High Blood Pressure Management Tips: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत ताण, अनियमित आहार आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे उच्च रक्तदाब (हाय बीपी) ही समस्या झपाट्याने वाढताना दिसते. सकाळपासून रात्रीपर्यंतच्या स्पर्धात्मक वातावरणात माणूस स्वतःकडे दुर्लक्ष करतो आणि त्याचे दुष्परिणाम आरोग्यावर उमटू लागतात. अनेकांना एकदा उच्च रक्तदाबाची समस्या सुरू झाली की आयुष्यभर औषधे घ्यावी लागतात अशी भीती वाटते.
याच पार्श्वभूमीवर योगगुरू बाबा रामदेव यांनी काही उपाय सुचवले असल्याची चर्चा रंगली आहे. त्यांच्या मते, जीवनशैलीत ठराविक बदल आणि काही प्राणायामांचा नियमित सराव केल्यास उच्च रक्तदाब नियंत्रणात ठेवता येऊ शकतो.
उच्च रक्तदाब वाढण्यामागची कारणे
ताणतणाव, अयोग्य आहार, झोपेचा अभाव, व्यायामाचा अभाव आणि आनुवंशिकता या सर्व कारणांचा परिणाम शरीरावर होतो. सतत तणावाखाली राहिल्यास रक्तदाब वाढू शकतो. त्यातच जास्त मीठ, तेलकट व प्रक्रिया केलेले अन्न यामुळेही धोका वाढतो. काही कुटुंबांमध्ये ही समस्या आनुवंशिक असू शकते, त्यामुळे काळजी अधिक घ्यावी लागते.
‘हे’ ८ प्राणायाम ठरू शकतात उपयुक्त?
योगाभ्यास हा शरीर आणि मन संतुलित ठेवण्याचा प्रभावी मार्ग मानला जातो. बाबा रामदेव यांनी पुढील आठ प्राणायामांचा नियमित सराव करण्याचा सल्ला दिला आहे:
भस्त्रिका
कपालभाती
बाह्य प्राणायाम
उज्जायी
अनुलोम-विलोम
भ्रामरी
उद्गीत
प्रणव
हे सर्व प्राणायाम सावकाश, शांत गतीने आणि योग्य पद्धतीने करावेत असे सांगितले जाते. नियमित श्वसनाभ्यासामुळे मन शांत राहण्यास मदत होऊ शकते. ताण कमी झाल्यास रक्तदाबावरही सकारात्मक परिणाम दिसू शकतो, अशी शक्यता व्यक्त केली जाते.
लौकीचा रस खरोखर फायदेशीर?
योगगुरूंनी लौकीच्या रसाबद्दलही विशेष उल्लेख केला आहे. सकाळी किंवा संध्याकाळी सुमारे २०० ते २५० ग्रॅम लौकीचा रस घेतल्यास शरीराला लाभ होऊ शकतो असे सांगितले जाते. मात्र, लौकी कडू नसावी याची खात्री करणे अत्यावश्यक आहे.
रस अधिक पौष्टिक बनवण्यासाठी त्यात आवळा, तुळस, पुदिना आणि लिंबूरस मिसळू शकता. ज्यांना थंडीचा त्रास होतो त्यांनी लौकीचे सूप करून सेवन करावे, असा सल्लाही दिला जातो.
औषधांऐवजी जीवनशैलीत बदल?
उच्च रक्तदाब ही गंभीर समस्या असली तरी जीवनशैलीत सकारात्मक बदल केल्यास त्यावर नियंत्रण मिळवता येऊ शकते. नियमित व्यायाम, संतुलित आहार, ताणमुक्त जीवनशैली आणि योगाभ्यास या गोष्टींचा समन्वय साधल्यास आरोग्य सुधारण्याची शक्यता वाढते.
तज्ज्ञांच्या मते, कोणताही उपाय सुरू करण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे; कारण प्रत्येक व्यक्तीची प्रकृती आणि आरोग्यस्थिती वेगळी असते.
उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढत असताना, नैसर्गिक पद्धतींची चर्चा पुन्हा एकदा रंगली आहे. रोजच्या आयुष्यात काही साधे बदल केले तर आरोग्याचा तोल पुन्हा साधता येईल का हा प्रश्न अनेकांच्या मनात आहे. योग्य मार्गदर्शन आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न केल्यास उत्तर शोधणे कदाचित अवघड नसेल.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
