Bael Patra Benefits : कधी अचानक अतिसार (दस्त) तर कधी त्रासदायक बद्धकोष्ठता तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीत कोणी अशा समस्येने त्रस्त आहात का? जर होय, तर याचे कारण ‘इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम’ (IBS) असू शकते. या समस्येवर आपल्याच अंगणात किंवा मंदिराच्या आवारात आढळणारे महादेवाला प्रिय असलेले ‘बेलपत्र’ अत्यंत गुणकारी आणि संजीवनी ठरत आहे.

उत्तर प्रदेशातील बलिया येथील राजकीय आयुर्वेदिक रुग्णालयाच्या चिकित्साधिकारी डॉ. वंदना तिवारी यांनी बेलपत्राच्या औषधी गुणधर्मांबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे. याबद्दलची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे:

महादेवाचे प्रिय बेलपत्र आरोग्यासाठी संजीवनी (Bael Leaves: A Remedy for Health Problems)

सनातन परंपरेत तीन पानांचे बेलपत्र महादेवाच्या त्रिशूल आणि तीन डोळ्यांचे प्रतीक मानले जाते. ज्याप्रमाणे त्रिशूल दुष्ट शक्तींचा नाश करतो, त्याचप्रमाणे बेलपत्र शरीरातील अनेक आजारांचा संहार करते. बेलफळाचे सरबत किंवा मुरंबा आपण सर्वजण आवडीने खातो, परंतु त्याच्या पानांमध्येही पचनसंस्थेचे विकार दूर करण्याचे अफाट सामर्थ्य आहे.

हेही वाचा

IBS आणि पचनाच्या समस्यांवर रामबाण उपाय (Effective Treatment for IBS and Digestive Issues)

डॉ. वंदना तिवारी यांच्या मते, बेलपत्राचा मुख्य उपयोग पचनसंस्थेशी (Digestive System) संबंधित आजारांवर केला जातो.

  • आयबीएस मधील आराम (Relief in IBS): ‘इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम’ (IBS) मुळे आतड्यांना सूज येते. यामध्ये रुग्णाला कधी तीव्र अतिसार तर कधी बद्धकोष्ठतेचा सामना करावा लागतो. बेलपत्र या दोन्ही परस्परविरोधी स्थितींमध्ये आंतड्यांचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करते.
  • इतर आजार (Other Conditions): अपचन (Indigestion), पित्त/अ‍ॅसिडिटी (Acidity) आणि अतिसार (Diarrhea) यांसारख्या समस्यांवर बेलपत्र अत्यंत फायदेशीर ठरते.
हेही वाचा

बेलपत्राचा वापर कसा करावा? (How to Use Bael Leaves)

  • पावडर किंवा चूर्ण (Bael Leaf Powder): IBS आणि पचनाच्या समस्यांमध्ये बेलपत्रा पानांची वाळवून बनवलेली पावडर (चूर्ण) किंवा बेलफळाचा गर अत्यंत उपयुक्त मानला जातो.
  • योग्य प्रमाण (Dosage): डॉक्टरांच्या मते, बेलपत्राच्या चूर्णाचा अर्धा चमचा सकाळी आणि अर्धा चमचा संध्याकाळी सेवन करणे आरोग्यदायी ठरते.
हेही वाचा

ही चूक अजिबात करू नका: तज्ज्ञांचा सल्ला (Precautions and Expert Advice)

बेलपत्र जितके गुणकारी आहे, तितकाच त्याचा वापर करताना योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे:

  • बद्धकोष्ठतेमध्ये सावधगिरी (Caution in Constipation): केवळ बद्धकोष्ठतेची (कब्ज) तक्रार असल्यास बेलपत्राचा अतिवापर टाळावा, कारण यामुळे पोट अधिक साफ न होण्याची शक्यता असते.
  • वैद्यकीय सल्ला अनिवार्य (Medical Consultation Required): कोणत्याही आयुर्वेदिक औषधाचा वापर करण्यापूर्वी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. प्रत्येक आजाराचे स्वरूप आणि व्यक्तीची शारीरिक प्रकृती वेगळी असते, त्यामुळे डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखालीच याचे योग्य प्रमाणात सेवन करावे.

तुम्हाला IBS ची लक्षणे किंवा बेलपत्राचे इतर आयुर्वेदिक उपयोग जाणून घ्यायचे आहेत का?