Simple home remedy for constipation relief : तुम्हालाही बद्धकोष्ठतेचा त्रास होतो का? पोट साफ होण्यासाठी दररोज सकाळी लॅक्सेटिव्ह किंवा गोळ्यांचा आधार घ्यावा लागतो का? तर गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्टच्या (पचनसंस्थेच्या तज्ञांच्या) मते, दीर्घकाळ या औषधांवर अवलंबून राहिल्याने तुमच्या आतड्यांचे कार्य कमकुवत होऊ शकते. निरोगी पचनसंस्था आणि नैसर्गिकरित्या आतड्यांची स्वच्छता होण्यासाठी, औषधांपेक्षा तुमचा आहार आणि जीवनशैली अधिक महत्त्वाची आहे. आहार, पुरेसे पाणी आणि नियमित योगासारखे छोटे पण प्रभावी बदल केवळ बद्धकोष्ठता दूर करू शकत नाहीत, तर तुमच्या आतड्यांचे आरोग्यही मजबूत करू शकतात.
भारतीय योगगुरू, लेखिका, संशोधिका आणि टीव्ही व्यक्तिमत्व, डॉक्टर हंसा योगेंद्र यांच्या मते, बद्धकोष्ठता ही आजकाल एक सामान्य समस्या बनली आहे. अनेक लोक, जेव्हा सकाळी शौचास साफ होत नाही, तेव्हा लगेचच हर्बल चहा, एरंडेल तेल किंवा इतर रेचक औषधांचा आधार घेतात, ज्याचे आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतात. तज्ज्ञांच्या मते, बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळवण्यासाठी दैनंदिन दिनचर्या, आहार, पाणी, शारीरिक हालचालींकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. काही लोकांसाठी, नियमित फायबरयुक्त आहार, पुरेसे पाणी आणि हलका व्यायाम नियमित शौचास होण्यास मदत करू शकतो. चला, तर तज्ज्ञांकडून अशा ५ सवयींबद्दल जाणून घेऊया ज्या बद्धकोष्ठतेवर उपचार करू शकतात आणि पचनक्रिया सुधारू शकतात.
ही ४ योगासने मन शांत ठेवण्यास आणि तणाव कमी करण्यास मदत करू शकतात. दररोज योग्य पद्धतीने योगासने केल्याने शरीर आणि मनाला अनेक फायदे मिळू शकतात. ही योगासने नेमकी कशी करायची, हे योगगुरूंकडून जाणून घ्या.
पाणी
जर तुम्हाला बद्धकोष्ठतेचा त्रास होत असेल. तर जागे झाल्यावर लगेच एक ग्लास कोमट पाणी प्या. रात्रीच्या झोपेनंतर सकाळी पाणी प्यायल्याने शरीर हायड्रेट होते आणि पचनक्रिया सुधारते. पाणी प्यायल्यानंतर, तुम्ही पोटाचे हलके व्यायाम किंवा हालचाली करू शकता. सकाळी शौचास जाण्यासाठी एक नियमित वेळ ठरवल्यानेही बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळण्यास मदत होऊ शकते. जर तुम्हाला लगेच शौचास झाले नाही, तर जोर लावू नका. हळूहळू आपल्या शरीराला नियमित नित्यक्रमाची सवय लावण्याचा प्रयत्न करा.
फायबर
बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी तुमच्या आहारात पुरेसे फायबरचे प्रमाण वाढवणे आवश्यक आहे. दररोज अंदाजे २५-३० ग्रॅम फायबरचे सेवन करा. पण, फायबरचे प्रमाण व्यक्तीचे वय, लिंग आणि आरोग्य यानुसार बदलू शकते. फायबरसाठी, भाज्या, कडधान्ये, संपूर्ण धान्य आणि फळांचा आहारात समावेश करा. नाश्त्यासाठी, व्हेजिटेबल ओट्स किंवा लापशी, व्हेजिटेबल पोहे, इडली-सांबार, किंवा व्हेजिटेबल बेसन किंवा मूग डाळीचा चिला खा. मूग, मसूर, हरभरा, राजमा आणि हिरवे वाटाणे यांसारखी कडधान्ये देखील फायबरचे स्रोत आहेत. आपल्या आहारात गव्हाची पोळी, ब्राऊन राईस आणि धान्यांची ब्रास समावेश केल्याने बद्धकोष्ठता टाळण्यास मदत होऊ शकते.
जर तुम्हाला बद्धकोष्ठतेचा त्रास होत असेल, तर दररोज एक फळ खा. पपई, पेरू, अंजीर, किवी यांसारखी फळे उत्तम आहेत. तसेच, आपल्या आहारात कमी प्रमाणात सुकामेवा, बिया आणि सुकी फळे यांचा समावेश करा.
मनुका आणि अंजीर
जर तुम्हाला बद्धकोष्ठतेचा त्रास होत असेल, तर दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी मनुका आणि अंजीर यांचे सेवन करा. सकाळी ८-१० काळे मनुके किंवा रात्रभर भिजवलेले मनुके खा. सकाळी दोन सुकी अंजीर खाणे देखील फायदेशीर आहे. फायबरचे प्रमाण वाढवताना पुरेसे द्रवपदार्थ पिण्याचे लक्षात ठेवा. फायबरचे प्रमाण एकदम वाढवल्यास काही लोकांना गॅस आणि पोट फुगण्याचा त्रास होऊ शकतो, म्हणून ते हळूहळू वाढवणे उत्तम आहे.
त्रिफळा आणि इसबगोल
जर तुम्हाला बद्धकोष्ठतेपासून आराम हवा असेल, तर त्रिफळा आणि इसबगोल वापरून पहा. त्रिफळा हरितकी, बहेडा आणि आवळा यांपासून तयार केला जातो आणि आयुर्वेदात पचनक्रिया व शौचास मदत करण्यासाठी वापरला जातो. काही दिवस त्रिफळा किंवा इसबगोलचे सेवन केल्याने बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळू शकतो. इसबगोल हे एक विद्राव्य फायबर आहे जे पाणी शोषून घेते आणि शौचास मऊ व दाट होण्यास मदत करते. त्याचे सेवन भरपूर पाण्यासोबत करणे महत्त्वाचे आहे.
एरंडेल तेल
बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळवण्यासाठी एरंडेल तेलाचे सेवन करा. एरंडेल तेल इतर उपायांपेक्षा वेगळे आहे. एक उत्तेजक आणि रेचक आहे आणि शौचास होण्यास मदत करू शकते. यामुळे पोटात पेटके येणे, मळमळ किंवा अतिसार होऊ शकतो, म्हणून त्याचे दररोज सेवन करणे टाळा.
कोणती योगासने बद्धकोष्ठतेवर मदत करू शकतात
पचनक्रिया आणि आतड्यांची हालचाल सुरळीत ठेवण्यासाठी काही हलकी योगासनेही मदत करू शकतात. योगा एक्सपर्टच्या मते, बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळवण्यासाठी दररोज मार्जरी आसन-बितिलासन (Cat-Cow Pose), पवनमुक्तासन, हलके स्पाइनल ट्विस्ट, पोटातून खोल श्वास घेण्याचा सराव, शवासन आणि निस्पंद भाव करता येतो. ही योगासने आपल्या क्षमतेनुसार हळूहळू आणि आरामात करावीत. कोणतेही आसन करताना वेदना किंवा अस्वस्थता जाणवल्यास तलगेच थांबवावे.
जर बद्धकोष्ठता कायम राहिली, तर त्याचे कारण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. चांगला आहार, पुरेसे पाणी पिणे आणि नियमित शारीरिक हालचाल करूनही बद्धकोष्ठता कायम राहिल्यास, केवळ घरगुती उपायांचा अवलंब करण्याऐवजी, त्याचे कारण ओळखणे महत्त्वाचे आहे. काही विशिष्ट औषधे, निर्जलीकरण, कमी शारीरिक हालचाल आणि इतर आरोग्य समस्यांमुळेही बद्धकोष्ठता होऊ शकते. काही लोकांमध्ये तणाव आणि चिंता यामुळेही पचनाच्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे, आपल्या दैनंदिन जीवनात पुरेशी विश्रांती, नियमित झोप, हलका व्यायाम आणि तणाव कमी करणाऱ्या गोष्टींचा समावेश करणे फायदेशीर ठरेल.
