्ण व्यवसाय हर्बल खाद्य, अँटिबायोटिक-फ्री उत्पादन आणि अधिक स्वच्छ, सुरक्षित अंडी देण्याच्या आश्वासनांवर उभा केला आहे. त्यामुळे अधिक पैसे देऊन आरोग्यदायी पर्याय स्वीकारणाऱ्या ग्राहकांसाठी हा पर्याय धक्कादायक ठरला आहे.
व्हिडिओ क्षणार्धात व्हायरल
कमेन्ट्समध्ये भारतातील खाद्यसुरक्षा व्यवस्थेवरील नाराजीपासून ते प्रीमियम ब्रॅंड्सच्या मार्केटिंग दाव्यांवरील अविश्वासापर्यंत विविध प्रतिक्रिया दिसल्या. काहींनी FSSAI ने तातडीने कारवाई करावी अशीही मागणी केली, तर काहींनी पूर्ण पोल्ट्री उद्योगाची अधिक पारदर्शकता आणि कडक तपासणी मानकं सुरू करण्याची गरज व्यक्त केली.
Eggoz आणि समर्थक काय म्हणतात?
वाद वाढताच, इंटरनेटवर प्रतिवादही समोर येऊ लागले. काही वापरकर्त्यांनी लक्षात आणून दिले की, भारतात AOZ साठीची परवानगीची मर्यादा १ मायक्रोग्रॅम/किलो आहे. त्यामुळे नोंदवलेले ०.७४ मायक्रोग्रॅम/किलो हे प्रमाण काहींना चिंताजनक वाटले तरी, तांत्रिकदृष्ट्या ते भारतीय मानकांचे उल्लंघन नाही, असे त्यांनी नमूद केले.
Eggoz आणि त्यांचे समर्थक यांचे म्हणणे असेही होते की, AOZ आढळणे म्हणजे अँटिबायोटिक्सचा गैरवापर झालेला असतोच, असे नाही. कच्चा माल, माती, किंवा पुरवठा साखळीतील इतर घटकांमधूनही अशा अतिशय सूक्ष्म पातळीवरील अवशेष अंड्यात पोहोचू शकतात. मात्र, हे स्पष्टीकरण चिंतेत असलेल्या ग्राहकांना पूर्णपणे पटले आहे असे म्हणता येत नाही. काही नेटिझन्सचे मत होते की, व्हिडिओ अतिनाट्यमय पद्धतीने सादर करण्यात आला असून संपूर्ण संदर्भ दाखविलेला नाही. त्यामुळे या व्हिडिओ निर्मात्यावर क्लिकबेटसाठी व्हिडिओ केल्याचा आरोपही करण्यात आला. अनेकांनी असेही नमूद केले की, आतापर्यंत कोणतीही अधिकृत चौकशी झालेली नाही, त्यामुळे लोकांनी घाईघाईने निष्कर्ष काढू नयेत.
Eggoz वादाचा अर्थ काय?
तांत्रिक बाबी काहीही असोत, या वादाने Eggozच्या सर्वात महत्त्वाच्या दाव्यावर म्हणजे विश्वासावर थेट परिणाम झाला आहे. गेल्या काही वर्षांत या ब्रँडने मोठी गुंतवणूक मिळवली, वेगाने वाढ नोंदवली आणि भारतातील असंघटित अंडी बाजाराला स्वच्छ, सुरक्षित पर्याय देण्याचे समाधान म्हणून स्वतःची प्रतिमा निर्माण केली. या वादामुळे Eggoz समोर प्रतिष्ठेची लढाई उभी राहिली आहे.
तुम्ही खरंच काळजी करायला हवी का?
Eggoz वादाच्या पार्श्वभूमीवर कोणी किती काळजी करावी हेही जाणून घेणंही महत्त्वाचं आहे. तपासणीत आढळलेले प्रमाण भारताने दिलेल्या मान्य केलेल्या मर्यादेपेक्षा कमी आहे. त्यामुळे विद्यमान कायद्यानुसार ते बेकायदेशीर मानले जात नाही. मात्र परदेशात बंदी असलेल्या संयुगाचे अंश जरी सूक्ष्म प्रमाणात आढळले, तरी भारतातील कृषी व फीड पद्धतींबद्दल योग्य ते प्रश्न निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. या दाव्यामुळे पुन्हा एक जुना मुद्दा उभा राहतो. ग्राहकांना त्यांच्या अन्नामध्ये काय आहे हे स्वतःहून तपासण्याची सोय नसते; त्रयस्थ संस्थेने तपासणी करेपर्यंत सर्वजण अंधारातच असतात. म्हणूनच, काळजी करणे योग्य आहे, पण ही घाबरून जाण्याची किंवा panic होण्याची परिस्थिती नाही.
तज्ज्ञांचे मत:
- सतर्क राहा
- पारदर्शकतेची मागणी करा
- अधिक सुरक्षित अंडी खरेदी करण्याच्या सवयी अंगीकारा
- हीच सध्या सर्वात व्यावहारिक आणि शहाणी भूमिका आहे.
आता कोणती अंडी खावीत?
जर तुम्ही Eggozची अंडी घेत असाल, तर विवाद निकाली लागेपर्यंत खालील पर्याय सुरक्षित आणि व्यावहारिक मानले जाऊ शकतात:
- प्रमाणित व पारदर्शक शेतीतून मिळणारी अंडी निवडा
जे ब्रँड्स त्यांचे टेस्ट रिपोर्ट्स, ऑडिट्स आणि खाद्यपद्धती सार्वजनिकपणे शेअर करतात अशांकडे वळा. - स्थानिक, विश्वासू शेतकऱ्यांकडून मिळणारी अंडी वापरा
थेट मिळणारी अंडी कमी रासायनिक हस्तक्षेपातून येतात आणि त्यांची पुरवठा साखळीही छोट्या प्रमाणावर असल्याने अधिक सुरक्षित असू शकतात. - फक्त प्रीमियम लेबल्समुळे भ्रमित होऊ नका
‘प्रीमियम’ लिहिल्याने उत्पादन शुद्ध असेलच असे नाही.
नेहमी लेबेल वाचा, ब्रँड विवादांवर कसा प्रतिसाद देतो हे पाहा.
झगमगत्या पॅकेजिंगपेक्षा पारदर्शकता अधिक महत्त्वाची. - अंडी नीट शिजवून खा
शिजवल्यामुळे रासायनिक अंश पूर्णपणे काढून टाकला जात नाही, पण जीवाणू आणि इतर प्रदूषकांपासून संरक्षण मिळते. म्हणून अंडी नेहमी चांगली शिजवूनच खाणे आवश्यक आहे. हे उपाय तुम्हाला अधिक सुरक्षित, माहितीपूर्ण पर्याय निवडण्यास मदत करतील.
भूमिका काय?
Eggoz विवाद हा एका चाचणीतील निष्कर्षापेक्षा विश्वासाहर्तेबद्दल अधिक आहे. तपासणीत आढळलेले प्रमाण भारतातील कायदेशीर मर्यादेपेक्षा जास्त नाही, हे खरे असले तरी, या घटनेने भारतात अधिक स्पष्ट, कठोर आणि पारदर्शक अन्नसुरक्षा मानकांची तातडीची गरज अधोरेखित केली आहे.
