Curd Beneficial For Health: दही हा भारतीय आहारातील पारंपरिक आणि लोकप्रिय पदार्थ आहे. जेवणासोबत तोंडी लावणे, रायता, कढी, ताक किंवा विविध पदार्थांमध्ये दह्याचा वापर केला जातो. दही चवीला आंबट-गोड असून त्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस, व्हिटॅमिन B12 आणि इतर काही पोषक घटक आढळतात. दह्यातील जिवंत सूक्ष्मजीवांमुळे ते आतड्यांच्या आरोग्यासाठीही उपयुक्त ठरू शकते. मात्र, दही प्रत्येक व्यक्तीला आणि प्रत्येक वेळी सारखेच मानवेल असे नाही. त्यामुळे दही आहारात समाविष्ट करताना शरीराची प्रतिक्रिया, दह्याचे प्रमाण आणि ते कोणत्या पदार्थांसोबत घेतले जाते, याकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.
दही हे भारतीय आहारातील पौष्टिक पदार्थ असून त्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस, पोटॅशियम, व्हिटॅमिन B12 आणि व्हिटॅमिन B2 (रिबोफ्लेविन) यांसारखे महत्त्वाचे पोषक घटक आढळतात. दह्यातील प्रथिने शरीरातील स्नायूंच्या देखभालीसाठी उपयुक्त असतात, तर कॅल्शियम आणि फॉस्फरस हाडे व दातांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. तसेच, B12 आणि B2 सारखी जीवनसत्त्वे शरीरातील विविध चयापचय प्रक्रियांना मदत करतात. जिवंत आणि सक्रिय संस्कृती असलेल्या दह्यात काही फायदेशीर सूक्ष्मजीवही असू शकतात, जे आतड्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. त्यामुळे योग्य प्रमाणात आणि शरीराला मानवत असल्यास दही संतुलित आहाराचा एक चांगला भाग ठरू शकते.
पण दही कोणत्या पदार्थांसोबत खाऊ नये?
१. अतितिखट आणि तेलकट पदार्थांसोबत प्रमाण सांभाळा
दही तिखटपणा कमी करण्यासाठी वापरले जाते. मात्र, खूप तेलकट आणि मसालेदार जेवणासोबत मोठ्या प्रमाणात दही घेतल्यास काही लोकांना पोट फुगणे, जडपणा किंवा अपचन जाणवू शकते.
२. खूप आंबट पदार्थांसोबत काळजी घ्या
लिंबू, चिंच किंवा इतर आंबट पदार्थांसोबत दही खाल्ल्याने प्रत्येकाला त्रास होतो, असे नाही. मात्र, ज्यांना आम्लपित्त किंवा संवेदनशील पचनसंस्था आहे, त्यांनी असे संयोजन घेतल्यानंतर त्रास होतो का, याकडे लक्ष द्यावे.
३. फळांसोबत दही—सरसकट बंदी नाही
दही आणि फळे एकत्र खाऊ नयेत, असा सार्वत्रिक वैज्ञानिक नियम नाही. मात्र, काही व्यक्तींना विशिष्ट फळांसोबत दही घेतल्यानंतर पोट फुगणे किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते. त्यामुळे शरीराला न मानवणारे संयोजन टाळावे.
४. दही आणि मासे याबाबत गैरसमज
दही आणि मासे एकत्र खाल्ल्याने विष तयार होते किंवा त्वचेचे आजार होतात, असा ठोस वैज्ञानिक पुरावा नाही. मात्र, एखाद्या व्यक्तीला हे संयोजन खाल्ल्यानंतर पचनाचा त्रास होत असेल, तर ते टाळणे योग्य.
५. दही आणि मांसाहारी पदार्थ
दही अनेक भारतीय मांसाहारी पदार्थांच्या मॅरिनेशनमध्ये वापरले जाते. त्यामुळे दही आणि मांस एकत्र खाणे आपोआप हानिकारक आहे, असे म्हणता येत नाही. मात्र, पदार्थ ताजा आणि योग्य पद्धतीने शिजवलेला असणे महत्त्वाचे आहे.
दही खाताना ‘या’ गोष्टी लक्षात ठेवा
दही शक्यतो ताजे आणि योग्य प्रकारे साठवलेले खावे. खूप आंबट झालेले किंवा खराब झालेले दही टाळावे. साखर मोठ्या प्रमाणात मिसळण्याऐवजी साधे दही, घरचे दही किंवा आवश्यकतेनुसार फळे अथवा मसाल्यांसह दही घेता येते. ज्यांना दूधजन्य पदार्थांमुळे त्रास होतो, त्यांनी आपली सहनशीलता लक्षात घ्यावी. तसेच, दही खाल्ल्यानंतर वारंवार पोटदुखी, जुलाब, पोट फुगणे किंवा इतर त्रास होत असल्यास डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
