scorecardresearch

Year Ender 2021: पंतप्रधान मोदींसमोरील आव्हानं, माघार, अपयश, संधी आणि बरंच काही…

२०२२ मध्ये उत्तर प्रदेश हे भाजपा आणि पंतप्रधान मोदी यांच्यासाठी ठळक वैशिष्ट्य ठरू शकते आणि तेथे विजय मिळवून २०२४ मध्ये मोदींच्या तिसऱ्यांदा पंतप्रधान म्हणून पुनरागमन करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.

Modi government over 4 lakh companies removed from official records non compliance 5years

२०२१ हे पंतप्रधान म्हणून नरेंद्र मोदींसाठी सर्वात आव्हानात्मक वर्ष होते. कोविड-१९ च्या दुसऱ्या लाटेने संपूर्ण भारताला जोरदार धडक दिली, पश्चिम बंगालमध्ये भाजपाचा उच्चांकी लढतीत पराभव झाला, इंधनाच्या किमतींमुळे नागरिकांच्या खिशाला खड्डा पडला, भाजपाचे पाच मुख्यमंत्री बदलण्यात आले आणि मोदींना कृषी कायद्यांच्या त्यांच्या धाडसी निर्णयापासून माघार घ्यावी लागली. या संपूर्ण वर्षात मोदींसमोर कोणती आव्हानं होती, कोणती नवी आव्हानं निर्माण झाली, त्यांचं अपयश, राजकीय संधी आणि अशाच काही गोष्टींचा थोडक्यात आढावा या लेखातून घेऊयात.

Omicron या करोना प्रकाराचा जागतिक स्तरावर स्फोट होत असलेल्या परिस्थितीमुळे येऊ घातलेल्या तिसऱ्या लाटेसह आपण 2022 मध्ये पाऊल टाकत आहोत. एक असा नेता ज्याच्या खुर्चीवर सात वर्षे राहिल्यानंतरही राजकीयदृष्ट्या कोणताही धोका वाटत नाही आणि विरोधी पक्ष त्याला स्वीकारार्ह चेहरा किंवा विश्वासार्ह कथनाच्या बाबतीत आव्हान देण्याइतपत कमी आहेत. मोदींचे राजकीय भांडवल प्रचंड आहे, असे एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितलं.

हे असे का होते हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. एका वरिष्ठ केंद्रीय मंत्र्याने न्यूज१८ शी बोलताना स्पष्ट केले की,विरोधक अनेकदा मोदींच्या मागे जनतेचा पाठिंबा आहे हे लक्षात न घेता मोदींच्या विरोधात चालू असलेल्या संकटाला संधी म्हणून चुकतात. एका मजबूत नेत्याला पाठीशी घालण्याची ही जनभावना आहे – जो पुढे गरिबांना पिण्याचे पाणी, घरे, सिलिंडर, शौचालये, वैद्यकीय विमा, मोफत रेशन आणि लस यासारख्या फायद्यांचे ‘संपूर्ण पॅकेज’ देत आहे – ते मोदी आहेत असं म्हणत मंत्र्यांनी युक्तिवाद केला. कथित भ्रष्टाचारावरून त्यांच्यावर हल्ला करणे किंवा ‘हिंदुत्व विरुद्ध हिंदू’ – राहुल गांधींनी आतापर्यंत घेतलेले दोन दृष्टिकोन याला मतदारांनी फारसा प्रतिसाद दिसून आला नाही. पहिला प्रयत्न २०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत नेत्रदीपकपणे अयशस्वी झाला आणि दुसऱ्याची चाचणी पाच राज्यांतील आगामी विधानसभा निवडणुकीत होणार आहे.

हेही वाचा – देशाच्या नवनिर्मितीसाठी कामाला लागा ; आयआयटी पदवीधरांना पंतप्रधानांचे आवाहन

“म्हणून विरोधक प्रश्न करत आहेत की मोदी खरे हिंदू आहेत का? अयोध्येतील राम मंदिर आणि वाराणसीतील काशी विश्वनाथ कॉरिडॉर यामागे जो माणूस आहे तो खरा हिंदू नाही का? मोदींना अशा निरर्थक आरोपांना उत्तर देण्याची गरज नाही. काशीतील गंगेत डुबकी मारण्यासारख्या त्यांच्या साध्या कृतीने राहुल गांधींना उत्तर दिले,” असे भाजपाच्या एका ज्येष्ठ नेत्याने सांगितले.

शेतीविषयक कायदे मागे घेण्याच्या हालचालीला काहींनी मोदींच्या कमकुवतपणाचे लक्षण म्हणून पाहिले होते परंतु पंतप्रधानांनी हे स्पष्ट केले आहे की हे राष्ट्रवादासंबंधी चिंतेला अग्रस्थानी ठेवून आणि सीमावर्ती राज्याला कट्टरपंथीयांना बळी पडू न देण्यासाठी दूरदृष्टीने केले गेलेले डिझाइन आहे. माफी मागण्याच्या त्याच्या कृतीमुळे ‘शीख ओळख’ प्रकरणाची कथा त्यांच्या विरोधात वळली. अमृतसरमधील सुवर्ण मंदिराला अपवित्र करण्याचा प्रयत्न आणि लुधियानामधील स्फोटासारख्या त्यानंतरच्या घटनांनी मोदींचे आकलन बरोबर सिद्ध केले की भारतविरोधी शक्ती पंजाबमध्ये गोंधळ घालण्याचा प्रयत्न करत आहेत. गृहमंत्री अमित शाह यांनी नुकत्याच केलेल्या दोन विधानांनी आव्हानात्मक काळात ‘मोदी फॅक्टर’ समाविष्ट केला आहे. शाह यांनी प्रथम सांगितले की मोदी सरकारने काही चुकीचे निर्णय घेतले असतील परंतु हेतू कधीच दुष्ट नव्हता.

२५ डिसेंबर रोजी त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की मोदींनी कधीही लोकांना आवडेल असे निर्णय घेतले नाहीत तर जनतेच्या हिताचे निर्णय घेतले. यामुळे मोदींना कधी-कधी राजकीय नुकसान आणि कटुता सहन करावी लागली, पण ते कधीच मार्गापासून डगमगले नाहीत, असेही ते म्हणाले.

राजकारणातल्या संधी, आव्हानं आणि अपयश…

राज्यातील लोकसभेतील आशादायक कामगिरीनंतर पश्चिम बंगालमध्ये विजय न मिळण्याचे दुःख मोदींसाठी एक महत्त्वाची राजकीय निराशा ठरेल. निवडणुका जिंकण्यासाठी लढायच्या असतात, कोणत्याही किंमतीत आणि सर्व काही संपुष्टात येण्यासाठी – २०१४ पासून मोदींच्या नेतृत्वाखाली भाजपचा हा मंत्र २०२१ मध्ये सर्वाधिक उच्चारला गेला, बहुतेक पश्चिम बंगालमध्ये जिथे पक्षाने सर्व थांबवले. तसेच, आसाममध्ये मुख्यमंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांना चेहरा म्हणून घोषित न करण्यापासून आणि निवडणूक जिंकल्यानंतर त्यांच्या जागी हेमंता बिस्वा सरमा यांची नियुक्ती करणे, उत्तराखंडमध्ये दोन मुख्यमंत्री बदलणे, कर्नाटकातील दिग्गज मुख्यमंत्री बीएस येडियुरप्पा यांची जागा घेणे आणि शेवटी विजय रुपाणी यांना मुख्यमंत्री म्हणून हटवणे. गुजरात राज्य, मोदींनी या राज्यांमध्ये येऊ घातलेल्या निवडणुकांदरम्यान ‘डॅमेज कंट्रोल’ करण्याचा पर्याय निवडला.

मोदींचा संदेश स्पष्ट होता – नेत्याची लोकप्रियता आणि शासनाचा रेकॉर्ड हे सर्वोत्कृष्ट घटक आहेत.

आणखी वाचा – काँग्रेसने उत्तराखंडला विकासापासून वंचित ठेवले ! ; पंतप्रधान मोदी यांची टीका

या वर्षी पंतप्रधान मोदी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या खांद्यावर हात ठेवून चालत आहेत, २०१७ मधील सर्वात मोठ्या राज्यासाठी त्यांच्या आश्चर्यकारक निवडीच्या चित्रांमुळे याला आणखी बळकटी मिळाली. मोदींचे विरोधक म्हणतात की ते आता इतके मोठे नाहीत. राज्याच्या निवडणुकीत मताधिक्य घेणारे पण पंतप्रधानांच्या जवळचे लोक असा दावा करतात की सर्व-महत्त्वाच्या उत्तर प्रदेश निवडणुकीत वाद मिटू शकतो. राज्यात मोठ्या फरकाने पुन्हा सत्तेत येण्याचा भाजपाला विश्वास आहे.

२०२२ मध्ये उत्तर प्रदेश हे भाजपा आणि पंतप्रधान मोदी यांच्यासाठी ठळक वैशिष्ट्य ठरू शकते आणि तेथे विजय मिळवून २०२४ मध्ये मोदींच्या तिसऱ्यांदा पंतप्रधान म्हणून पुनरागमन करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. मोदी हा उत्तरप्रदेशातला मोठा घटक आहे. कारण वाराणसीचे खासदार म्हणून राज्यात त्यांच्याकडे मोठा वाटा आहे. गेल्या दोन महिन्यांत त्याने अनेकवेळा उत्तरप्रदेशचा दौरा केला आहे आणि त्यांच्या पुढे आणखी योजना आहेत.जर पक्षाला मार्चमध्ये उत्तराखंड टिकवून ठेवता आला आणि गुजरातमध्ये या वर्षाच्या उत्तरार्धात निवडणुकांदरम्यान विजयी घोडदौड सुरू ठेवली, तर विद्यमान मुख्यमंत्र्यांच्या बदलीचा मोदींचा निर्णय हा मास्टरस्ट्रोक ठरेल. तसेच २०२२ मध्ये मतदान होणार आहे, गोवा, मणिपूर आणि हिमाचल प्रदेश ही अशी राज्ये आहेत जिथे भाजपाने मुख्यमंत्री बदलण्यासाठी पावले उचलली नाहीत.

हेही वाचा – Corona Update : २४ तासांत देशात १६,७६४ नव्या बाधितांची भर, ओमायक्रॉनचे १२७० रुग्ण!

अज्ञात आणि अकस्मात आव्हाने

या सर्व परिस्थितीत, कोविड-१९ महामारी हा मोदी आणि देशासाठी अज्ञात घटक राहिला आहे. ओमायक्रॉन किंवा कोविड-१९ ची भविष्यातील रूपे भारतात कशी होतील, हॉस्पिटलच्या बेड्स आणि ऑक्सिजन प्लांट्सच्या बाबतीत वाढलेली पायाभूत सुविधा दुसऱ्या लाटेची पुनरावृत्ती होऊ नये म्हणून पुरेशी असेल का, ही पंतप्रधानांसाठी एक चाचणी असेल.हेल्थकेअर आणि फ्रंटलाइन कामगार तसेच सहव्याधीग्रस्त ज्येष्ठांसाठी अतिरिक्त डोस देऊन लसीकरण करण्यास सुरुवात केली आहे. १५ ते १८ वर्षे वयोगटातील किशोरवयीन मुलांसाठीही लसीकरण केले जात आहे. मोदींच्या नेतृत्वाखाली भारताने जगातील सर्वात मोठी लसीकरण मोहीम राबवली आहे ज्यामध्ये ६२% पात्र लोकसंख्येचे पूर्ण लसीकरण झाले आहे.

मराठीतील सर्व लोकसत्ता विश्लेषण ( Explained ) बातम्या वाचा. मराठी ताज्या बातम्या (Latest Marathi News) वाचण्यासाठी डाउनलोड करा लोकसत्ताचं Marathi News App.

Web Title: Narendra modi tides over his most challenging year as prime minister will assert his political capital vsk

ताज्या बातम्या