eshtmadh & Triphala Benefits : बद्धकोष्ठता ही एक सामान्य समस्या आहे जी लहान मुले, तरुण आणि वृद्ध अशा सर्व वयोगटातील लोकांना कधी ना कधी जाणवते. असंतुलित आहार, चुकीची जीवनशैली, काही विशिष्ट औषधांचा नियमित वापर, अपुरे पाणी पिणे आणि सततचा ताण यांसारख्या अनेक कारणांमुळे ही समस्या उद्भवू शकते. बद्धकोष्ठतेची तीव्रता प्रत्येक व्यक्तीनुसार बदलते. काही लोकांना फक्त काही दिवसच याचा त्रास होतो, तर काहींना तो वारंवार होतो. कधीकधी, बद्धकोष्ठता इतकी गंभीर होऊ शकते की आठवड्यातून तीन ते चार दिवस शौचास होत नाही. या स्थितीमुळे गॅस, अपचन, आम्लपित्त आणि पोट जड होणे यांसारख्या पोटाच्या समस्या उद्भवू शकतात.
पोटात साचलेले मल कालांतराने सडू लागते आणि आतड्यांमध्ये जमा होऊ शकते, ज्यामुळे सूज, संसर्ग आणि बद्धकोष्ठतेशी संबंधित इतर समस्या निर्माण होतात. दीर्घकाळच्या बद्धकोष्ठतेमुळे पचनक्रिया बिघडते आणि जीवनसत्त्वे व खनिजे यांच्या शोषणातही अडथळा येऊ शकतो. बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी, संतुलित आहार, पुरेसे पाणी पिणे, दररोज हलका व्यायाम आणि आयुर्वेदिक घरगुती उपाय करणे महत्त्वाचे आहे. याव्यतिरिक्त, तणाव कमी करणे आणि शौचास नियमित जाणे यामुळे आतडे स्वच्छ आणि निरोगी राहण्यास मदत होते.
आयुर्वेदिक तज्ज्ञ डॉ. सुभाष गोयल सुचवतात की, “जर तुम्हाला बद्धकोष्ठतेचा त्रास होत असेल, तर तुमच्या आहारात सुधारणा करा. जास्त पाणी प्या आणि काही हर्बल उत्पादनांचे सेवन करा. त्रिफळा खाल्ल्याने बद्धकोष्ठतेवर उपचार होण्यास मदत होईल.”
तज्ज्ञ सुचवतात की, जर तुम्हाला तीन ते चार दिवसांपासून शौचास येत नसेल, तर झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्यासह एक चमचा ज्येष्ठमध खा. ज्येष्ठमध खाल्ल्याने बद्धकोष्ठतेवर उपचार होण्यास आणि पचनक्रिया सुधारण्यास मदत होते.
चला जाणून घेऊया की ज्येष्ठमध आणि त्रिफळा बद्धकोष्ठतेवर कसा उपचार करतात.
ज्येष्ठमध (Licorice)
ज्येष्ठमधाची चव गोड आणि ताजेतवाने करणारी असते. ही वनस्पती तोंडाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी प्रभावी मानली जाते, पण तुम्हाला माहित आहे का की ज्येष्ठमध खाल्ल्याने निरोगी पचनसंस्था राखण्यासही मदत होते? आयुर्वेदात, ज्येष्ठमध वात आणि पित्त दोषांना संतुलित करतो असे मानले जाते. तो आतड्यांचे अस्तर मऊ करतो आणि शौचास नरम करतो. ज्या लोकांना दीर्घकाळ बद्धकोष्ठतेचा त्रास आहे, त्यांनी ज्येष्ठमध खावे. ही वनस्पती पोट फुगणे नियंत्रित करते, गॅस, आम्लपित्त आणि अपचनापासून आराम देते. याच्या सेवनाने पचनक्रिया सुधारते आणि आतड्यांचे कार्य सुधारते.
त्रिफळा (Trifala)
त्रिफळा हे हरड, बहेडा आणि आवळा या तीन फळांचे मिश्रण आहे, जे बद्धकोष्ठता आणि अपचनासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे. त्रिफळा पावडरच्या सेवनाने आतडे स्वच्छ होतात आणि शौच मऊ होते. हे आतड्यांमध्ये साचलेले विषारी पदार्थ काढून टाकते आणि पचनसंस्था मजबूत करते. नियमित सेवनाने शौचास नियमित होते आणि पोट साफ होते. त्रिफळामध्ये सौम्य रेचक गुणधर्म आहेत, जे पोटातील जडपणा आणि बद्धकोष्ठतेपासून आराम देतात. तुम्ही त्रिफळा खाऊन दीर्घकाळच्या बद्धकोष्ठतेवरही उपचार करू शकता.
