Curd VS Buttermilk: भारतीय आहारात दही आणि ताकाला विशेष महत्त्व आहे. जेवणासोबत दही खाण्याची किंवा उन्हाळ्यात ताक पिण्याची परंपरा अनेक घरांमध्ये पाहायला मिळते. दही आणि ताकामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस तसेच काही जीवनसत्त्वे आणि उपयुक्त सूक्ष्मजीव आढळू शकतात. विशेषतः दह्यातील जिवंत संस्कृती असलेले पदार्थ आतड्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. ताक हे दह्यापेक्षा अधिक पातळ असल्याने हलके आणि ताजेतवाने पेय म्हणून घेतले जाते. पण, अनेकदा लोक दही आणि ताक या दोन्हीत काय जास्त फायदेशीर याबाबत संभ्रमित असतात.
दही
दही हे भारतीय आहारातील एक लोकप्रिय आणि पौष्टिक पदार्थ आहे. दह्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस, पोटॅशियम, व्हिटॅमिन B12 आणि रिबोफ्लेविन (B2) यांसारखी पोषकतत्त्वे आढळतात. जिवंत संस्कृती असलेल्या दह्यातील काही उपयुक्त सूक्ष्मजीव आतड्यांच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतात. दह्यातील कॅल्शियम आणि फॉस्फरस हाडे व दातांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे असून, प्रथिने शरीराच्या स्नायूंच्या देखभालीस मदत करतात. दही पोट भरल्याची भावना देत असल्याने संतुलित आहारात त्याचा समावेश करता येतो. मात्र, लॅक्टोज असहिष्णुता असलेल्या व्यक्तींना दही खाल्ल्यानंतर पोट फुगणे, गॅस किंवा जुलाब होऊ शकतात; अशांनी प्रमाण कमी करावे किंवा लॅक्टोज-फ्री पर्यायांचा विचार करावा. दुधाच्या प्रथिनांची अॅलर्जी असलेल्या व्यक्तींनी दही टाळावे. तसेच वारंवार दही खाल्ल्यानंतर त्रास होत असल्यास डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. बाजारातील गोड किंवा फ्लेवर्ड दह्याऐवजी साधे, कमी साखर असलेले दही निवडणे अधिक योग्य ठरते.
ताक
ताक हे दही आणि पाणी यापासून तयार केले जाणारे हलके व ताजेतवाने पेय असून भारतीय आहारात त्याला विशेष स्थान आहे. ताकामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, फॉस्फरस, पोटॅशियम, व्हिटॅमिन B12 आणि रिबोफ्लेविन (B2) यांसारखी पोषकतत्त्वे आढळतात. दह्यापासून तयार केलेले ताक असल्याने त्यात काही उपयुक्त जिवंत सूक्ष्मजीवही असू शकतात, जे आतड्यांच्या आरोग्यासाठी मदत करू शकतात. ताकातील पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्याने ते शरीराला द्रवपदार्थ मिळवून देण्यास मदत करते आणि विशेषतः उष्ण हवामानात ताजेतवाने वाटू शकते. कॅल्शियम आणि फॉस्फरस हाडे व दातांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहेत, तर प्रथिने शरीराच्या स्नायूंच्या देखभालीसाठी उपयुक्त असतात. मात्र, लॅक्टोज असहिष्णुता किंवा दुधाच्या प्रथिनांची अॅलर्जी असलेल्या व्यक्तींना ताकामुळे पोट फुगणे, गॅस, जुलाब किंवा इतर त्रास होऊ शकतो; अशांनी ताक टाळावे किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तसेच ज्यांना मीठ कमी घेण्याचा सल्ला दिला आहे, त्यांनी जास्त मीठ घातलेले ताक टाळणे योग्य आहे. ताक घेताना साधे, ताजे आणि कमी मीठ असलेले ताक निवडणे अधिक चांगले.
दोन्हीपैकी काय जास्त चांगले?
दही आणि ताक दोन्हीही पौष्टिक असून यापैकी कोणते अधिक योग्य हे व्यक्तीच्या गरजा, पचनशक्ती आणि आहारावर अवलंबून असते. दह्यामध्ये ताकाच्या तुलनेत प्रथिने आणि कॅल्शियम अधिक प्रमाणात मिळू शकते, त्यामुळे हाडे व स्नायूंच्या आरोग्यासाठी दही हा चांगला पर्याय ठरू शकतो. दुसरीकडे, दह्यात पाणी मिसळून तयार केलेले ताक अधिक पातळ असल्याने शरीराला द्रवपदार्थ मिळवून देण्यासाठी आणि उष्ण वातावरणात ताजेतवाने वाटण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. दही पोट भरल्याची भावना देऊ शकते, तर ताक हलके पेय म्हणून जेवणासोबत घेता येते. दही की ताक यापैकी एकाची निवड करण्यापेक्षा, शरीराला काय अनुकूल आहे आणि आहारातील गरज काय आहे यानुसार योग्य प्रमाणात दोन्हींचा समावेश करणे अधिक योग्य ठरू शकते.
