नसांमध्ये साचलेले खराब कोलेस्ट्रॉल होईल कमी; फक्त भजीसाठी वापरलं जाणारं ‘हे’ १ पान खा!

अशाच एका हिरव्या पानाचा उल्लेख आयुर्वेदिक आणि पारंपरिक आहार पद्धतीत केला जातो. या पानाचा वापर भाजी किंवा पेयाच्या स्वरूपात केला जातो. त्यामुळे हे नेमके कोणते पान आहे, ते कसे खाल्ले जाते आणि कोलेस्ट्रॉलशी त्याचा संबंध काय सांगितला जातो? जाणून घेऊया.

आधी समजून घ्या, कोलेस्ट्रॉल म्हणजे काय?

कोलेस्ट्रॉल हा शरीरासाठी आवश्यक असलेला मेदासारखा पदार्थ आहे. शरीरातील पेशी, काही संप्रेरके आणि जीवनसत्त्वांच्या निर्मितीसाठी त्याची गरज असते. मात्र, रक्तातील कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण गरजेपेक्षा जास्त झाले किंवा त्याचे संतुलन बिघडले, तर आरोग्याच्या दृष्टीने चिंता निर्माण होऊ शकते.

रक्तातील कोलेस्ट्रॉलमध्ये LDL आणि HDL या दोन प्रकारांचा विशेष उल्लेख केला जातो. LDL म्हणजे कमी घनतेचे लिपोप्रोटीन, ज्याला सामान्यतः खराब कोलेस्ट्रॉल, असे म्हटले जाते. त्याचे प्रमाण वाढल्यास रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींमध्ये चरबीचे साठे तयार होण्याशी त्याचा संबंध असू शकतो. दुसरीकडे HDL म्हणजे उच्च घनतेचे लिपोप्रोटीन. त्याला चांगले कोलेस्ट्रॉल, असे म्हटले जाते. कारण- ते शरीरातील अतिरिक्त कोलेस्ट्रॉल यकृताकडे नेण्याच्या प्रक्रियेत भूमिका बजावते.

म्हणूनच केवळ कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यापेक्षा LDL, HDL आणि ट्रायग्लिसराइड्स यांचे संतुलन महत्त्वाचे मानले जाते.

ट्रायग्लिसराइड्सकडेही दुर्लक्ष नको

रक्तातील आणखी एक प्रकारची चरबी म्हणजे ट्रायग्लिसराइड्स. शरीराला ऊर्जेसाठी त्याची गरज असते; मात्र त्याचे प्रमाण वाढल्यास ते आरोग्यासाठी चिंतेचा विषय ठरू शकते. आहारातील अतिरिक्त साखर, जास्त कॅलरी, मद्यपान, वजन वाढणे आणि काही वैद्यकीय कारणांमुळे ट्रायग्लिसराइड्स वाढू शकतात.

त्यामुळे संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आवश्यक तपासण्या करणे महत्त्वाचे आहे.

‘ते’ हिरवे पान नेमके कोणते?

ज्या पानाचा उल्लेख पारंपरिक आहारात केला जातो, ते म्हणजे ओव्याचे पान. ओव्याच्या बियांप्रमाणेच त्याची पानेही काही ठिकाणी स्वयंपाकात वापरली जातात. या पानांची भाजी केली जाते; तर काही जण त्यांचा वापर घरगुती पेय तयार करण्यासाठीही करतात.

पारंपरिक वापरानुसार ओव्याची पाने पचनक्रिया सुधारण्यासाठी उपयोगी आहेत, असे मानले जाते. गॅस, पोट फुगणे किंवा अपचनासारख्या सामान्य तक्रारींमध्ये त्यांचा आहारातील वापर केला जातो. मात्र, कोलेस्ट्रॉल, ट्रायग्लिसराइड्स किंवा इतर आजारांवरील उपचारांसाठी हे पान उपयुक्त आहे, असा निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही.

ओव्याची पाने कशी वापरतात?

पारंपरिक पद्धतीने ओव्याची पाने स्वच्छ धुऊन घेतली जातात. त्यानंतर त्यात थोडे तीळ आणि काळी मिरी घालून बारीक वाटावे, अशी पद्धत सांगितली जाते. तयार झालेल्या मिश्रणात पाणी मिसळून, ते उकळले जाते आणि नंतर गाळून घेण्याची पद्धत काही ठिकाणी वापरली जाते.

मात्र, हे पेय किती प्रमाणात आणि किती वेळा घ्यावे, याबाबत सर्वांसाठी एकच नियम लागू होत नाही. विशेषतः आधीपासून कोलेस्ट्रॉलची औषधे सुरू असतील किंवा इतर आजार असतील, तर कोणताही घरगुती उपाय नियमितपणे सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

पचनापासून इतर तक्रारींपर्यंत वापर

ओव्याच्या पानांचा पारंपरिक वापर केवळ कोलेस्ट्रॉलपुरता मर्यादित नाही. पचन सुधारणे, गॅस आणि पोटातील अस्वस्थता कमी करणे यांसाठी त्यांचा वापर केला जातो. काही पारंपरिक पद्धतींमध्ये सर्दी-खोकला किंवा श्वसनाशी संबंधित किरकोळ तक्रारींसाठीही ओव्याचा उल्लेख आढळतो.

वजन वाढणे, संप्रेरकांचे असंतुलन, थायरॉईड किंवा मासिक पाळीशी संबंधित समस्या यांसारख्या स्थितींमध्ये मात्र केवळ ओव्याच्या पानांवर अवलंबून राहणे योग्य नाही. अशा तक्रारींचे कारण समजून घेण्यासाठी वैद्यकीय तपासणी आणि तज्ज्ञांचा सल्ला महत्त्वाचा आहे.

शेवटी महत्त्वाची गोष्ट…

कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी केवळ एखाद्या पानाच्या वापरावर किंवा घरगुती उपायावर अवलंबून राहणे योग्य नाही. संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल, वजन नियंत्रण आणि आवश्यक असल्यास डॉक्टरांनी दिलेली औषधे यांचा योग्य तो समन्वय साधणे महत्त्वाचे आहे. कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढलेली असल्यास रक्ततपासणी करून घेऊन, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

(टीप: ही माहिती सामान्य आहारविषयक आणि पारंपरिक वापरावर आधारित आहे. ओव्याची पाने कोलेस्ट्रॉल किंवा कोणताही आजार बरा करतात, असा वैद्यकीय दावा येथे करण्यात आलेला नाही. औषधे सुरू असतील किंवा कोणतीही आरोग्यविषयक समस्या असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊनच आहारात बदल करावा.)