चिया, जवस, तीळ… बिया खाताय? जाणून घ्या खाण्याची योग्य पद्धत

हल्ली चिया, फ्लॅक्स, भोपळा, सूर्यफूल, तीळ, कलिंगड आणि खरबुजाच्या बिया आहारात घेतल्या जातात. मात्र, प्रत्येक बिया कशा खाव्यात, किती घ्याव्यात आणि कोणत्या पदार्थांसोबत घ्याव्यात याची योग्य माहिती असणे महत्त्वाचे आहे.

१. चिया सीड्स

चिया सीड्स पाण्यात भिजवून घेणे अधिक सोयीचे आहे. साधारण एक चमचा चिया सीड्स पाण्यात १५ ते ३० मिनिटे भिजवून त्याचे सेवन करता येते. दही, ओट्स, स्मूदी किंवा फळांसोबतही ते घेता येतात. कोरडे चिया सीड्स मोठ्या प्रमाणात थेट खाणे टाळावे, कारण ते द्रव शोषून फुगतात.

२. जवसाच्या बिया

जवसाच्या बिया पूर्ण बियांपेक्षा हलक्या भाजून किंवा दळून घेतल्यास त्यातील पोषक घटकांचा उपयोग शरीराला अधिक सहज होऊ शकतो. जवसाची पूड पोळीच्या पीठात, भाजी, सॅलेड, ओट्स किंवा दह्यात मिसळता येते. दळलेले जवस हवाबंद डब्यात ठेवणे योग्य.

३. भोपळ्याच्या बिया

भोपळ्याच्या बिया कच्च्या किंवा हलक्या भाजून खाता येतात. त्यांना जास्त तेल किंवा मीठ लावून खाण्यापेक्षा त्या साध्या स्वरूपात घेणे चांगले. नाश्त्यामध्ये किंवा सॅलेड, ओट्स आणि पोह्यामध्ये त्या थोड्या प्रमाणात घालता येतात.

४. सूर्यफुलाच्या बिया

सूर्यफुलाच्या बिया कच्च्या किंवा हलक्या भाजून खाता येतात. मात्र, बाजारातील अधिक मीठ, मसाला किंवा तेल असलेल्या पॅकबंद बियांऐवजी साध्या बिया निवडणे चांगले. सॅलेड, उपमा, पोहे किंवा घरच्या स्नॅक्समध्ये त्यांचा वापर करता येतो.

५. तीळ

तीळ हलके भाजून चटणी, लाडू, भाजी किंवा पोळीवर वापरता येतात. काळे आणि पांढरे दोन्ही तीळ आहारात घेता येतात. मात्र, तीळ उष्ण असतात असे मानून त्यांचे अतिसेवन करण्याऐवजी प्रमाणात सेवन करणे योग्य.

६. कलिंगडाच्या बिया

कलिंगडाच्या बिया स्वच्छ करून वाळवून हलके भाजून खाता येतात. त्या स्नॅक्स म्हणून किंवा सॅलेड, खिरीसारख्या पदार्थांमध्ये वापरता येतात. बाजारातील सोललेल्या बिया घेताना त्यात अतिरिक्त मीठ किंवा साखर नसल्याची खात्री करावी.

७. खरबुजाच्या बिया

खरबुजाच्या बिया वाळवून किंवा हलक्या भाजून खाता येतात. त्या सॅलेड, पोहे, ओट्स किंवा घरगुती मिश्रणामध्ये घालता येतात. इतर बियांप्रमाणेच त्यांचेही प्रमाण मर्यादित ठेवणे महत्त्वाचे.

८. बिया एकत्र खायच्या असतील तर

सर्व प्रकारच्या बिया एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात खाण्याची गरज नाही. २–३ प्रकारच्या बिया कमी प्रमाणात आहारात समाविष्ट करणे पुरेसे आहे. बियांमध्ये फायबर आणि फॅटचे प्रमाण चांगले असल्याने त्याचे जास्त सेवन केल्यास काहींना पोट फुगणे, गॅस किंवा पचनाचा त्रास होऊ शकतो.