How to take care of yourself mentally : कुटुंब, नातेवाईक, मित्र आणि समाज हे आपल्या जीवनाचा महत्त्वाचा भाग आहेत. कुटुंबाची जबाबदारी सांभाळण्याबरोबरच इतरांना मदत करणे आणि त्यांच्या गरजांची काळजी घेणे हीदेखील आपल्या संस्कृतीचा एक भाग आहे. मात्र, इतरांची काळजी घेताना आपण अनेकदा आपल्या स्वतःच्या गरजा, इच्छा आणि भावनांकडे दुर्लक्ष करतो.

त्यामुळे ही सवय हळूहळू आपल्या जीवनात असंतुलन निर्माण करू शकते. त्यामुळे इतरांची काळजी घेत असतानाच स्वतःच्या गरजांकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे. हे स्वार्थीपणाचे लक्षण नाही. तर स्वतःची काळजी घेण्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. आपल्या भावना समजून घेण्यासाठी, मन शांत ठेवण्यासाठी आणि तणाव कमी करण्यासाठी स्वतःसाठी थोडा वेळ काढणे आवश्यक आहे. स्वतःच्या गरजांची काळजी घेणे हा स्वार्थ नाही; तर गरजा समजून घेण्याचा एक प्रयत्न आहे. जर तुम्ही स्वतःपेक्षा इतरांना प्राधान्य देत असाल, तर खालील पद्धती तुम्हाला मदत करू शकतात.

स्वतःची काळजी

त्याग आणि समर्पणाला खूप महत्त्व दिले जाते. पण, आजच्या वेगवान जीवनात, प्रत्येकजण इतका व्यस्त आहे की, त्यांना स्वतःसाठी वेळच मिळत नाही. पालक आपल्या मुलांसाठी स्वतःच्या इच्छांचा त्याग करतात, कर्मचारी कामाच्या जबाबदाऱ्यांसाठी आपले वैयक्तिक आयुष्य बाजूला ठेवतात आणि अनेकजण तर कौटुंबिक सुखासाठी स्वतःच्या आवडीनिवडीही विसरतात. ही भावना कौतुकास्पद असली तरीही त्याला देखील काही मर्यादा असल्या पाहिजेत. जर एखादी व्यक्ती सतत इतरांच्या अपेक्षा पूर्ण करण्यावर लक्ष केंद्रित करत असेल आणि स्वतःच्या गरजांकडे सतत दुर्लक्ष करत असेल, तर तिच्यामध्ये असमाधान, तणाव आणि थकवा निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. म्हणूनच, स्वतःवर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे.

स्वतःला ओळखणे / स्वतःची जाणीव होणे

स्वतःच्या गरजांकडे लक्ष देणे म्हणजे स्वार्थीपणा नसतो. स्वार्थ म्हणजे जेव्हा एखादी व्यक्ती केवळ स्वतःच्या हिताचा विचार करते आणि इतरांच्या हिताकडे दुर्लक्ष करते. याउलट, स्वतःची काळजी घेणे म्हणजे आपल्या शारीरिक, मानसिक, भावनिक गरजा समजून घेणे. पुरेशी झोप घेणे, वेळेवर जेवणे, आरोग्याची काळजी घेणे, आपल्या छंदांसाठी वेळ काढणे आणि विश्रांती घेणे यादेखील महत्वाच्या गोष्टी आहेत. त्यामुळे हे विसरून चालणार नाही की, जेव्हा शरीर आणि मन निरोगी असतील, तेव्हाच आपण आपल्या जबाबदाऱ्या प्रभावीपणे पार पाडू शकू आणि इतरांना मदत करण्यासाठी उपलब्ध राहू शकू. आपल्या गरजा समजून घेण्यासाठी, आपल्यासाठी खरोखर काय महत्त्वाचे आहे हे आधी ठरवणे महत्त्वाचे आहे.

कोणते काम आधी करायचे हे ठरवणे

या तंत्रज्ञानाच्या युगात, सोशल मीडियामुळे स्वतःची इतरांशी तुलना करण्याची प्रवृत्तीही वाढली आहे. या शर्यतीत, आपल्या खऱ्या गरजा आणि कामांचा क्रम ओळखणे कठीण होते. प्रत्येक इच्छा ही गरज नसते आणि प्रत्येक सामाजिक अपेक्षा आवश्यक नसते. एखादी गोष्ट सातत्याने केल्याने जर आपल्या आरोग्यावर, वेळेवर किंवा मानसिक शांततेवर परिणाम होत असेल, तर त्यावर पुनर्विचार करण्यात काहीच हरकत नाही. जीवनाचा उद्देश केवळ जबाबदाऱ्या पार पाडणे नाही, तर जीवनात अर्थ आणि संतुलन निर्माण करणे हा देखील आहे. आपल्या स्वतःच्या गरजांकडे लक्ष देण्याइतकेच इतरांबद्दल संवेदनशील असणे महत्त्वाचे आहे. म्हणूनच, आपल्या प्राधान्यक्रमांमध्ये स्वतःचा समावेश करणे अत्यावश्यक आहे.