Understand the UPI ATM cardless cash withdrawal process and ICCW limit rules for seamless cash access: नेहमीच्या घाईगडबडीत अनेकदा आपले पाकीट किंवा एटीएम-डेबिट कार्ड घरीच विसरते. अशा वेळी तातडीने रोख रकमेची गरज भासल्यास काय करायचे, हा मोठा प्रश्न असतो. मात्र, आता डेबिट किंवा क्रेडिट कार्ड सोबत नसले तरी चिंता करण्याचे कारण नाही. आपल्या मोबाईलमधील कोणतेही यूपीआय ॲप वापरून तुम्ही थेट एटीएममधून रोख रक्कम काढू शकता.

डेबिट कार्डची गरज नाही

अनेकदा घाईघाईत घराबाहेर पडताना पाकीट घरीच त्यावेळी अचानक कॅशची गरज पडली, तर परत घरी जाणे किंवा दुसऱ्याकडून उसने पैसे मागणे याशिवाय पर्याय उरत नाही. मात्र, एनपीसीआय (NPCI) आणि हिताची पेमेंट सर्व्हिसेस (Hitachi Payment Services) यांनी एकत्र येऊन सुरू केलेल्या इंटरऑपरेबल कार्डलेस कॅश विड्रॉअल (ICCW) म्हणजेच यूपीआय-एटीएम (UPI-ATM) सुविधेमुळे आता डेबिट कार्डची अजिबात गरज उरलेली नाही.

हेही वाचा

क्यूआर स्कॅन करा, रोख रक्कम मिळवा

भाजीपाल खरेदी करताना, पेट्रोल पंपावर किंवा दुकानात ज्याप्रमाणे आपण मोबाईलमधील Google Pay, PhonePe किंवा BHIM ॲपद्वारे क्यूआर (QR) कोड स्कॅन करून पैसे देतो, अगदी त्याचप्रमाणे आता एटीएम स्क्रीनवरील QR कोड स्कॅन करून रोख रक्कम हातात मिळवता येते. ही सुविधा सुरू होऊन काही काळ लोटला असला, तरी आजही अनेक ग्राहकांना याच्या अचूक प्रक्रियेची आणि नियमांची माहिती नाही.

UPI ATM Cardless Cash Withdrawal Process | ICCW Rules and Daily Limit | एटीएममधून कार्डशिवाय पैसे काढण्याची पद्धत | यूपीआय एटीएम कॅश विड्रॉअल मर्यादा आणि नियम
यूपीआय-एटीएमवरून कार्डशिवाय पैसे काढण्याची सोपी पद्धत आणि नियम (Image- Gemini)

यूपीआय- एटीएम सुविधा कशी वापरावी? Step-by-Step पद्धती

सध्या देशातील बहुतांश प्रमुख सरकारी आणि खाजगी बँकांच्या एटीएम मशीनवर ही सुविधा उपलब्ध आहे. कार्डशिवाय पैसे काढण्याची टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

  • पर्याय निवडा: एटीएम मशीनच्या मुख्य स्क्रीनवर असणाऱ्या ‘UPI Cash’ किंवा ‘ICCW’ या पर्यायावर क्लिक करा.
  • रक्कम लिहा: तुम्हाला जेवढी रोख रक्कम काढायची आहे, ती स्क्रीनवर प्रविष्ट (Enter) करा (उदा. ₹५,०००).
  • QR कोड स्कॅन करा: स्क्रीनवर एक युनिक डायनॅमिक QR कोड दिसेल. तुमच्या मोबाईलमधील कोणतेही यूपीआय ॲप (Google Pay, PhonePe, Paytm, BHIM) उघडा आणि तो QR कोड स्कॅन करा.
  • बँक खाते व पिन: तुमच्या ॲपला लिंक असलेल्या ज्या बँक खात्यातून पैसे काढायचे आहेत, ते खाते निवडा आणि तुमचा UPI PIN प्रविष्ट करा.
  • रोख रक्कम मिळवा: व्यवहार पूर्ण होताच एटीएम ट्रेमधून तुमची रोख रक्कम बाहेर येईल.
हेही वाचा

या सुविधेद्वारे किती रक्कम काढता येते? (मर्यादा व नियम)

  • एका व्यवहाराची मर्यादा: यूपीआय-एटीएमद्वारे तुम्ही एका वेळी जास्तीत जास्त ₹१०,००० काढू शकता.
  • दैनिक मर्यादा: एका दिवसात एकूण किती रक्कम काढता येईल, याची मर्यादा संबंधित बँकेच्या नियमांवर अवलंबून असते. साधारणपणे ही मर्यादा ₹२०,००० ते ₹२५,००० पर्यंत असते.
  • अद्ययावत नियम (२०२६): रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि एनपीसीआयच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, फसवणूक रोखण्यासाठी काही बँकांनी दैनिक कार्डलेस मर्यादेत सुधारणा केल्या आहेत. त्यामुळे व्यवहार करण्यापूर्वी आपल्या बँकेची दैनिक मर्यादा तपासून घेणे हिताचे ठरेल.
  • शुल्क व मोफत व्यवहार: ही सुविधा तुमच्या मासिक मोफत एटीएम व्यवहारांच्या (Free ATM Transactions Limit) मर्यादेतच गणली जाते. तुमच्या खात्याची मासिक मोफत मर्यादा (उदा. ५ मोफत व्यवहार) संपल्यानंतर पुढील प्रत्येक व्यवहारासाठी ₹२३ + जीएसटी (GST) एवढे शुल्क आकारले जाते.

ही सुविधा वापरताना डेबिट कार्डचा पिन (ATM PIN) लागतो का?

नाही, ही सुविधा वापरताना एटीएम कार्डच्या पिनची अजिबात गरज नसते. यासाठी तुम्हाला तुमचा यूपीआय पिन (UPI PIN) वापरावा लागतो. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, हा पिन तुम्हाला एटीएमच्या की-पॅडवर न टाकता तुमच्या स्वतःच्या मोबाईल ॲपवर टाकावा लागतो, ज्यामुळे गोपनीयता पूर्णपणे सुरक्षित राहते.

हेही वाचा

यूपीआय-एटीएम वापरण्याचे प्रमुख फायदे काय आहेत?

  • कॅरी करण्याची गरज नाही: मोबाईल नेहमी सोबत असल्याने पाकीट किंवा डेबिट कार्ड सोबत बाळगण्याची मुळीच गरज राहत नाही.
  • क्लोनिंग आणि सुरक्षेचा धोका शून्य: डेबिट कार्ड सोबत नसल्याने कार्ड हरवणे, चोरीला जाणे किंवा कार्ड क्लोनिंग (Card Cloning/Skimming) होण्याचा धोका पूर्णपणे टळतो.
  • पिन सुरक्षेचा दुहेरी स्तर: एटीएम मशीनच्या की-पॅडवर पिन टाकावा लागत नसल्याने पाठीमागे उभा असलेला कोणीही तुमचा पिन पाहू शकत नाही. पिन फक्त तुमच्या मोबाईलवर सुरक्षित प्रविष्ट केला जातो.
  • डायनॅमिक QR कोड: एटीएम स्क्रीनवर येणारा क्यूआर कोड दर काही सेकंदांनी बदलतो (Dynamic QR Code), त्यामुळे सायबर फसवणुकीची शक्यता संपुष्टात येते.

कोणत्या बँकांमध्ये ही सुविधा उपलब्ध आहे?

सध्या भारतातील जवळजवळ सर्व प्रमुख बँकांमध्ये ही सुविधा लागू करण्यात आली आहे:

  • राष्ट्रीयकृत बँका: स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), बँक ऑफ बरोडा (BoB), पंजाब नॅशनल बँक (PNB), कॅनरा बँक, इंडियन बँक, इंडियन ओव्हरसीज बँक.
  • खाजगी बँका: एचडीएफसी बँक (HDFC), आयसीआयसीआय बँक (ICICI), ॲक्सिस बँक, कोटक महिंद्रा बँक, इंडसइंड बँक.
  • स्मॉल फायनान्स बँका: एयू स्मॉल फायनान्स बँक, उज्जीवन स्मॉल फायनान्स बँक इत्यादी.
  • ज्या एटीएम मशीनवर ICCW किंवा UPI-ATM असा लोगो अथवा पर्याय दिसेल, तेथे तुम्ही ही सुविधा विनासायास वापरू शकता.