Cow Vs Buffalo Milk For Kids : प्रत्येक पालकांना आपल्या मुलाचा सर्वांगीण विकास आणि आरोग्य याबद्दल नेहमीच काळजी असते. जेव्हा मुलांच्या पोषणाचा विचार केला जातो, तेव्हा त्यांच्या आहारात ‘दूध’ सर्वात महत्त्वाचे मानले जाते. परंतु, बऱ्याचदा घराघरांमध्ये ही चर्चा रंगते की, मुलासाठी गाईचे दूध जास्त फायदेशीर आहे की म्हशीचे? चला तर मग जाणून घेऊया की, तुमच्या मुलाच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासासाठी कोणते दूध खरे ‘सुपरफूड’ आहे.
गाईच्या दुधाचे फायदे
पिढ्यानपिढ्या मुलांसाठी गाईच्या दुधाला पहिली पसंती दिली जाते. याची काही खास कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
पचायला हलके: गाईचे दूध खूप हलके असते. लहान मुलांची पचनसंस्था अत्यंत संवेदनशील असते, त्यामुळे ते गाईचे दूध सहज पचवू शकतात. यामुळे गॅस किंवा बद्धकोष्ठतेचा (कब्ज) त्रास होत नाही.
मानसिक विकास: यामध्ये असलेले ओमेगा-३ फॅटी ॲसिड आणि व्हिटॅमिन-बी मुलांचे डोकं तल्लख करण्यासाठी आणि स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी ठरतात.
हायड्रेशन: गाईच्या दुधात पाण्याचे प्रमाण अधिक असते, जे मुलाचे शरीर ऊर्जावान आणि हायड्रेटेड ठेवण्यास मदत करते.
म्हशीच्या दुधाचे फायदे
म्हशीचे दूध हे त्यातील घट्टपणा आणि उच्च पोषक तत्त्वांसाठी ओळखले जाते.
हाडांचा विकास: गाईच्या दुधाच्या तुलनेत म्हशीच्या दुधात कॅल्शियम, फॉस्फरस आणि प्रोटीनचे प्रमाण जास्त असते, जे मुलांच्या हाडांच्या जलद विकासासाठी आवश्यक आहे.
वजन वाढवण्यासाठी फायदेशीर: जर तुमचे मूल वयाच्या मानाने खूप बारीक किंवा अशक्त असेल, तर म्हशीचे दूध हा एक उत्तम पर्याय आहे. यामध्ये असलेले फॅट आणि कॅलरीज मुलांचे वजन निरोगी पद्धतीने वाढवण्यास मदत करतात.
उत्तम झोप: म्हशीचे दूध पचायला थोडा वेळ घेते आणि यामुळे पोट बऱ्याच वेळेसाठी भरलेले राहते. रात्रीच्या वेळी हे दूध पिल्याने मुलांना गाढ झोप येते.
मुलासाठी खरे ‘सुपरफूड’ कोणते?
वास्तविक पाहता दोन्ही प्रकारचे दूध आपापल्या गुणांमुळे ‘सुपरफूड’च आहेत. योग्य दुधाची निवड पूर्णपणे तुमच्या मुलाचे वय आणि त्याच्या शारीरिक गरजांवर अवलंबून असते.
१ वर्षापेक्षा कमी वयाची मुले: या वयात मुलांना गाईचे किंवा म्हशीचे, कोणतेही दूध देऊ नये. त्यांच्यासाठी फक्त आईचे दूध किंवा फॉर्म्युला मिल्क (Formula Milk) अत्यंत सुरक्षित असते.
१ ते २ वर्षांची मुले: बालरोगतज्ज्ञांच्या मते, मूल १ वर्षाचे झाल्यावर जेव्हा तुम्ही त्याला बाहेरील दूध देण्यास सुरुवात करता, तेव्हा गाईच्या दुधापासून सुरुवात करावी. कारण या काळात त्यांची पचनसंस्था अजूनही विकसित होत असते.
२ वर्षांपेक्षा मोठी मुले: जर मुलाची पचनशक्ती चांगली असेल आणि तुम्हाला त्याचे वजन किंवा शारीरिक ताकद वाढवायची असेल, तर तुम्ही त्याला म्हशीचे दूध देऊ शकता. सुरुवातीला तुम्ही यामध्ये थोडे पाणी घालू शकता, जेणेकरून मुलाला त्याची सवय सहज होईल.
मुलांना दूध पाजण्याची योग्य पद्धत
१) दूध कोणतेही असो, जर ते योग्य पद्धतीने दिले नाही, तर त्याचा पूर्ण फायदा शरीराला मिळत नाही.
२) कधीही कच्चे किंवा अर्धवट उकळलेले दूध देऊ नका. दूध नेहमी नीट उकळून आणि कोमट करूनच पाजावे.
३) दुधामध्ये नैसर्गिक गोडवा असतो. त्यामुळे वरून जास्त साखर किंवा कृत्रिम चॉकलेट पावडर टाकणे टाळा.
४) मुलांना जेवण केल्यावर लगेच दूध देऊ नका. दुधातील कॅल्शियम हे जेवणातील लोहाचे (Iron) शरीरात शोषण होण्यापासून रोखते. त्यामुळे जेवण आणि दूध यामध्ये किमान १ ते २ तासांचे अंतर नक्की ठेवा.
दूध आरोग्यासाठी चांगले आहे, परंतु अमृत समजून ते प्रमाणाबाहेर पाजू नका. दिवसातून साधारणपणे २ ग्लास (जवळपास ४०० ते ५०० मिली) दूध पुरेशा प्रमाणात असते. जास्त दूध पिल्याने मुलांची भूक मरू शकते आणि ते डाळ, भाजी किंवा चपाती यांसारखे घन पदार्थ खाण्यास नकार देऊ शकतात.
महत्त्वाची टीप: प्रत्येक मुलाचे शरीर वेगळे असते. जर दूध पिल्यावर मुलाच्या पोटात दुखणे, उलट्या किंवा जुलाब असा त्रास होत असेल, तर हे ‘लॅक्टोज इनटॉलरन्स’ (Lactose Intolerance) चे लक्षण असू शकते. अशा वेळी मुलाच्या आहारात कोणताही मोठा बदल करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.
