पोटात सतत जडपणा, गॅस, अपचन, थकवा जाणवतो? पोटाचा त्रास साधा समजू नका, असू शकते या लिव्हरच्या आजाराचे लक्षण

Journal of Gastroenterology मध्ये प्रकाशित संशोधनानुसार, फॅटी लिव्हरचा सर्वात मोठे कारण फक्त चुकीचाआहार नाही, तर इन्सुलिन रेसिस्टन्स (insulin resistance) आहे. जेव्हा शरीर इन्सुलिनचा योग्य प्रकारे वापर करू शकत नाही, तेव्हा रक्तातील अतिरिक्त साखर थेट लिव्हरपर्यंत पोहोचते आणि तिथे फॅट म्हणून जमा होऊ लागते. ही प्रक्रिया पुढे जाऊन फॅटी लिव्हर सुरू करते.

अलीकडील संशोधन असेही दर्शवते की,”पांढरी साखर (White Sugar) आणि हाय फ्रुक्टोज कॉर्न सिरप (High Fructose Corn Syrup) लिव्हरसाठी मद्याप्रमाणेच हानिकारक असू शकतात. कारण लिव्हर फ्रुक्टोजला त्याच प्रकारे प्रक्रिया करतो जसे अल्कोहॉलला करतो, ज्यामुळे लिव्हरमध्ये सूज (इन्फ्लेमेशन) वाढते आणि फॅटी लिव्हरची स्थिती अधिक त्रासदायक होऊ शकते.

त्याचबरोबर, मेडिकल जर्नल The Lancet मध्ये प्रकाशित एका स्टडीनुसार, जर एखाद्या व्यक्तीने आपले एकूण शरीराचे वजन ७ ते १० टक्के कमी केले, तर फॅटी लिव्हरशी संबंधित लिव्हरची सूज आणि फायब्रोसिस (Fibrosis) मोठ्या प्रमाणावर उलटवता येऊ शकते. याचा अर्थ असा की,”वेळेत लाइफस्टाइलमध्ये सुधारणा, वजनाचे नियंत्रण आणि साखरेचे व्यवस्थापन करून फॅटी लिव्हर खराब होण्यापासून रोखता येतो आणि लिव्हरची आरोग्य पुन्हा सुधारता येते.

फॅटी लिव्हर असलेल्या व्यक्तीच्या शरीरात काही संकेत दिसतात; जर ते समजून घेतले तर हा त्रास सहजपणे नियंत्रित करता येतो. लिव्हरमध्ये फॅट जमा झाल्यावर शरीरात कोणती लक्षणे दिसू शकतात जाणून घ्या.

१. पोट फुगणे, जडपणा जाणवणे (Mild Abdominal Bloating)

फॅटी लिव्हरची सुरुवातीची अवस्था हलक्या पोटाच्या त्रासासारखी वाटते. थोड्या प्रमाणात खाल्ल्यावरही जडपणा, माइल्ड मळमळ, अपचन किंवा अॅसिडिटी वाटणे सामान्य मानले जाते. मात्र हे लक्षण सतत राहिल्यास आणि दीर्घकाळ टिकल्यास हे लिव्हरची समस्या असल्याचे संकेत असू शकतात.

२. थोड्या प्रमाणात खाल्ल्यावरही पेट भरा भरा वाटणे (Feeling Full Quickly)

हलके खाण्यानंतरही पोट जड वाटणे हे केवळ पचन मंदावणे लक्षण मानणे चुकीचे ठरू शकते. फॅटी लिव्हरमुळे लिव्हरवर फॅट जमा होतो आणि त्याचा आकार वाढतो. त्यामुळे पोटाच्या वरच्या भागातील आसपासच्या अवयवांवर दबाव पडतो, ज्यामुळे हलका जडपणा आणि तणाव जाणवतो.

३. पोटाच्या उजव्या बाजूस सौम्य अस्वस्थता जाणवते (Mild Discomfort on Right Side of Abdomen)

फॅटी लिव्हरमध्ये तीव्र वेदना होत नाही. त्याऐवजी बरगड्याच्या खाली, उजव्या बाजूस हलके, सातत्याने अस्वस्थता किंवा जडपणा जाणवतो. तळलेले किंवा जड अन्न खाल्ल्यानंतर ही अस्वस्थता वाढू शकते.

४. मर्यादेत अन्न घेऊनही सतत पेट फुगणे (Persistent Bloating Despite Light Meals)

जर रोजच्या आहारातही पेट फुगलेले वाटत असेल, तर हे फक्त गॅस किंवा अपचनाचे कारण नसू शकते. लिव्हरमध्ये फॅट आणि साखर मेटाबॉलिझमवर परिणाम होतो, ज्यामुळे पचन मंद होते आणि पोट भरल्यासारखे वाटू लागते.

५. सौम्य पण सातत्याने मळमळ (Mild but Persistent Nausea)

सकाळी उठल्यावर किंवा जड अन्न खाल्ल्यानंतर सौम्य मळमळ जाणवणे ही सामान्य गोष्ट वाटते. परंतु फॅटी लिव्हरमध्ये ही मळमळ सातत्याने होत राहते आणि बहुदा उलट्या होत नाहीत. लिव्हरचे कार्य कमी झाल्यामुळे शरीर हे संकेत म्हणून व्यक्त करतो.

६. पचनासंबंधी त्रासासह अत्यंत थकवा जाणवणे (Digestive Issues with Fatigue)

फक्त पोट खराब होणे सामान्य असले तरी सतत थकवा जाणवणे ही लिव्हरशी संबंधित समस्या असू शकते. फॅटी लिव्हरमुळे शरीर लिव्हरच्या ताणाशी सामना करण्यासाठी जास्त ऊर्जा खर्च करते, ज्यामुळे व्यक्ती आराम करूनही थकवा दूर होत नाही.

लक्षणे ओळखणे का कठीण आहे? (Why Identifying Symptoms is Difficult)

सुरुवातीला कोणतेही गंभीर लक्षण दिसत नाहीत. ही लक्षणे सामान्य पचन समस्या किंवा “सेंसिटिव पोट” सारखी वाटतात. व्यस्त जीवनशैली, स्वत: औषधे घेणे आणि नियमित तपासणी टाळणे ही ओळख उशिरा होण्याची कारणे आहेत. मात्र, साधा रक्त तपासणी किंवा अल्ट्रासाउंड करून वेळेत निदान करता येते.

टीप: वरील लेख मिळालेल्या माहितीवर आधारित आहे. आहारात, दिनचर्येत कोणताही बदल करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.