औषधांची गरजच नाही! शरिरातलं युरिक अ‍ॅसिड झटक्यात बाहेर पडेल; फक्त आठवड्यातून एकदा ‘हे’ फळ खाल्लच पाहिजे

Uric Acidयुरिक अ‍ॅसिड हा प्युरिन चयापचयातील एक नैसर्गिक टाकाऊ घटक आहे. प्युरिन हा घटक नैसर्गिकरीत्या आपल्या शरीरात तयार होतो आणि काही पदार्थांमध्येही तो आढळतो. जेव्हा प्युरिनचे विघटन होते तेव्हा युरिक अ‍ॅसिड तयार होते, जे शरीर सामान्यतः लघवीद्वारे उत्सर्जित करते. मात्र, जेव्हा प्युरिनयुक्त आहार जास्त प्रमाणात घेतला जातो तेव्हा शरीर युरिक अ‍ॅसिड पूर्णपणे बाहेर काढून टाकू शकत नाही आणि मग रक्तातील त्याची पातळी वाढू लागते. प्युरिन नैसर्गिकरीत्या आपल्या शरीरात तयार होते आणि ते काही पदार्थांमध्येही आढळतात, जसे की लाल मांस, ऑर्गन मीट, सीफूड आणि अल्कोहोल, जेव्हा प्युरिनचे विघटन होते तेव्हा त्यांच्या चयापचयादरम्यान युरिक अ‍ॅसिड तयार होते. मूत्रपिंडे रक्ताचे शुद्धीकरण करून युरिक अ‍ॅसिड लघवीद्वारे उत्सर्जित करतात. ही प्रक्रिया शरीरात युरिक अ‍ॅसिड नियंत्रणात राखण्यास मदत करते.

काही पदार्थ असे आहेत जे युरिक अ‍ॅसिडची पातळी वेगाने वाढवतात. काही पदार्थांमध्ये प्युरिनचे प्रमाण जास्त असते, ज्याचे जास्त सेवन केल्याने युरिक अ‍ॅसिड वाढू शकते. या पदार्थांमध्ये रेड मीट व ऑर्गन मीट, सीफूड, बिअर, अल्कोहोल, उच्च प्रथिने आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ यांचा समावेश आहे. त्याशिवाय लठ्ठपणा, डिहायड्रेशन, उच्च रक्तदाब, मेटाबॉलिक सिंड्रोम आणि काही औषधेदेखील युरिक अ‍ॅसिडची वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकतात. संशोधकांना असे आढळून आले की, जेव्हा रक्तातील युरिक अ‍ॅसिडची पातळी ६.८ मिलिग्रॅम/डीएलपेक्षा जास्त होते तेव्हा ती द्रव अवस्थेतून घनरूपात K[s तयार करण्यास सुरुवात करते.

जेव्हा रक्तातील युरिक अ‍ॅसिडची पातळी वाढते तेव्हा शरीरात त्याची लक्षणे दिसू लागतात. सामान्य लक्षणांमध्ये सांधेदुखी, विशेषतः पायाच्या मोठ्या बोटात तीव्र वेदना, सांध्यांना सूज आणि लालसरपणा, बसण्यास किंवा उभे राहण्यास त्रास होणे, सांध्यामध्ये यूरिक अ‍ॅसिड क्रिस्टल्स तयार होणे, वारंवार संधिरोगाचा झटका येणे, बद्धकोष्ठता , थकवा, अशक्तपणा व कोरडी त्वचा यांचा समावेश होतो.

तज्ज्ञांचे मत आणि संशोधन काय सांगते?

हैदराबादमधील बंजारा हिल्स येथील केअर हॉस्पिटलमधील क्लिनिकल डाएटिशियन व सल्लागार डॉ. जी. सुषमा यांच्या मते, युरिक अॅसिडची पातळी वाढल्याने हायपरयुरिसेमिया होऊ शकतो, ज्यामुळे सांध्यांमध्ये युरेट क्रिस्टल्स तयार होऊ शकतात. त्यामुळे संधिवात आणि इतर समस्या उदभवू शकतात. युरिक अॅसिड आणि आहार यांच्यातील दुव्याचे दस्तऐवजीकरण करणारा एक महत्त्वाचा अभ्यास २००४ मध्ये द न्यू इंग्लंड जर्नल ऑफ मेडिसिन (NEJM) मध्ये प्रकाशित झाला होता आणि २०१२ च्या अपडेट केलेल्या डेटासह त्याची पुष्टी झाली.

हेल्थ प्रोफेशनल्स फॉलो-अप स्टडी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या अभ्यासात सलग १२ वर्षे ४७,१५० पुरुषांचा समावेश होता. निष्कर्षांवरून असे दिसून आले आहे की, ज्या पुरुषांनी रेड मीट आणि सीफूडसारख्या प्युरिनयुक्त पदार्थांचे सेवन केले, त्यांना इतरांपेक्षा युरिक अॅसिड आणि गाऊट होण्याचा धोका ४१% जास्त होता. या अभ्यासाच्या विश्लेषणातून असेही दिसून आले आहे की, व्हिटॅमिन सीचे नियमित सेवन मूत्रपिंडांद्वारे युरिक अॅसिड बाहेर टाकण्यास मदत करते, ज्यामुळे सांध्यांमध्ये वेदनादायक क्रिस्टल तयार होण्याची शक्यता कमी होते.

औषधासारखे काम करणारी देसी रेसिपी आवळा

आवळा हा युरिक अ‍ॅसिड नियंत्रित करण्यासाठी एक अत्यंत प्रभावी आयुर्वेदिक उपाय मानला जातो. बदलत्या ऋतूंमध्ये ज्यांच्या युरिक अ‍ॅसिडची पातळी वाढते, त्यांच्यासाठी आवळा हे एक प्रभावी औषध आहे.

आवळा युरिक अ‍ॅसिड कसे नियंत्रित करतो?

आवळा संपूर्ण फळ आहे. त्याचे रस किंवा पावडर म्हणूनही सेवन केले जाऊ शकते. त्यातील समृद्ध व्हिटॅमिन सी मूत्रपिंडांना यूरिक अॅसिड बाहेर टाकण्यास मदत करते, ज्यामुळे रक्तातील यूरिक अॅसिडची पातळी हळूहळू कमी होते. आवळ्यातील अँटीऑक्सिडंट आणि दाहकविरोधी गुणधर्म सांध्यांतील सूज आणि वेदना कमी करण्यास मदत करतात.

आवळ्यात लपलेला आहे आरोग्याचा खजिना

आवळ्यामध्ये कॅल्शियम, लोह, फॉस्फरस, अँटी-ऑक्सिडंट, अँटी-बॅक्टेरियल आणि अँटी-इम्फ्लेमेटरी गुणधर्म असे अनेक आवश्यक पोषक घटक असतात. हे सर्व घटक एकत्रितपणे युरिक अॅसिड नियंत्रित करण्यास आणि किडनी निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. २०११ व २०२२ मध्ये केलेल्या संशोधनाचे निष्कर्ष जर्नल ऑफ एथनोफार्माकोलॉजी अँड एव्हिडन्स बेस्ड कॉम्प्लिमेंटरी अँड अल्टरनेटिव्ह मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झाले. हे संशोधन प्रामुख्याने प्रयोगशाळेत उंदरांवर करण्यात आले. पोटॅशियम ऑक्सोनेटद्वारे उंदरांमध्ये युरिक अॅसिड (हायपर्युरिसेमिया) कृत्रिमरीत्या वाढवण्यात आले. त्यानंतर त्यांना आवळ्याचा अर्क देण्यात आला. आवळ्यामुळे किडनीचा दर सुधारतो. त्यामुळे रक्तात जमा झालेले युरिक अॅसिड मूत्राद्वारे शरीराबाहेर टाकले जाते.

आवळा खाण्याचे आश्चर्यकारक फायदे

आवळा खाल्ल्याने रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते आणि हंगामी आजारांपासून संरक्षण होते. आवळा पचनशक्ती सुधारतो आणि मग बद्धकोष्ठता, गॅस व आम्लपित्त यांपासून आराम मिळतो . ही औषधी वनस्पती शरीरातील विषाक्त घटक बाहेर काढून टाकण्यास मदत करते. सांधेदुखी व सूज कमी करते आणि संधिरोगाचा धोका कमी करते. ही औषधी वनस्पती चयापचय वाढवून वजन नियंत्रित करण्यास मदत करते. मधुमेही रुग्ण रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यासाठी आणि इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवण्यासाठी दररोज आवळा खाऊ शकतात. आवळा खाल्ल्याने हाडे मजबूत होतात आणि मूत्रपिंडे सुस्थितीत राहण्यासाठीही प्रभावी आहे.

निष्कर्ष

जर युरिक अ‍ॅसिड वेळेवर नियंत्रित केले नाही, तर त्यामुळे संधिवात आणि सांध्यांच्या गंभीर समस्या उद्भवू शकतात. योग्य आहाराचे पालन करून, पुरेसे पाणी पिऊन आणि आवळ्यासारखे घरगुती उपाय करून, युरिक अ‍ॅसिड नैसर्गिकरीत्या नियंत्रित करता येते. तरीही कोणताही घरगुती उपाय वापरण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे