महिलांच्या आरोग्याविषयी अनेक प्रश्न नेहमीच चर्चेत असतात जसे की, केस गळणे, सततचा थकवा, चेहऱ्यावरची चमक जाणे किंवा पाळी अनियमित असणे. या समस्यांवर मात करण्यासाठी लाइफस्टाइलमध्ये बदल करणे किंवा सप्लीमेंट्स घेणे हा अनेकांचा मार्ग असतो. असाच एक प्रयोग एका महिलेने केला, जिने सलग ३ महिने दररोज एक मोठा चमचा काळे तीळ खाल्ले. यामुळे तिच्या आरोग्यात काय बदल झाले? यामागचे वैज्ञानिक कारण काय आहे? हे आपण तज्ज्ञांकडून सविस्तर जाणून घेऊया.

रोजच्या सेवनानंतर झालेले बदल ( Changes Experienced After Daily Consumption)

लाइफस्टाइल मेडिसिन तज्ज्ञ डॉ. श्रेया गर्ग यांनी सोशल मीडियावर एका महिलेचा अनुभव शेअर केला आहे. या महिलेला केस गळणे, कमकुवत ऊर्जा आणि त्वचेची चमक कमी होणे अशा समस्या होत्या. तसेच तिच्या रक्त तपासणीत रक्ताची हलकी कमतरता (अॅनिमिया) आणि कॅल्शियमची पातळी कमी असल्याचे समोर आले होते.

त्यानंतर तिने दररोज आहारात अर्धा ते एक चमचा काळे तीळ समाविष्ट केले. सलग ३ महिने हा प्रयोग केल्यानंतर तिला खालीलप्रमाणे सकारात्मक बदल जाणवले:

  • केस गळणे कमी झाले: आधीच्या तुलनेत केस गळण्याचे प्रमाण रोखले गेले.
  • ऊर्जेची पातळी वाढली: शरीरात अधिक ऊर्जा आणि ताजेतवाने वाटू लागले.
  • त्वचेचा पोत सुधारला: त्वचा पूर्वीपेक्षा अधिक निरोगी आणि चमकदार दिसू लागली.
  • मासिक पाळी नियमित झाली: पाळी येण्याच्या दिवसांमध्ये पूर्वीपेक्षा अधिक नियमितता आली.

जरी हा एका महिलेचा वैयक्तिक अनुभव असला, तरी प्रत्येकाला याचे तसेच परिणाम मिळतील असे नाही.

काळ्या तीळांमधील पोषक घटक ( Nutrients Found in Black Sesame Seeds)

डॉ. श्रेया गर्ग यांच्या मते, काळ्या तीळामध्ये शरीरासाठी आवश्यक असणारे अनेक घटक जसे की लोह, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, हेल्दी फॅट्स आणि अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर प्रमाणात असतात.

  • लोह (Iron): शरीरात हिमोग्लोबिन तयार करण्यासाठी लोह अत्यंत गरजेचे असते. याची कमतरता झाल्यास थकवा, अशक्तपणा आणि केस गळणे यांसारख्या समस्या उद्भवतात.
  • कॅल्शियम (Calcium): हे हाडे आणि दात मजबूत ठेवण्यासोबतच स्नायूंच्या कार्यासाठी मदत करते.
  • मॅग्नेशियम (Magnesium): स्नायू आणि मज्जासंस्थेचे कार्य सुरळीत चालण्यासाठी हे आवश्यक आहे.
  • हेल्दी फॅट्स (Healthy Fats): शरीराला ऊर्जा पुरवण्यासाठी आणि हार्मोन्सच्या निर्मितीमध्ये फॅट्सची भूमिका महत्त्वाची असते.
  • अँटिऑक्सिडंट्स (Antioxidants): यामध्ये लिग्नन्ससारखे प्लांट कंपाउंड्स असतात, जे शरीराला ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेसपासून वाचवतात.

रक्ताची कमतरता आणि हार्मोन्सवर होणारा परिणाम ( Impact on Anemia and Hormones)

केम्स हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील इंटरनल मेडिसिन कन्सल्टंट डॉ. अनिकेत मुले यांच्या मते, जर एखाद्या व्यक्तीच्या शरीरात लोहाची किंवा कॅल्शियमची अल्प प्रमाणात कमतरता असेल, तर काळ्या तीळांचे सेवन केल्याने हळूहळू फायदा होऊ शकतो. तीळामध्ये ‘नॉन-हीम आयरन’ असते, जे मांसाहारी अन्नाइतकी सहजतेने शरीरात शोषले जात नाही. मात्र, तीळासोबत व्हिटॅमिन-सी युक्त पदार्थांचे सेवन केल्यास लोह शोषून घेण्यास मदत होते. रक्ताची कमतरता जास्त असल्यास फक्त तीळ खाऊन चालत नाही, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य ती औषधोपचार करणे गरजेचे असते.

तसेच, अयोग्य आहार किंवा तणावामुळे होणाऱ्या पाळीच्या अनियमिततेमध्ये पोषक आहाराची मदत होऊ शकते. मात्र, थायरॉईड, पीसीओएस (PCOS) किंवा वजनातील बदल यांसारख्या इतर कारणांमुळेही ही समस्या उद्भवू शकते, त्यामुळे केवळ तीळांवर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

काळ्या तीळांचे सेवन किती आणि कसे करावे? ( Recommended Intake and Precautions)

प्रमाण: बहुतांश निरोगी वयातील लोक दररोज एक चमचा काळे तीळ खाऊ शकतात. हे हलके भाजून किंवा भिजवून रोजच्या जेण्यात समाविष्ट करता येतात.

सावधगिरी: तीळांमध्ये कॅलरीज आणि फॅट्सचे प्रमाण चांगले असते, त्यामुळे अतिसेवन केल्यास वजन वाढू शकते किंवा पोटाच्या तक्रारी होऊ शकतात. ज्यांना तीळाची अ‍ॅलर्जी आहे, त्यांनी याचे सेवन करू नये.

टीप: ही माहिती केवळ सामान्य माहितीवर आधारित आहे. काळे तीळ हा कोणत्याही आजारावरचा उपाय नाही. आरोग्याची कोणतीही गंभीर समस्या असल्यास नेहमी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.