कॅन्सरपासून बचावासाठी आहारात काय असावे? हळदीपासून तुळशीपर्यंत ‘या’ ७ गोष्टी ठरू शकतात फायदेशीर, तज्ज्ञांचा सल्ला

आयुष चिकित्सक डॉ. राजकुमार यांनी सांगितले की, भारतीय स्वयंपाकघरात नियमित वापरल्या जाणाऱ्या काही मसाल्यांचा आणि वनस्पतींचा उल्लेख केला आहे. हळद, आंबा हळद, आले, लसूण, कडुनिंब, तुळस आणि दालचिनी यांचा पारंपरिक वापर मोठ्या प्रमाणात केला जातो. यातील काही जैवसक्रिय घटकांवर वैज्ञानिक संशोधनही झाले आहे. मात्र, या पदार्थांना कॅन्सरवरील उपचार किंवा हमखास प्रतिबंधक उपाय मानता येत नाही.

१. हळद

भारतीय स्वयंपाकघरातील हळद केवळ रंग आणि चवीसाठी वापरली जात नाही. हळदीमध्ये कर्क्युमिन (Curcumin) नावाचा प्रमुख जैवसक्रिय घटक आढळतो. कर्क्युमिनच्या अँटिऑक्सिडंट आणि दाह कमी करण्याशी संबंधित गुणधर्मांवर प्रयोगशाळा तसेच काही सुरुवातीच्या मानवी अभ्यासांमध्ये संशोधन झाले आहे. काही प्रयोगशाळेतील अभ्यासांमध्ये कर्क्युमिनचा कर्करोगाशी संबंधित पेशींवर परिणाम दिसून आला आहे. मात्र, प्रयोगशाळेतील निष्कर्ष म्हणजे माणसांमध्ये कॅन्सर टाळता येतो किंवा बरा होतो, असा थेट अर्थ होत नाही.

२. आंबा हळद

आंबा हळदीचा वापरही पारंपरिक पद्धतीने विविध कारणांसाठी केला जातो. यामध्ये अनेक नैसर्गिक जैवसक्रिय घटक असतात. त्यातील अँटिऑक्सिडंट गुणधर्मांवरही अभ्यास करण्यात आला आहे. मात्र, आंबा हळद खाल्ल्याने कॅन्सरचा धोका निश्चितपणे कमी होतो, असा ठोस वैद्यकीय निष्कर्ष सध्या काढता येत नाही.

३. आले

चहा, भाजी, सूप किंवा काढा अशा अनेक प्रकारे आल्याचा वापर केला जातो. त्यामध्ये जिंजरॉल (Gingerol) यांसारखे सक्रिय घटक आढळतात. आल्यातील काही घटकांच्या अँटिऑक्सिडंट आणि दाहाशी संबंधित परिणामांवर संशोधन झाले आहे. काही प्रयोगशाळेतील अभ्यासांमध्ये कॅन्सरच्या पेशींवरही परिणाम दिसून आला आहे. मात्र, याबाबत अधिक मानवी संशोधनाची गरज आहे.

४. लसूण

लसणामध्ये सल्फरयुक्त संयुगे आढळतात. त्यातील अॅलिसिन (Allicin) हे महत्त्वाचे जैवसक्रिय संयुग आहे. लसूण आणि काही विशिष्ट प्रकारच्या कॅन्सरच्या जोखमीतील संबंधाबाबत विविध अभ्यास झाले आहेत. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून लसणाचा वापर करणे फायदेशीर ठरू शकते. मात्र, केवळ लसूण खाल्ल्याने कॅन्सरपासून संरक्षण मिळते, असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही.

५. कडुनिंब

भारतीय पारंपरिक औषधपद्धतीमध्ये कडुनिंबाचा वापर अनेक वर्षांपासून केला जातो. कडुनिंबामध्ये विविध जैवसक्रिय संयुगे आढळतात. त्यातील काही घटकांच्या अँटिऑक्सिडंट आणि इतर जैविक परिणामांवर संशोधन झाले आहे. मात्र, कॅन्सरच्या प्रतिबंधासाठी कडुनिंबाचे सेवन किंवा त्याचे कोणतेही विशिष्ट उत्पादन स्वतःहून सुरू करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

६. तुळस

तुळशीचा वापर भारतीय घरांमध्ये पारंपरिक पद्धतीने केला जातो. तुळशीमध्येही विविध जैवसक्रिय घटक असतात. त्यांच्या अँटिऑक्सिडंट गुणधर्मांवर संशोधन झाले आहे. तुळस आरोग्यदायी आहाराचा एक भाग असू शकते; मात्र तिला कॅन्सरपासून बचाव करणारे औषध समजणे चुकीचे ठरेल.

७. दालचिनी

चहा, मिठाई आणि विविध पदार्थांमध्ये वापरली जाणारी दालचिनीही जैवसक्रिय वनस्पती संयुगांचा स्रोत आहे. तिच्या अँटिऑक्सिडंट आणि दाहाशी संबंधित गुणधर्मांवर संशोधन झाले आहे. मात्र, दालचिनीच्या सेवनामुळे कॅन्सर टाळता येतो, याचा ठोस पुरावा उपलब्ध आहे असे म्हणता येत नाही.

फक्त ‘या’ पदार्थांवर विसंबून राहू नका

कॅन्सरचा धोका कमी करण्यासाठी आहारातील विविधता, नियमित व्यायाम, निरोगी वजन, पुरेशी झोप आणि तंबाखूजन्य पदार्थांपासून दूर राहणे यांसारख्या सवयी अधिक महत्त्वाच्या आहेत. फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये आणि इतर पौष्टिक पदार्थांचा समावेश असलेला संतुलित आहार घ्यावा. हळद, आले, लसूण, तुळस किंवा इतर कोणताही मसाला कॅन्सरवरील उपचाराचा पर्याय नाही. कॅन्सरचे निदान झाले असल्यास डॉक्टरांनी सांगितलेले उपचार बंद करून केवळ घरगुती किंवा आयुर्वेदिक उपायांवर अवलंबून राहू नये.