श्रावण महिन्यात आवळा खाणे का ठरते वरदान? डॉ. हंसा योगेंद्र यांनी सांगितले ‘सुपरफूड’ आवळा खाण्याचे जबरदस्त फायदे

व्हिटॅमिन सी, अँटीऑक्सिडंट्स आणि अनेक आवश्यक पोषक तत्वांनी समृद्ध असलेला आवळा शरीराला आतून तंदरुस्त करण्यास मदत करू शकतो. आवळा हे लहान आकाराचे हिरवट-पिवळे आंबट फळ आहे, ज्याला अनेकदा सुपर फूड म्हटले जाते. त्याची चव आंबट असली तरी, तो रस, पावडर, चटणी, मुरब्बा आणि लोणचे अशा अनेक स्वरूपात सहज खाल्ला जाऊ शकतो. चला, तज्ञांकडून जाणून घेऊया की दररोज एक आवळा खाल्ल्याने तुमच्या आरोग्याला कसा फायदा होऊ शकतो.

रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत होते (Strengthens immunity)

आवळा व्हिटॅमिन सीचा एक उत्कृष्ट स्रोत आहे. व्हिटॅमिन सी शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यास आणि संसर्गाशी लढणाऱ्या रोगप्रतिकारक पेशींचे कार्य सुधारण्यास मदत करते. पावसाळ्यात सर्दी, खोकला आणि विषाणूजन्य संसर्ग टाळण्यासाठी आवळा एक चांगला पर्याय असू शकतो. तुम्ही कच्चा आवळा, आवळा कँडी, आवळा पावडर किंवा आवळ्याचा मुरब्बा म्हणून खाऊ शकता.

मेंदूच्या आरोग्यात सुधारणा (Improvement in brain health)

आवळ्यामध्ये असलेले अँटीऑक्सिडंट्स आणि सायट्रिक ऍसिड शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास मदत करू शकतात. यामुळे मेंदूच्या पेशींचे नुकसान होण्यापासून संरक्षण होते. काही संशोधनानुसार, अल्झायमर आणि स्ट्रोकसारख्या आजारांचा धोका कमी करण्यासही मदत होऊ शकते, तथापि या विषयावर अधिक संशोधनाची आवश्यकता आहे.

मधुमेहाच्या रुग्णांसाठीही वरदान (A boon for diabetic patients too)

अनेक संशोधनांमध्ये हे सिद्ध झाले आहे की आवळ्याच्या सेवनाने मधुमेह नियंत्रणात येतो. आवळा इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत करू शकतो. त्यामध्ये असलेले क्रोमियम ग्लुकोजच्या चयापचयात भूमिका बजावते. पण, याला मधुमेहाच्या औषधांचा पर्याय मानू नये आणि रुग्णांनी त्यांच्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसारच त्याचे सेवन करावे.

रोज एक आवळा खाल्ल्याने त्वचा चमकदार आणि तरुण राहते.

आवळ्यामध्ये असलेले अँटीऑक्सिडंट्स फ्री रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून त्वचेचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. त्यात मुबलक प्रमाणात असलेले व्हिटॅमिन सी कोलेजनच्या निर्मितीस प्रोत्साहन देते, ज्यामुळे त्वचा घट्ट राहते. त्याच्या नियमित सेवनाने त्वचेवरील सुरकुत्या, बारीक रेषा आणि पिगमेंटेशन कमी होण्यास मदत होते. याशिवाय, आवळ्यातील बॅक्टेरियाविरोधी गुणधर्म त्वचेच्या संसर्गापासून संरक्षण करण्यास देखील मदत करू शकतात.

केस जाड आणि काळे होतात.

आवळा केसांच्या मुळांचे पोषण करण्यास आणि त्यांची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करतो. याला नैसर्गिक हेअर टॉनिक मानले जाते. आवळ्याचे तेल किंवा नारळ किंवा तिळाच्या तेलात मिसळलेली आवळ्याची पावडर लावल्याने कोंडा आणि कोरड्या टाळूची समस्या कमी होऊ शकते. नियमित वापरामुळे केस अकाली पांढरे होण्याची प्रक्रिया देखील मंदावली जाऊ शकते.

डोळ्यांची दृष्टी वाढवण्यासाठी हे प्रभावी आहे

व्हिटॅमिन सी शिवाय आवळ्यामध्ये व्हिटॅमिन ए देखील असते, जे डोळ्यांचे आरोग्य सुधारते. त्याचे अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म डोळ्यांना ऑक्सिडेटिव्ह नुकसानापासून वाचवण्यास आणि वाढत्या वयाशी संबंधित डोळ्यांच्या काही समस्यांचा धोका कमी करण्यास मदत करतात.

हृदयाच्या आरोग्यात सुधारणा होते

आवळ्यामध्ये असलेले अँटीऑक्सिडंट्स, पोटॅशियम आणि फायटोन्यूट्रिएंट्स हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासाठी खूप प्रभावी मानले जातात. हे खराब (LDL) कोलेस्ट्रॉलचे ऑक्सिडेशन कमी करण्यास, रक्तदाब नियंत्रित करण्यास आणि रक्तवाहिन्यांचे कार्य सुधारण्यास मदत करू शकते. हे हृदयविकारांचा धोका कमी करण्यास मदत करते.

सांध्यांच्या वेदना आणि सूजेमध्ये आराम मिळू शकतो

आवळ्याचे दाहक-विरोधी गुणधर्म सांध्यांमधील सूज आणि वेदना कमी करण्यास मदत करू शकतात. हे ऑस्टियोआर्थरायटिससारख्या समस्यांमध्ये सांध्यांची लवचिकता सुधारण्यास मदत करू शकते. तथापि, याला उपचाराचा पर्याय मानू नये.

आवळा कसा खावा?

आवळा अनेक प्रकारे खाल्ला जाऊ शकतो. तो कच्चा, रस, पावडर किंवा चटणी आणि मुरब्बा म्हणून खाल्ला जाऊ शकतो. जर तुम्हाला रस प्यायचा असेल तर सकाळी २०-३० मिली आवळ्याचा रस एका ग्लास कोमट पाण्यात मिसळून घेऊ शकता. तथापि, ज्या लोकांना पचनाचा त्रास आहे त्यांच्यासाठी आवळ्याचे सेवन फायदेशीर नाही, त्यामुळे जर ॲसिडिटीची समस्या असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

त्वचा आणि केसांसाठी याचा वापर करा

आवळा पावडर दह्यात किंवा गुलाब पाण्यात मिसळून फेस पॅक बनवता येतो. त्याच वेळी, आवळ्याच्या तेलाने डोक्याला मालिश केल्याने केस आणि टाळूचे पोषण होऊ शकते. घरी आवळा पावडर बनवण्यासाठी, आवळा चांगला वाळवून बारीक वाटून घ्या आणि हवाबंद डब्यात साठवून ठेवा.

टीप : हा लेख प्राप्त माहितीवर आधारित आहे. कोणताही उपचार, औषधांमध्ये बदल किंवा पूरक आहार सुरू करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा योग्य आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.