Banana Wafers VS Potato Wafers: लवकरच नवरात्रीला सुरुवात होणार असल्याने या काळात अनेक जण उपवास करतात. भारतीय संस्कृतीत उपवासाला धार्मिक महत्त्व असल्याने या दिवशी अनेक जण आपल्या नेहमीच्या आहारापेक्षा वेगळे पदार्थ खातात. साबुदाणा खिचडी, साबुदाणा वडे, बटाट्याची भाजी, शेंगदाणे, राजगिरा, भगर, फळे, दूध, दही, मखाना, तसेच विविध प्रकारचे वेफर्स असे अनेक पदार्थ उपवासाच्या ताटात दिसतात. विशेषतः बटाट्याचे किंवा केळ्याचे वेफर्स हे चटकदार आणि कुरकुरीत असल्याने उपवासात अनेकांना आवडतात. पण, हे पदार्थ किती प्रमाणात आणि कोणत्या पद्धतीने तयार केले गेले आहेत, याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
केळी वेफर्स आणि बटाट्याचे वेफर्स – कोणते चांगले?
१. कॅलरीजच्या दृष्टीने
दोन्ही वेफर्स तळलेले असल्यामुळे कॅलरीजचे प्रमाण वाढते. केळीचे काप तेल शोषून घेतल्यास तेही उच्च कॅलरीजचे स्नॅक बनतात. त्यामुळे “केळीचे वेफर्स म्हणजे हलके” असे समजणे योग्य नाही.
२. चरबीचे प्रमाण
वेफर्स कसे तयार केले आहेत यावर चरबीचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असते. भरपूर तेलात तळलेले केळी किंवा बटाट्याचे वेफर्स दोन्हीमध्ये चरबी जास्त असू शकते. त्यामुळे कमी तेलात भाजलेले किंवा एअर-फ्राय केलेले पर्याय तुलनेने चांगले ठरतात.
३. पोटॅशियम
केळ्यामध्ये नैसर्गिकरीत्या पोटॅशियम आढळते. त्यामुळे केळ्याच्या वेफर्समध्ये काही प्रमाणात पोटॅशियम मिळू शकते. मात्र, प्रक्रिया आणि तळण्यामुळे त्याला ताज्या केळीसारखा पोषणात्मक फायदा समजू नये. बटाट्यातही पोटॅशियम असते.
४. कार्बोहायड्रेट्स आणि ऊर्जा
दोन्ही पदार्थांमध्ये कार्बोहायड्रेट्स असतात आणि ते शरीराला ऊर्जा देतात. उपवासात भूक लागल्यावर थोड्या प्रमाणात घेतल्यास ऊर्जा मिळू शकते; मात्र मोठ्या प्रमाणात खाल्ल्यास एकूण कॅलरीज वाढू शकतात.
५. फायबर
केळी आणि बटाटा या दोन्हीमध्ये मूळ पदार्थाच्या स्वरूपात फायबर असते. मात्र, पातळ काप करून प्रक्रिया व तळण्यामुळे मिळणारा एकूण आहारातील फायदा संपूर्ण फळ किंवा कंद खाण्याइतका नसतो.
६. मिठाचा मुद्दा महत्त्वाचा
वेफर्समध्ये वरून मोठ्या प्रमाणात मीठ घातलेले असू शकते. त्यामुळे कोणते वेफर्स निवडले यापेक्षा त्यात किती प्रमाणात मीठ वापरले आहे हे लक्षात घेणेही महत्त्वाचे आहे. उच्च रक्तदाबाचा त्रास असणाऱ्यांनी विशेष काळजी घ्यावी.
७. तळण्याची पद्धत सर्वांत महत्त्वाची
घरच्या घरी कमी तेलात तयार केलेले वेफर्स आणि बाजारातील वारंवार तेलात तळलेले पॅकबंद वेफर्स यांची तुलना करता, तयारीची पद्धत आरोग्याच्या दृष्टीने अधिक महत्त्वाची ठरू शकते.
मग केळी वेफर्स की बटाट्याचे वेफर्स?
फक्त ‘केळी की बटाटा’, असा प्रश्न असेल, तर स्पष्ट विजेता निवडणे शक्य नाही. दोन्हीचे फायदे-तोटे आहेत. आरोग्याच्या दृष्टीने कमी तेलात तयार केलेले, कमी मिठाचे आणि मर्यादित प्रमाणातील वेफर्स अधिक महत्त्वाचे आहेत. शक्य असल्यास उपवासातील स्नॅक म्हणून ताजे फळ, दही, मखाना किंवा भाजलेले शेंगदाणे यांसारखे कमी प्रक्रिया केलेले पर्याय अधिक पौष्टिक ठरू शकतात.
