कराड : महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील ३५८ पैकी २६५ तालुक्यांमध्ये अधिकृतपणे दुष्काळ जाहीर केला असला तरी कराड तालुक्याचा त्यात समावेश करण्यात आलेला नाही. तालुक्यातील अनेक भागांत गंभीर दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली असून, संपूर्ण कराड तालुका तातडीने दुष्काळग्रस्त घोषित करावा, अशी आग्रही मागणी राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आमदार पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे केली आहे.
सोशल मीडियावरील आपल्या अधिकृत पोस्टद्वारे पृथ्वीराज चव्हाण यांनी तालुक्यातील खरीप पीक परिस्थिती आणि पाण्याचे संकट मांडले आहे. कराड तालुक्यात एकूण खरीप क्षेत्र ३२,५०० हेक्टर असून, त्यापैकी १३,५०० हेक्टर क्षेत्र सिंचित आणि १९,००० हेक्टर क्षेत्र जिरायत आहे. पावसाच्या अनियमिततेमुळे जिरायती आणि सिंचित दोन्ही भागांतील पिके करपली असून, तालुक्यातील उंडाळे, येवती, काले, मसूर, इंदोली आणि उंब्रज ही महसूल मंडळे दुष्काळामुळे अतिशय गंभीररीत्या प्रभावित झाली आहेत.
कराड तालुक्यातील शेतीची स्थिती
कराड तालुक्यात ३२,५०० हेक्टर खरीप क्षेत्रापैकी १९,००० हेक्टर जिरायती तर १३,५०० हेक्टर क्षेत्र सिंचित आहे. पावसाअभावी जिरायती पिके वाळली असून, भूजल पातळी घटल्याने विहिरी आणि कूपनलिकांच्या पाण्याचा प्रश्न गंभीर बनला आहे. चव्हाण यांनी शासनाला उर्वरित ९३ तालुक्यांचा आढावा घेण्याचे आवाहन केले आहे. ज्या तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केलेला नाही, तेथील महसूल मंडलांचा विशेष सर्व्हे करण्यात यावा. या सर्व्हेमध्ये बहुसंख्य मंडळे ‘ट्रिगर-१’ निकषांत बसत असतील, तर संबंधित संपूर्ण तालुका दुष्काळग्रस्त जाहीर करणे हेच योग्य आणि न्याय्य ठरेल, असे त्यांनी सुचवले आहे.
‘ट्रिगर-१’ निकष अन् महसूल मंडले
दुष्काळ न घोषित केलेल्या ९३ तालुक्यांचा मंडलनिहाय तातडीने सर्व्हे करावा. बहुसंख्य महसूल मंडले ‘ट्रिगर-१’ निकषांत बसल्यास तो तालुका दुष्काळग्रस्त मानावा. कराडमधील उंडाळे, येवती, काले, मसूर, इंदोली व उंब्रज मंडळांत याची तातडीने अंमलबजावणी आवश्यक आहे.
हाताला काम, शेतीला पाणी मिळेल
जलटंचाईवर मात करण्यासाठी चव्हाण यांनी जलसंधारणाच्या कामांवर भर दिला. नवीन साखळी बंधारे बांधण्यास प्राधान्य देण्यासोबतच जुन्या बंधाऱ्यांतील साचलेला गाळ काढण्याचे काम तातडीने सुरू करावे, अशी मागणी त्यांनी केली. ही सर्व कामे रोहयो व मनरेगा अंतर्गत राबवल्यास मजुरांना हाताला काम आणि शेतीला पाणी उपलब्ध होईल.
जलसंधारण व रोहयोअंतर्गत उपाय
नवीन साखळी बंधारे उभारणे आणि जुन्या बंधाऱ्यांतील गाळ काढण्याची कामे ‘मनरेगा’ व ‘रोहयो’ द्वारे राबवावीत. यामुळे टंचाईग्रस्त ग्रामीण भागातील मजुरांना रोजगाराचा आसरा मिळेल आणि पाण्याचे स्रोत पुनरुज्जीवित होण्यास मदत होईल. दुष्काळाच्या या कठीण प्रसंगात शेतकरी व ग्रामीण जनतेला दिलासा देण्यासाठी शासनाने त्वरित व सकारात्मक निर्णय घ्यावा, असे आवाहन पृथ्वीराज चव्हाण यांनी केले आहे.
