सीमा आणि राजकीय वैर विसरून मैदानाबाहेरील क्रिकेट विश्वावर हुकूमशाही गाजवणारे ‘चाचा क्रिकेट’ कोण आहेत?

सुरुवातीचा प्रवास आणि क्रिकेटचे अफाट वेड

चाचा क्रिकेट यांचे खरे नाव चौधरी अब्दुल जलील आहे. त्यांचा जन्म आणि बालपण पाकिस्तानात गेले. क्रिकेटबद्दलचे त्यांचे प्रेम बालपणापासूनच अत्यंत तीव्र होते. वयाच्या अवघ्या १९ व्या वर्षी त्यांनी पहिल्यांदा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामना थेट स्टेडियममध्ये जाऊन अनुभवला. हा सामना लाहोरच्या ऐतिहासिक स्टेडियममध्ये पाकिस्तान आणि इंग्लंड यांच्यात खेळवला गेला होता. स्टेडियममधील ते वातावरण, प्रेक्षकांचा तो उत्साह आणि क्रिकेटचा तो थरार पाहून तरुण अब्दुल जलील यांच्या मनात या खेळाविषयी एक वेगळेच स्थान निर्माण झाले. येथूनच त्यांच्या आयुष्याला एक नवी दिशा मिळाली आणि त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य क्रिकेटच्या पाठीराख्या भूमिकेसाठी समर्पित करण्याचे मनोमन ठरवले.

अबू धाबीमधील नोकरीचे दिवस

क्रिकेटवर अफाट प्रेम असले तरी व्यावहारिक जीवन जगणे आणि पोटापाण्याचा प्रश्न सोडवणेही तितकेच गरजेचे होते. यासाठी चौधरी अब्दुल जलील यांनी १९७३ मध्ये संयुक्त अरब अमिराती (UAE) गाठली. अबू धाबीमधील एका पंप स्टेशनवर त्यांनी ‘सहाय्यक पर्यवेक्षक’ (foreman) म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. १९७३ ते १९९६ अशी तब्बल २३ वर्षे त्यांनी या पदावर सेवा बजावली. नोकरी करत असतानाही त्यांचे क्रिकेटवरील प्रेम तिळमात्र कमी झाले नाही. जेव्हा जेव्हा आखाती देशांमध्ये किंवा शारजाहमध्ये आंतरराष्ट्रीय सामने होत, तेव्हा ते आपल्या कामातून वेळ काढून सामना पाहण्यासाठी आणि खेळाडूंना प्रोत्साहन देण्यासाठी आवर्जून हजेरी लावत असत.

शारजाह आणि जागतिक स्तरावर मिळालेली ओळख

१९९० च्या दशकात शारजाह हे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटचे मुख्य केंद्र बनले होते. विशेषतः भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील अटीतटीच्या सामन्यांसाठी शारजाह क्रिकेट स्टेडियम जगभर प्रसिद्ध होते. याच मैदानावर १९९४ मध्ये झालेल्या ऐतिहासिक ‘ऑस्ट्रल-आशिया चषक’ (Austral-Asia Cup) दरम्यान संपूर्ण जगाला चाचा क्रिकेट यांची पहिली खरी ओळख झाली.
त्यांच्या अजब, आगळ्यावेगळ्या आणि लक्षवेधी वेशाने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले. लांब पांढरी शुभ्र दाढी, अंगात हिरव्या रंगाचा गडद पारंपरिक कुर्ता, डोक्यावर पाकिस्तानी ध्वजावरच्या नक्षीवारीप्रमाणे टोपी आणि हातात अभिमानाने फडकणारा पाकिस्तानचा राष्ट्रीय ध्वज; हा त्यांचा पोषाख त्यांची मुख्य ओळख बनला. स्टेडियममध्ये त्यांचा उत्साह, सतत घोषणा देणे आणि संघाला प्रोत्साहन देण्याची त्यांची अनोखी शैली पाहून टीव्ही कॅमेरामन आणि समालोचकही त्यांच्या प्रेमात पडले. या अजब वेशामुळे आणि वयामुळे जगभरातील क्रिकेट जगताने त्यांना अत्यंत आदराने ‘चाचा क्रिकेट’ हे नाव दिले. 

‘अधिकृत चिअरलीडर’ (Official Cheerleader) म्हणून गौरव

अब्दुल जलील यांचे क्रिकेटमधील योगदान आणि खेळाप्रती असलेली निष्ठा पाहून पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने (PCB) त्यांना एक अभूतपूर्व मान दिला. सामान्यतः वेगवेगळ्या खेळांमध्ये किंवा देशांमध्ये चिअरलीडर्स म्हणून तरुण मुली किंवा व्यावसायिक डान्सर्स असतात, परंतु पाकिस्तान क्रिकेटने एका ज्येष्ठ आणि निस्सीम चाहत्याला आपली ओळख बनवले. बोर्डाने त्यांना अधिकृतपणे ‘Official Cheerleader’ म्हणून नियुक्त केले. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड अनेकदा त्यांच्या प्रवासाचा, राहण्याचा आणि सामन्यांच्या तिकिटांचा खर्च स्वतः उचलत असे, जेणेकरून ते जगाच्या पाठीवर जिथे कुठे पाकिस्तानचा संघ खेळत असेल, तिथे जाऊन खेळाडूंचे मनोबल वाढवू शकतील. भारत, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया असो वा श्रीलंका, प्रत्येक देशातील क्रिकेट चाहत्यांनी चाचा क्रिकेट यांना नेहमीच भरभरून प्रेम आणि आदर दिला.

निरोपाचा तो फोटो आणि इंटरनेटवरील चाहत्यांचे अश्रू

वय हे कोणासाठीही थांबत नाही. वाढत्या वयासोबत येणाऱ्या शारीरिक मर्यादांमुळे आणि आरोग्याच्या कारणांमुळे ‘चाचा क्रिकेट’ यांना गेल्या काही काळापासून मैदानावर पूर्वीसारखे सक्रिय राहणे कठीण जात होते. नुकताच सोशल मीडियावर त्यांचा एक निरोपाचा फोटो समोर आला, ज्यामध्ये ते स्टेडियमला आणि क्रिकेट विश्वाला निरोप देताना अतिशय भावूक झालेले दिसत होते. एवढी वर्षे ज्या मैदानाने, ज्या खेळाने आणि ज्या करोडो चाहत्यांनी त्यांना ओळख दिली, त्या सर्वांना आता अधिकृतपणे अलविदा म्हणण्याची वेळ आली होती.

हा निरोपाचा क्षण पाहून इंटरनेटवरील लाखो क्रिकेट चाहते भावूक झाले आणि त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू आले. लोकांनी सोशल मीडियावर त्यांच्या जुन्या आठवणींना आणि फोटोंना उजाळा दिला. विशेष म्हणजे, भारत आणि पाकिस्तानच्या चाहत्यांनी एकत्र येत, “क्रिकेटमधील एका अत्यंत सुंदर आणि निष्पाप पर्वाचा अंत झाला,” अशा भावना व्यक्त केल्या. क्रीडा जगतातील भारत-पाक राजकीय वैर विसरून दोन्ही देशांतील क्रिकेटप्रेमींनी ‘चाचा क्रिकेट’ यांना मानाचा मुजरा केला. भारतीय चाहत्यांनीही त्यांच्यासोबत घालवलेले जुने क्षण आठवून त्यांचा सन्मान केला.

‘चाचा क्रिकेट’ ऊर्फ ‘चौधरी अब्दुल जलील’ हे केवळ एका देशाचे किंवा संघाचे चाहते नव्हते, तर ते क्रिकेटच्या निस्सीम प्रेमाचे आणि खिलाडूवृत्तीचे जागतिक प्रतीक होते. सीमा ओलांडून लोकांना एकत्र आणण्याची आणि शत्रू राष्ट्रांमधील नागरिकांमध्येही प्रेम निर्माण करण्याची ताकद खेळात असते, हे त्यांनी आपल्या साध्या आणि निखळ वागण्यातून दाखवून दिले. भारत आणि पाकिस्तानच्या सामन्यांदरम्यान भारतीय चाहत्यांसोबत असलेले त्यांचे मैत्रीपूर्ण संबंध याचे उत्तम उदाहरण होते. आज जरी ते मैदानावर हिरवा कुर्ता घालून आणि ध्वज हातात घेऊन धावताना दिसणार नसले, तरी क्रिकेटच्या इतिहासात त्यांचे नाव ‘सर्वात महान आणि लाडका चहाता’ म्हणून सदैव सुवर्णअक्षरांनी कोरलेले राहील. त्यांना पुढील निवृत्त आयुष्यासाठी आणि उत्तम आरोग्यासाठी संपूर्ण जगाकडून मनापासून शुभेच्छा!