रात्री झोप येत नाही? मग ‘या’ ६ सवयी लगेच बदला; तज्ज्ञ म्हणाले, “शेवटची सवय प्रत्येकाला जमेलचं असं…”

सगळ्यात पहिली गोष्ट म्हणजे झोपेचे वातावरण. उबदार वातावरण, भरपूर प्रकाश आणि गोंगाट असलेल्या बेडरूममध्ये मेंदूला विश्रांती मोडमध्ये स्विच करणे कठीण जाऊ शकते. थंड वातावरण, अंधार आणि शांत असणाऱ्या खोलीत झोपण्याचा प्रयत्न करा. तुमची खोली १६°C ते २५°C तापमानात ठेवण्याचा प्रयत्न करा. त्याचबरोबर अंधार असला की, शरीराला झोप पटकन लागते. कारण रात्रीचा अंधार किंवा प्रकाश नसताना झोप आणणारे हार्मोन्स शरीरात सहज तयार होतात.

तर दुसरीकडे, सकाळचा प्रकाश याच्या उलट भूमिका बजावतो.सकाळी ९ वाजण्यापूर्वी सुमारे ३० मिनिटे सूर्यप्रकाशात किंवा नैसर्गिक तेज प्रकाशात बसणे किंवा राहणे फायदेशीर असते. हा प्रकाश शरीराच्या अंतर्गत घड्याळाचे नियमन करण्यास मदत करतो, दिवसा कधी सतर्क राहायचे आणि रात्री कधी शांत राहायचे हे सूचित करतो.

दिवसाच्या उत्तरार्धात दैनंदिन सवयी देखील झोपेची गुणवत्ता बदलू शकतात. कॉफी प्यायल्यास किंवा व्यायाम केल्यास घटक ऊर्जा आणि लक्ष केंद्रित करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. सवयी आदर्शरित्या दिवसाच्या पहिल्या काही तासात मर्यादित ठेवण्यात. दुपारनंतर कॉफी प्यायल्यास किंवा व्यायाम केल्यास रात्री शरीर झोपल्यावरही जास्त काळ सतर्क अवस्थेत राहते.

काम आणि विश्रांती यांच्यातील सीमा ठरवणे. रात्री उशिरापर्यंत काम करत राहिल्याने मन गुंतलेले राहते, आराम करणे कठीण होते. या कारणास्तव, झोपण्यापूर्वी किमान तीन तास आधी काम थांबवण्याचा सल्ला दिला जातो.

खाण्याच्या सवयी देखील यात भूमिका बजावू शकतात. जेवल्यावर लगेच एक तासाने झोपल्यास पचनसंस्था सक्रिय राहते. झोपेच्या सुमारे दोन तास रात्रीचे जेवण झालं तर शरीर अधिक आरामात त्याचे कार्य करू शकते.

त्यांनी सांगितलेली शेवटची सवय अनेकांना पाळणे सर्वात कठीण असू शकते. झोपण्यापूर्वी किमान एक तास आधी फोनकडे न पाहणे. मोबाईलमधील ब्लू लाईट मेलाटोनिनमध्ये व्यत्यय आणतो, जो शरीराला झोपेची वेळ झाल्याचे संकेत देणारा हार्मोन आहे.