काळे तीळ की पांढरे? कोणत्या तिळात असतात अधिक पोषकतत्त्वे?

तीळ हे आकाराने लहान असले तरी पोषणमूल्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या तेलबिया आहेत. काळे आणि पांढरे दोन्ही तीळ प्रामुख्याने आरोग्यदायी चरबी, प्रथिने, आहारातील फायबर, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, फॉस्फरस, लोह, झिंक आणि तांबे यांसारख्या पोषकतत्त्वांचे स्रोत आहेत. तिळामध्ये सेसमिन आणि सेसमोलिन यांसारखी वनस्पतीजन्य संयुगेही आढळतात. याशिवाय त्यात काही प्रमाणात बी-समूहातील जीवनसत्त्वे आणि व्हिटॅमिन ई मिळते. तिळातील चरबी मुख्यतः असंतृप्त प्रकारची असून, त्यातील प्रथिने आणि खनिजे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून उपयुक्त ठरू शकतात. विशेषतः कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियममुळे हाडांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक पोषक घटक आहारातून मिळवण्यास तीळ हातभार लावू शकतात.

अनेकांच्या मनात प्रश्न असतो की काळे तीळ जास्त पौष्टिक की पांढरे तीळ? दोन्ही प्रकारच्या तिळांमध्ये प्रथिने, आरोग्यदायी चरबी, फायबर, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, लोह आणि इतर खनिजे आढळतात. मात्र, त्यांच्या पोषकतत्त्वांच्या प्रमाणात काही फरक असू शकतो, त्यामुळे एकच प्रकार प्रत्येकासाठी अधिक चांगला आहे असे म्हणता येत नाही.

काळे तीळ खाण्याचे फायदे

काळे तीळ हे पोषक तेलबियांचा एक चांगला स्रोत आहेत. त्यामध्ये आरोग्यदायी चरबी, प्रथिने, फायबर, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, लोह, झिंक, तांबे यांसारखी पोषकतत्त्वे असतात. आहारात योग्य प्रमाणात काळे तीळ घेतल्यास पुढील फायदे मिळू शकतात:

हाडांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त – कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरस यांसारखी खनिजे हाडांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाची आहेत.

पचनक्रियेला मदत – तिळातील फायबर नियमित शौचास आणि पचनक्रियेला हातभार लावू शकते.

हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर – तिळातील असंतृप्त चरबी संतुलित आहाराचा भाग म्हणून हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

लोहाचा स्रोत – काळ्या तिळातून आहारातील लोह मिळते, जे हिमोग्लोबिन निर्मितीसाठी आवश्यक आहे.

अँटीऑक्सिडंट संयुगे – काळ्या तिळाच्या बियांमध्ये सेसमिन, सेसमोलिन आणि इतर वनस्पतीजन्य संयुगे आढळतात, ज्यांना अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म आहेत.

ऊर्जेसाठी उपयुक्त – त्यातील चरबी आणि प्रथिनांमुळे कमी प्रमाणात खाल्ले तरी आहारात ऊर्जा व पोषणाची भर पडते.

त्वचा आणि केसांसाठी पोषक – झिंक, तांबे, लोह आणि आरोग्यदायी चरबी यांसारखी पोषकतत्त्वे त्वचा व केसांच्या सामान्य आरोग्यासाठी महत्त्वाची असतात.

पांढरे तीळ खाण्याचे फायदे

पांढरे तीळ हे भारतीय आहारातील पारंपरिक आणि पौष्टिक तेलबियापैकी एक आहेत. त्यामध्ये प्रथिने, आरोग्यदायी चरबी, फायबर, कॅल्शियम, मॅग्नेशियम, फॉस्फरस, लोह, झिंक आणि तांबे यांसारखी अनेक पोषकतत्त्वे आढळतात. आहारात योग्य प्रमाणात पांढरे तीळ समाविष्ट केल्यास पुढील फायदे होऊ शकतात:

हाडांसाठी उपयुक्त – कॅल्शियम, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरस हाडांच्या सामान्य आरोग्यासाठी महत्त्वाचे असतात.

पचनासाठी फायदेशीर – तिळातील फायबर आतड्यांची हालचाल सुरळीत ठेवण्यास आणि नियमित शौचास मदत करू शकते.

हृदयाच्या आरोग्याला आधार – तिळामध्ये प्रामुख्याने असंतृप्त चरबी असते. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून तिचा समावेश हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.

लोहाचा स्रोत – पांढऱ्या तिळातून लोह मिळते, जे लाल रक्तपेशी आणि हिमोग्लोबिनच्या निर्मितीसाठी आवश्यक आहे.

अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म – तिळामध्ये सेसमिन आणि सेसमोलिन यांसारखी वनस्पतीजन्य संयुगे असतात, जी शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून संरक्षण करण्यास हातभार लावू शकतात.

ऊर्जा आणि प्रथिनांचा स्रोत – त्यातील चरबी व प्रथिनांमुळे तिळाचा थोड्या प्रमाणात केलेला आहारातील समावेश पौष्टिक ठरतो.

त्वचा आणि केसांसाठी पोषक – झिंक, तांबे, लोह आणि आरोग्यदायी चरबी यांसारखी पोषकतत्त्वे त्वचा व केसांच्या सामान्य आरोग्यासाठी महत्त्वाची आहेत.