काही महिन्यांपूर्वी टी२० वर्ल्डकपच्या जेतेपदावर नाव कोरलेल्या भारतीय संघाला इंग्लंड दौऱ्यातल्या तिसऱ्या टी२० सामन्यात मानहानीकारक पराभवाला सामोरं जावं लागलं. इंग्लंडने प्रथम फलंदाजी करताना २०१ धावांचा डोंगर उभारला. प्रत्युत्तरादाखल खेळताना भारतीय संघाचा डाव ६७ धावांतच गडगडला. पाच सामन्यांच्या मालिकेत पहिला सामना पावसामुळे रद्द झाला होता. इंग्लंडने २-० अशी आघाडी घेतली आहे.
टी२० वर्ल्डकपविजेता कर्णधार बाहेर, मालिकावीर बाहेर
मार्च महिन्यात सूर्यकुमार यादवच्या नेतृत्वात भारतीय संघाने टी२० वर्ल्डकपच्या जेतेपदावर कब्जा केला. भारतीय संघाने सातत्यपूर्ण कामगिरी करत जेतेपद आपल्याकडेच राखलं. २०२४ मध्ये रोहित शर्माच्या नेतृत्वात भारताने टी२० वर्ल्डकप जिंकला त्या संघाचा सूर्यकुमार अविभाज्य घटक होता. दोन वर्षांनी त्याच्या नेतृत्वात नव्या दमाच्या टीम इंडियाने जेतेपदाची कमाई केली. कपिल देव, महेंद्रसिंग धोनी, रोहित शर्मा या वर्ल्डकपविजेत्या कर्णधारांच्या मांदियाळीत सूर्यकुमारचा समावेश झाला. वर्ल्डकप स्पर्धेत एका खेळीचा अपवाद वगळता सूर्यकुमारची बॅट तळपली नाही मात्र त्याच्या नेतृत्वाची सगळ्यांनी प्रशंसा केली.
३५ वर्षीय सूर्यकुमारच्या नेतृत्वात भारतीय संघाने १६ मालिका जिंकल्या. त्याच्या नेतृत्वात भारताने एकही मालिका गमावली नाही. ११३ टी२० सामन्यात सूर्यकुमारने १६२च्या स्ट्राईकरेटने ३२७२ धावा केल्या आहेत. यामध्ये ४ शतकं आणि २५ अर्धशतकांचा समावेश आहे. एवढी तगडी कामगिरी असणाऱ्या कर्णधाराला पदावरून दूर करण्याचा निर्णय निवडसमितीने घेतला. वर्ल्डकपविजेत्या संघाचा कर्णधार सूर्यकुमारला केवळ या जबाबदारीतून मुक्त करण्यात आलं नाही तर संघातूनही डच्चू देण्यात आला. भविष्याचा विचार करून हा निर्णय घेतल्याचं निवडसमितीचे अध्यक्ष अजित आगरकर म्हणाले होते. कर्णधारपदाची जबाबदारी श्रेयस अय्यरकडे देण्यात आली. विशेष म्हणजे तीन वर्ष श्रेयस भारतीय संघातही नव्हता. जो खेळाडू संघातही नाही त्याच्याकडे थेट कर्णधारपद सोपवण्यात आलं. श्रेयसने आयपीएल स्पर्धेत दिल्ली, कोलकाता आणि पंजाब अशा तीन संघांचं यशस्वी नेतृत्व केलं आहे मात्र भारतीय संघ हे वेगळं समीकरण आहे. निवडसमितीच्या निर्णयामुळे श्रेयसवर दुहेरी दडपण आहे. फलंदाज म्हणून संघात स्थान सिद्ध करणे आणि संघाचं नेतृत्व करणे. फलंदाज म्हणून श्रेयसने स्वत:ला सिद्ध केलं आहे मात्र कर्णधार म्हणून त्याला वेळ लागेल हे स्पष्ट आहे.
टी२० वर्ल्डकप स्पर्धेत सुरुवातीला संघ समीकरणांसाठी संजू सॅमसनला वगळण्यात आलं. मात्र संघव्यवस्थापनाला चूक लक्षात आली. झिम्बाब्वेविरुद्धच्या लढतीत संजूला संघात घेण्यात आलं. त्यानंतरच्या तीन सामन्यात संजूने दमदार खेळी करत भारताच्या विजयात सिंहाचा वाटा उचलला. सेमी फायनल आणि फायनलच्या दडपणाच्या लढतीत संजूने खंबीर खेळी साकारत संघाला विजय मिळवून दिला होता. संजूला मालिकावीर पुरस्काराने गौरवण्यात आलं होतं. आयर्लंडविरुद्धच्या मालिकेत संजूला लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता आली नाही. १५वर्षीय वैभव सूर्यवंशीच्या पदार्पणाची चर्चा होती. आयर्लंडविरुद्ध त्याला संधी देण्यात आली नाही. मात्र इंग्लंडविरुद्ध संजूला वगळून वैभवला संघात घेण्यात आलं. गेले दीड ते दोन वर्ष संजू टी२० संघाचा महत्त्वाचा भाग आहे. धडाकेबाज सलामीवीर आणि विकेटकीपिंग अशा दोन्ही गोष्टी तो समर्थपणे सांभाळतो आहे. टी२० प्रकाराचा प्रदीर्घ अनुभव संघाच्या कामी येतो आहे. आयपीएल स्पर्धेत झंझावाती खेळ करणाऱ्या वैभवला एवढ्या घाईघाईने पदार्पण द्यायला हवं होतं का यावरूनही संघावर टीका होते आहे. संजूसारख्या अनुभवी खेळाडूला वगळून वैभवला घेण्यात आल्याने टीकाही होते आहे.
शिवम दुबेआधी हर्षित राणा फलंदाजीला; अगम्य निर्णय
मानहानीकारक पराभवादरम्यान भारतीय संघव्यवस्थापनाने काही अगम्य निर्णय घेतले. दोनशेपेक्षा जास्त धावसंख्येचा पाठलाग करताना भारतीय संघव्यवस्थापनाने अष्टपैलू शिवम दुबेच्या ऐवजी गोलंदाज हर्षित राणाला फलंदाजीला पाठवलं. शिवम दुबे मधल्या फळीतला रीतसर फलंदाज असताना एखाद्या गोलंदाजाला पाठवणं अगम्य होतं. हर्षितच्या नावावर एक अर्धशतकी खेळी आहे. तो फलंदाजी करू शकतो पण सामना जिंकायचं असताना स्पेशालिस्ट फलंदाजाऐवजी गोलंदाजाला पाठवण्यातून संघाची हरलेली मानसिकता दिसते. तिलक वर्माची संघातली नेमकी भूमिका काय हेही कळेनासं झालं आहे. काही मालिकांमध्ये तिलक वर्मा तिसऱ्या-चौथ्या क्रमांकावर फलंदाजीला आला होता. मंगळवारी झालेल्या लढतीत तिलक सहाव्या क्रमांकावर खेळायला आला. आता त्याची भूमिका फिनिशर आहे असं दिसतं पण त्याची कामगिरी या भूमिकेला न्याय देणारी नाही.
पाटाऐवजी जिवंत खेळपट्टी आणि उडाली फेफे
एप्रिल-मे महिन्यात पाटा खेळपट्ट्यांवर भारतीय फलंदाजांनी आयपीएलमध्ये मनमुराद फटकेबाजी केली. खेळपट्टीमध्ये काहीच जान नसल्याने भारतीय फलंदाजांनी चौकार-षटकारांचे, धावसंख्येचे नवनवे विक्रम रचले. आयर्लंड आणि इंग्लंडमध्ये परिस्थिती पूर्णत: वेगळी आहे. चेंडू स्विंग होतो. वातावरण ढगाळ आहे. चेंडूला असमान उसळीही मिळते आहे. मध्येच पावसाची सरही येते. या वातावरणात खेळण्याचा अनुभव भारतीय खेळाडूंकडे नाही. अशा जिवंत खेळपट्टीवर फटकेबाजी करणं सोपं नाही. त्यासाठी आधी पाय रोवून खेळपट्टीवर स्थिरावणं गरजेचं आहे. मात्र भारतीय फलंदाजांच्या बाबतीत तसं होताना दिसत नाहीये. प्रत्येक चेंडू चौकार-षटकार लगावण्याचा त्यांचा प्रयत्न फसतो आहे. हारजीत होत राहते पण भारतीय फलंदाज एकेरी-दुहेरी धावा घेणं, चांगल्या चेंडूंचा सन्मान करणं, इनिंग्ज उभारणं या गोष्टी विसरून गेले आहेत. २०१च्या लक्ष्यासमोर खेळताना भारतीय संघ १२ षटकंही खेळू शकला नाही. ६७ धावांतच ऑलआऊट होणं यातून बेसिक्सपासून दूर गेल्याचंही लक्षण आहे.
इंग्लंडच्या डावपेचांचा अभ्यासच नाही
इंग्लंडचा संघ मायदेशात खेळतो आहे. त्यांना मैदानांची इत्यंभूत माहिती आहे. या मैदानांवर खेळण्याचा मोठा अनुभव त्यांच्याकडे आहे. इंग्लंडची फलंदाजी नवव्या क्रमांकापर्यंत आहे. त्यामुळे विकेट्स जात असल्या तरी इंग्लंडचा संघ आक्रमण करणं सोडत नाही. विकेट्स गमावूनही त्यांचा रनरेट कमी झाला नाही. इंग्लंडला रोखण्यासाठी भारतीय संघाकडे कोणतीही योजना नव्हती. इंग्लंडचे बहुतांश फलंदाज आयपीएलमध्ये खेळतात. त्यांचे कच्चेदुवे माहिती असूनही भारतीय संघाला इंग्लंडला रोखता आलं नाही.
फिरकीचं अस्त्र बोथट
भारतीय फिरकीपटू प्रतिस्पर्धी गोलंदाजांना शिताफीने सापळा रचून टिपण्यात माहीर होते. मात्र आता भारतीय फिरकीपटूंचं कोडं प्रतिस्पर्धी फलंदाजांना उमगलं आहे. भारतीय संघाने अक्षर पटेल, वरुण चक्रवर्ती आणि रवी बिश्नोई यांना या मालिकेसाठी संघात घेतलं आहे. मात्र धावा रोखणे आणि विकेट्स पटकावणं अशा दोन्ही आघाड्यांवर ते अपयशी ठरताना दिसत आहेत. इंग्लंडचे फलंदाज अगदी सहजतेने भारतीय फिरकीपटूंविरुद्ध चौकार-षटकार लगावत आहेत. वेगवान गोलंदाजांनी तयार केलेलं दडपण फिरकीपटू वाया घालवतात असं चित्र आहे.
