Cancer Risk Habit: आजकाल रात्री उशिरा जेवण करणे ही एक जीवनशैलीच बनली आहे. भारतीय घरांमध्ये रात्री १० किंवा ११ वाजता जेवणे ही अगदी सामान्य गोष्ट झाली आहे. अनेकजण जेवण झाल्यानंतर लगेचच झोपायला जातात आणि वर्षाचे ३६५ दिवस त्यांचा हाच दिनक्रम असतो. पण तुम्हाला माहीत आहे का, रात्री उशिरा जेवण करण्याचा संबंध कॅन्सरच्या धोक्याशीही असू शकतो?
इन्स्टाग्रामवरील एका पोस्टच्या माध्यमातून कॅन्सरतज्ज्ञ डॉ. ऋषी शर्मा यांनी सांगितले आहे की, तुम्ही रात्री किती वाजता जेवता, यावर भविष्यात तुम्हाला कॅन्सर होण्याचा धोका अवलंबून असू शकतो. एका अभ्यासातही असे आढळून आले आहे की, जे लोक रात्री लवकर जेवण करतात, त्यांच्यामध्ये काही विशिष्ट प्रकारच्या कॅन्सरचा धोका कमी असतो. चला तर मग, डॉक्टर नेमके काय सांगतात ते सविस्तर जाणून घेऊया.
रात्री उशिरा जेवण केल्याने शरीरावर काय परिणाम होतो?
डॉ. ऋषी सोप्या शब्दांत समजावून सांगतात की, आपल्या शरीरातील चयापचय क्रिया (मेटाबॉलिझम) एका ठरावीक वेळेनुसार काम करत असते. सकाळच्या वेळी शरीराची इन्सुलिनची संवेदनशीलता चांगली असते. मात्र, दिवस जसजसा पुढे जातो, तसतशी ती कमी होऊ लागते.
इन्सुलिन हे एक असे संप्रेरक (हार्मोन) आहे, जे रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करते. जेव्हा शरीराची इन्सुलिनची संवेदनशीलता कमी होते, तेव्हा शरीराला ग्लुकोजचे व्यवस्थापन करणे कठीण होऊ शकते.
रात्री जेवण करून लगेच झोपल्याने काय परिणाम होतो?
कॅन्सरतज्ज्ञ सांगतात की, जेव्हा तुम्ही रात्री जेवण करून लगेच झोपायला जाता, तेव्हा शरीराला अन्न पचवण्याचे काम आणि रात्रीच्या वेळी शरीराची दुरुस्ती करण्याची प्रक्रिया ही दोन्ही कामे एकाच वेळी करावी लागतात. या दोन्ही गोष्टींचा ताळमेळ बसत नसल्याने शरीराच्या नैसर्गिक प्रक्रियांवर परिणाम होऊ शकतो.
यामुळे रात्री जेवण करून लगेच झोपल्यास ॲसिडिटी, पोटात जळजळ आणि गॅस तसेच पोट फुगण्यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. एवढेच नाही, तर या सवयीमुळे शरीराचे नैसर्गिक जैविक घड्याळ आणि ग्लुकोजचे चयापचयही बिघडू शकते.
इन्सुलिनची वाढलेली पातळी कॅन्सरच्या धोक्याशी कशी संबंधित आहे?
डॉ. ऋषी सांगतात की, जर शरीरात इन्सुलिनची पातळी वारंवार वाढत राहिली, तर शरीराला सतत पेशींच्या वाढीचे संकेत मिळत राहतात. ही प्रक्रिया अनेक वर्षे सुरू राहिल्यास कॅन्सरला कारणीभूत ठरू शकणाऱ्या प्रक्रियांना चालना मिळू शकते.
मात्र, याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक वेळी जेवण केल्यानंतर इन्सुलिनची पातळी वाढल्याने कॅन्सरचा धोका वाढतो. जेवणानंतर इन्सुलिनची पातळी वाढणे ही शरीरातील एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. पण शरीरातील चयापचय क्रियेत दीर्घकाळ होणारे बदल चिंतेचा विषय ठरू शकतात.
अभ्यासातून समोर आला कॅन्सर आणि जेवणाच्या वेळेतील संबंध
इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ कॅन्सरमध्ये २०१८ मध्ये प्रकाशित झालेल्या स्पेनमधील एका अभ्यासात कॅन्सर आणि रात्रीच्या जेवणाच्या वेळेतील संबंध आढळून आला.
संशोधकांना असे आढळले की, जे लोक रात्री ८:३० वाजण्यापूर्वी जेवण करतात आणि जेवण व झोपण्याच्या वेळेत जवळपास दोन तासांचे अंतर ठेवतात, त्यांच्यामध्ये भविष्यात स्तनाचा कॅन्सर आणि प्रोस्टेट कॅन्सर होण्याचा धोका २० टक्क्यांपर्यंत कमी असतो.
तुम्ही कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यायला हवी?
डॉक्टर सांगतात की, यामुळे घाबरून जाण्याची गरज नाही. फक्त आपल्या रोजच्या दिनक्रमात काही छोटे बदल करणे आवश्यक आहे.
सर्वात आधी रात्रीचे जेवण ८ किंवा ८:३० वाजेपर्यंत पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करा. जेवण आणि झोपण्याच्या वेळेत कमीत कमी दोन तासांचे अंतर ठेवा. याशिवाय, रात्री जेवण झाल्यानंतर थोडा वेळ चालायला नक्की जा.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
