Bleeding Gums And Heart Risk: दात घासताना हिरड्यांतून थोडेसे रक्त येणे आपण अनेकदा किरकोळ समजून त्याकडे दुर्लक्ष करतो. मात्र, वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, शरीर कधीही कारणाशिवाय कोणतेही संकेत देत नाही. हिरड्यांतून येणारे रक्त हा एक ‘सायलेंट अलर्ट’ असू शकतो, जो केवळ तुमच्या तोंडाच्या आरोग्याशीच नाही, तर हृदय, किडनी आणि शरीरातील जुनाट जळजळीशी (Inflammation) संबंधित असू शकतो.
काही वर्षांपूर्वी झालेल्या संशोधनातून असे समोर आले आहे की, हिरड्यांचे आरोग्य आणि गंभीर शारीरिक आजार यांचा जवळचा संबंध आहे.
केवळ दंत समस्या नाही, पहिली लक्षणे ओळखा
हिरड्यांतून रक्त येणे हे सहसा ‘जिंजिव्हायटिस’ (Gingivitis) या आजाराचे लक्षण असते. दातांवर जमा होणारा बॅक्टेरियाचा थर (Plaque) हिरड्यांमध्ये दाह निर्माण करतो.
नेफ्रोलॉजिस्ट सल्लागार डॉ. भानू मिश्रा यांनी याबाबत सांगितले की, “दंतचिकित्सेमध्ये हिरड्यांतून रक्त येण्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते, मात्र प्रत्यक्षात हे शरीरातील विविध आजारांची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात.” हे एखाद्या डॅशबोर्डवरील ‘वॉर्निंग लाइट’सारखे आहे, जे भविष्यातील मोठ्या संकटाची सूचना देते.
जळजळ (Inflammation): आजारांचे मूळ
जेव्हा हिरड्यांना सूज येते, तेव्हा त्यातील बॅक्टेरिया रक्ताभिसरणात प्रवेश करतात. यामुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती सक्रिय होते आणि शरीरात दीर्घकाळ जळजळ (Chronic Inflammation) राहते. ही स्थिती हळूहळू रक्तवाहिन्या आणि महत्त्वाच्या अवयवांवर परिणाम करू लागते.
हृदयविकाराचा धोका: डॉक्टर काय म्हणतात?
संशोधनानुसार, हिरड्यांमधील बॅक्टेरिया रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबी जमा होण्यास (Plaque formation) मदत करतात. यामुळे रक्तवाहिन्या अरुंद होतात आणि हृदयविकाराचा झटका (Heart Attack) किंवा स्ट्रोकचा धोका वाढतो.
डॉ. मिश्रा पुढे सांगतात की, “ज्या लोकांना हिरड्यांच्या समस्या आहेत, त्यांना ‘एथेरोस्क्लेरोसिस’ (Atherosclerosis) होण्याची शक्यता जास्त असते, जिथे रक्तवाहिन्यांमध्ये अडथळे निर्माण होतात.” नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ (NIH) आणि सीडीसी (CDC) सारख्या संस्थांनीही या दाव्याला दुजोरा दिला आहे.
किडनीच्या आरोग्यावर परिणाम
हा धोका केवळ हृदयापुरता मर्यादित नाही. डॉ. मिश्रा यांच्या मते, हिरड्यांच्या संसर्गामुळे शरीरातील बॅक्टेरियाचे प्रमाण वाढते, ज्याचा अतिरिक्त ताण किडनीवर पडतो. ज्यांना आधीच किडनीचे आजार आहेत, त्यांच्यासाठी ही जळजळ अधिक घातक ठरू शकते.
जोखीम वाढवणारे घटक:
- तोंडाच्या स्वच्छतेचा अभाव
- धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन
- साखरयुक्त आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्नाचे अतिसेवन
- सततचा ताण-तणाव
- मधुमेहासारखे आजार
प्रतिबंधात्मक उपाय
हिरड्यांचे आजार सुरुवातीच्या टप्प्यात बरे होऊ शकतात. यासाठी खालील सवयी लावाव्यात:
१. दिवसातून दोनदा योग्य पद्धतीने दात घासणे.
२. फ्लॉसिंग (Flossing) द्वारे दातांमधील कचरा साफ करणे.
३. दर सहा महिन्यांनी दंतवैद्यांकडे तपासणी करणे.
४. हिरड्यांमधील लालसरपणा किंवा सूज याकडे दुर्लक्ष न करणे.
५. मधुमेह आणि रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवणे.
६. व्हिटॅमिन-सी युक्त संतुलित आहार घेणे.
हिरड्यांतून रक्त येणे ही ‘सामान्य’ गोष्ट नाही. वेळेवर उपचार घेतल्यास केवळ तुमचे दातच नाही, तर तुमचे हृदय आणि किडनी देखील सुरक्षित राहू शकतात.
