‘या’ ७ आजारांमुळे भारतात सर्वाधिक मृत्यू, एक चूकही पडू शकते महागात… वेळेवर निदान आणि उपचार ठरू शकतात फायदेशीर

जर लोकांना रोगांची सुरूवातीची लक्षणे समजली तर त्यांनी गांभीर्याने घेतली, नियमित आरोग्य तपासणी केली, वेळेवर उपचार घेतले तर मृत्यूची संख्या कमी करता येऊ शकते. कोणते आजार सर्वात जास्त जीव घेतात हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे लोक वेळेवर लक्षणे ओळखू शकतील आणि योग्य ती कारवाई करू शकतील.

हृदयरोग किंवा रक्तवाहिन्यांसंबंधी रोग

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, हृदयरोग आणि स्ट्रोक हे भारतात मृत्यूचे प्रमुख कारण आहे. या आजारांमुळे दर १ लाखापैकी ११० लोकांचा मृत्यू होतो. हाय ब्लड प्रेशर, डायबिटीज, धूम्रपान, चुकीचा आहार, ताणतणाव आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव ही मुख्य कारणे आहेत. अनेक लोक वर्षांनुवर्षे लक्षणे अनुभवत असूनही डॉक्टरांना भेटण्यास उशीर करतात. वेळेवर निदान, जीवनशैलीत बदल आणि योग्य उपचारांनी हे मृत्यू मोठ्या प्रमाणात रोखता येतात.

श्वसनाचे जुनाट आजार

श्वसनाच्या आजारांमुळे दर १ लाखापैकी ७० जणांचा मृत्यू होतो. वायू प्रदूषण, स्टोव्हचा धूर, तंबाखूचा वापर आणि धुळीच्या संपर्कामुळे फुप्फुसांचे हळूहळू नुकसान होते. सीओपीडीसारखे आजार अनेकदा श्वास घेणे अत्यंत कठीण झाल्यावर दिसून येतात. लवकर निदान, धूम्रपान सोडणे आणि योग्य उपचार रूग्णांचे आयुष्य सुधारू शकतात.

क्षयरोग (टीबी)

भारतात १ लाखापैकी २५ लोक या आजाराने मृत्यूमुखी पडतात. टीबी हा बरा होऊ शकणारा असूनही भारतात टीबी हा प्राणघातक आजार आहे. उशिरा निदान, औषधोपचार बंद करणे आणि कुपोषण यामुळे धोका वाढतो. अनेक रूग्ण लक्षणे कमी होताच औषधोपचार बंद करतात. त्यामुळे पुन्हा आजार होण्याची शक्यता वाढते. संपूर्ण उपचार आणि जागरूकता आवश्यक आहे.

डायबिटीज

डायबिटीज थेट प्राणघातक नाही, मात्र त्याच्याशी संबंधित गुंतागुंत अत्यंत धोकादायक आहे. अनियंत्रित साखर हृदय, किडनी, डोळे आणि नसा यांना नुकसान पोहोचवते. किडनी निकामी होणे, हॉर्ट अटॅक आणि संसर्ग हे मृत्यूच्या प्रमुख कारणांपैकी एख आहेत. भारतातील दर १ लाखापैकी २३ जणांचा मृत्यू डायबिटीजमुळे होतो. नियमित तपासणी आणि जीवनशैलीतील बदल हा धोका कमी करू शकतात.

कॅन्सर

भारतात कॅन्सरमुळे होणाऱ्या मृत्यूंमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. कॅन्सरची लक्षणे बहुतेकदा आयुष्यात उशिरा दिसून येतात. फुप्फुस, स्तन, गर्भाशय ग्रीवा, तोंड आणि कोलन कॅन्सर हे सर्वात प्राणघातक आहेत. तंबाखू, प्रदूषण आणि उशिरा निदान ही प्रमुख कारणे आहेत. वेळेवर निदान आणि उपचारांमुळे जगण्याची शक्यता वाढते.

अतिसार

अतिसारामुळे मुले आणि वृद्धांचा मृत्यू होतो. घाणेरडे पाणी, अस्वच्छता आणि कुपोषणामुळे दूषित झालेल्या या आजारामुळे दर १ लाखापैकी ३४ जणांचा मृत्यू होतो. वेळेवर ओआरएस आणि स्वच्छ पाणी मिळाल्यास बहुतेक मृत्यू टाळता येतात. मात्र उपचार आणि जागरूकतेच्या अभावामुळे ही समस्या कायम आहे.

नवजात बालकांसंबंधित आजार

वेळेच्या आधी प्रसूती, संसर्ग आणि प्रसूतीदरम्यान गुंतागुंत ही नवजात बालकांच्या मृत्यूची प्रमुख कारणे आहेत. गर्भधारणेदरम्यान योग्य काळजी, सुरक्षित प्रसूती आणि प्रसूतीनंतरचे निरीक्षण यामुळे अनेकांचे जीव वाचू शकतात.