Ajwain water benefits: चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, जेवणाच्या अनियमित वेळा, तळलेल्या पदार्थांचे अतिसेवन आणि अयोग्य जीवनशैलीमुळे गॅस, अपचन आणि पोट फुगणे यांसारख्या समस्या सामान्य झाल्या आहेत. अशा परिस्थितीत अनेकजण घरगुती उपायांचा अवलंब करतात. ओव्याचे पाणी हा असाच एक पारंपरिक घरगुती उपाय आहे, जो पचनाशी संबंधित समस्यांसाठी पूर्वीपासून वापरला जातो. योग आणि आरोग्य तज्ज्ञ हंसाजी योगेंद्र यांच्या मते, ओव्यामध्ये थायमोलसारखी काही संयुगे असतात. ही संयुगे पचनसंस्थेवर परिणाम करून पोटातील पेटके आणि अस्वस्थता कमी करण्यास मदत करू शकतात.
हंसाजी योगेंद्र यांच्या मते, ओव्याचे पाणी गॅस आणि पोट फुगण्याचा त्रास नियंत्रित करण्यास मदत करू शकते. ओव्यातील काही सक्रिय घटक पचनक्रियेला चालना देऊ शकतात, ज्यामुळे काही लोकांना गॅस, पोट फुगणे आणि जडपणापासून आराम मिळू शकतो. ओव्यातील प्रमुख सक्रिय घटकांपैकी एक असलेले थायमोल पचनक्रियेसाठी उपयुक्त ठरू शकते. चला, ओव्याचे पाणी पचनक्रियेसाठी कसे मदत करू शकते, हे जाणून घेऊया.
ओव्याचे पाणी गॅस, पोट फुगणे आणि जडपणा कमी करण्यास कशी मदत करते?
ओव्यातील काही संयुगे पचनक्रियेला मदत करू शकतात. त्याचे पाणी गॅस आणि पोट फुगणे यांसारख्या पचनाच्या समस्यांपासून काही प्रमाणात आराम देऊ शकते. विशेषतः जड जेवणानंतर अजमोदाचे सेवन केल्याने पोटातील जडपणा कमी होण्यास मदत होते, असे मानले जाते. सौम्य पोटदुखी आणि पोटातील पेटक्यांसाठीही ओव्याचा वापर पारंपरिक घरगुती उपाय म्हणून केला जातो.ओव्यातील काही संयुगे पचनमार्गाच्या स्नायूंना आराम देण्यास मदत करू शकतात. तसेच, थायमोलसारख्या संयुगांमध्ये सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्म असल्याचे काही अभ्यासांत आढळून आले आहे. त्यामुळे पचनसंस्थेतील काही हानिकारक सूक्ष्मजीवांची वाढ नियंत्रित करण्यास ओव्यातील घटक मदत करू शकतात.
ओव्याच्या पाण्याबद्दल संशोधन काय सांगते?
ओव्यामध्ये थायमोलसह विविध सक्रिय संयुगे आढळतात. ‘जर्नल ऑफ एथनोफार्माकोलॉजी’ आणि ‘एव्हिडन्स-बेस्ड कॉम्प्लिमेंटरी अँड अल्टरनेटिव्ह मेडिसिन’मध्ये प्रकाशित झालेल्या काही अभ्यासांमध्ये थायमोलचा पचनाशी संबंधित प्रक्रियांवर परिणाम होत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. यामुळे जठरातील आम्ल, पित्त आणि अमायलेज व लायपेज यांसारख्या पाचक विकरांच्या स्रावाला चालना मिळू शकते. पाचक विकर योग्य प्रमाणात तयार झाल्यास अन्नाचे पचन व्यवस्थित होण्यास मदत होते आणि त्यामुळे गॅस व पोट फुगण्याचा त्रास कमी होऊ शकतो.
ओव्यामध्ये आकुंचनरोधक आणि वातहारक गुणधर्म असल्याचेही मानले जाते. प्रयोगशाळा आणि प्राण्यांवरील काही अभ्यासांमध्ये थायमोल आतड्यांच्या गुळगुळीत स्नायूंवर परिणाम करू शकते, असे आढळले आहे. यामुळे पोट व आतड्यांमधील अनावश्यक आकुंचन आणि पेटके कमी होण्यास तसेच अडकलेला गॅस बाहेर पडण्यास मदत होऊ शकते. परिणामी, पोटातील जडपणा आणि अस्वस्थता कमी होऊ शकते.
ओव्याच्या बाष्पशील तेलांमध्ये थायमोल आणि गामा-टर्पिनिन (γ-टर्पिनिन) यांसारखी संयुगे आढळतात. ‘जर्नल ऑफ फूड सायन्स’सह काही सूक्ष्मजीवविषयक अभ्यासांमध्ये अजमोदाच्या अर्काने ई. कोलाय, साल्मोनेला आणि हेलिकोबॅक्टर पायलोरी यांसारख्या काही जीवाणूंच्या वाढीवर परिणाम केल्याचे दिसून आले आहे.
पचनसंस्थेतील काही हानिकारक जीवाणूंच्या वाढीमुळे अन्नाचे किण्वन होऊन अतिरिक्त वायू तयार होऊ शकतो. त्यामुळे ओव्यातील काही संयुगे अशा सूक्ष्मजीवांच्या वाढीवर परिणाम करून गॅस कमी करण्यास मदत करू शकतात. मात्र, यातील अनेक निष्कर्ष प्रयोगशाळा किंवा प्राण्यांवरील अभ्यासांवर आधारित आहेत. त्यामुळे ओव्याचे पाणी पचनाच्या प्रत्येक समस्येवर निश्चित उपचार आहे, असे म्हणता येत नाही.काही अभ्यासांमध्ये ओव्यामुळे पोट रिकामे होण्याच्या प्रक्रियेत सुधारणा होऊ शकते, असेही आढळून आले आहे. त्यामुळे जड किंवा तळलेले पदार्थ खाल्ल्यानंतर पोटात अन्न जास्त वेळ साचून राहण्याची भावना कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
ओव्याचे पाणी बनवण्याचे दोन सोपे मार्ग
ओव्याचे पाणी बनवण्याची पहिली पद्धत म्हणजे, एक चमचा ओव्याच्या बिया एका ग्लास पाण्यात रात्रभर भिजत ठेवणे. सकाळी हे पाणी गाळून प्यावे.
दुसऱ्या पद्धतीत, एक चमचा ओव्याच्या बिया दोन कप पाण्यात सुमारे ५ मिनिटे उकळाव्यात. त्यानंतर हे पाणी थंड होऊ द्यावे आणि गाळून प्यावे. चवीनुसार त्यात थोडे काळे मीठ किंवा लिंबाचा रसही घालू शकता.
गॅस, अपचन किंवा पोट फुगण्याचा त्रास वारंवार होत असल्यास केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता त्यामागचे कारण जाणून घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
